Poetin tekent wet om organisaties te kunnen sluiten

De Russische president Vladimir Poetin heeft afgelopen weekeinde een wet getekend die het Kremlin de macht geeft ongewenste organisaties te sluiten.

De Russische president Vladimir Poetin.Beeld ANP

Volgens de letter van de wet kan de Russische openbaar aanklager iedere organisatie, of het nu een binnenlandse beweging of een buitenlandse partij is, als ongewenst verklaren. Dat kan als een organisatie een bedreiging vormt voor de Russische grondwet, de binnenlandse veiligheid of de strijdkrachten.

De definitie van een organisatie is in de nieuwe repressieve wet onduidelijk. Het gaat in de eerste plaats om ­non-gouvernementele organisaties (ngo's), maar er kunnen ook massamedia, politieke partijen en protestbewegingen onder vallen. Individuen die in verband worden gebracht met deze organisaties krijgen geldboetes, maar kunnen bij herhaling tot zes jaar celstraf krijgen. De wet voorziet ook in een verbod op het verspreiden van informatie over ongewenste organisaties.

Soevereiniteit

'Iedere overheid heeft het recht haar eigen grondwet te beschermen ten bate van de soevereiniteit', vertelt ­Valentina Matvijenko, de voorzitter van de Federatieraad, aan persbureau Tass. Volgens het Russische hogerhuis staat de nieuwe wet in lijn met wetgeving in andere landen. Sinds de onrust in Oekraïne ziet Rusland een toenemend gevaar in westerse ngo's en andere buitenlandse organisaties. Matvijenko: 'Kunt u zich voorstellen dat wij in Rusland belastinggeld apart zetten om ngo's in westerse landen te financieren, of in de Verenigde Staten? Dat is ondenkbaar. Maar omgekeerd gebeurt het wel.'

De nieuwe wet past in de lijn die is ingezet na de herverkiezing van president Vladimir Poetin in 2012. Die verkiezingen gingen gepaard met grote straatprotesten, volgens het Kremlin het werk van buitenlandse organisaties en een binnenlandse 'vijfde colonne'. Sindsdien werden betogingen aan banden gelegd en zijn maatregelen genomen waardoor ngo's met financiering uit het buitenland zich moeten registreren, bloggers zich moeten aanmelden als massamedium en de autoriteiten zonder tussenkomst van een rechter nieuws- en informatiesites naar believen kunnen sluiten.

Verkiezingsfraude

Volgens mensenrechtenorganisaties is de term 'ongewenste organisatie' bewust juridisch onduidelijk gehouden. 'Deze wet geeft het laatste zetje aan een reeks ngo's in Rusland, niet alleen de bekende mensenrechtenorganisaties, maar bijvoorbeeld ook organisaties die zich bezighouden met het in kaart brengen van verkiezingsfraude', zegt Ella Pamfilova van de presidentiële commissie die juist moet toezien op mensenrechten.

Tatjana Loksjina van de Russische afdeling van Human Rights Watch laat aan persbureau Interfax weten dat de wet vooral gericht is op Russische activisten en organisaties. 'Dit geeft het Kremlin de mogelijkheid kritische burgers en organisaties af te snijden van de rest van de wereld. Wie deelneemt aan acties of alleen al op sociale-media bericht over ongewenste organisaties zit in de fout.'

Volgens Vygaudas Ušackas, de ambassadeur van de Europese Unie in Rusland, is de wet een stap in de verkeerde richting. 'Helaas wakkert dit de sfeer van angst juist aan, het idee dat de hele wereld tegen Rusland is. Het doet me denken aan vervolgen tijden', liet ­Ušackas weten aan Interfax. De wet wordt per 2 juni van kracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden