Poetin stopt zijn Petersburg allerlei lekkers toe

Kiepwagens rijden door een maanlandschap van modder. De vertegenwoordigster van de presidentiële huishouding moet opzij en kijkt met een vies gezicht naar haar laarsjes....

Midden in alle modder staat een imposant paleis uit de tsarentijd in de steigers. Daar wil president Vladimir Poetin vanaf volgend jaar staatshoofden en regeringsleiders ontvangen met alle pracht en praal die het protocol vereist.

Jaren geleden klopte Sint Petersburg aan bij het Kremlin. Kon de staat niet helpen bij de restauratie van het Konstantinovski-paleis? Het verzoek verdween in de la tot Poetin president werd. Als geboren Petersburger (hij was er tot 1996 loco-burgemeester) was hij niet moeilijk warm te krijgen. Nu werken er 1200 bouwvakkers 24 uur per dag aan het paleis en aan het park dat Versailles naar de kroon moet steken.

Het super-de-luxe `Staatscongrescentrum' wordt betaald door zakentycoons en bedrijven die een wit voetje proberen te halen bij het Kremlin. Fondsenwerver Gennadi Javnik heeft binnen een jaar 25 miljoen dollar opgehaald. 'Tot nu toe ontmoet ik overal begrip. Dat de president belangstelling toont is van enorm belang. Ik heb als vrijwilliger bij de communistische jeugd gewerkt, en ik weet: als de partij beveelt, dan gebeurt het ook.'

Poetin nodigt niet alleen zijn buitenlandse collega's in Sint Petersburg uit. Hij heeft ervoor gezorgd dat er 450 miljoen euro uit de federale begroting is vrijgemaakt voor de viering van het 300-jarige jubileum van de stad in 2003. Eind vorig jaar opende de president de splinternieuwe olieterminal van het Baltic Pipeline System. En de bijna failliete Severnaja-werf mag twee torpedoboten bouwen voor de Chinezen.

'Vladimir Vladimirovitsj', vroeg een Moskoviet tijdens een phone-in aan de president, 'bent u misschien van plan om de hoofdstad te verplaatsen naar Sint Petersburg?' Natuurlijk niet, antwoordde Poetin. Maar hij voegde eraan toe dat decentralisatie in principe een goed idee is. In een gesprek met journalisten van de krant Izvestija kwam hij op de kwestie terug. 'De overdracht van een deel van de hoofdstedelijke taken zou het morele en economische klimaat in Sint Petersburg doen opleven.'

In 'Pieter', zoals de Petersburgers hun stad liefkozend noemen, wordt gespeculeerd over de komst van federale instellingen. De Nationale Bank? 'Dat betekent 2000 tot 2500 nieuwe arbeidsplaatsen', schrijft de zakenkrant Delovoj Peterburg likkebaardend. Het ministerie van Cultuur? Sint Petersburg is immers uitgeroepen tot culturele hoofdstad van Europa in 2003. Het ministerie van Transport misschien? Net als de rest van Rusland kijkt Pieter met afgunst naar Moskou, dat 80 procent van alle investeringen opslokt.

Vladimir Poetin is niet de enige die voor de stad van belang kan zijn. Heel wat Petersburgers zijn in het kielzog van de president naar Moskou getrokken om belangrijke posities te bekleden. De voorzitters van beide kamers van het parlement, de ministers van Defensie, Economische Zaken en Financiën, de directeuren van de twee grootste Russische bedrijven, het gasmonopolie Gazprom en de elektriciteitsmaatschappij RAO UES, zijn allemaal bekenden van Poetin uit Sint Petersburg.

De Moskouse journalisten maken venijnige grappen over 'Poetinburg' en de 'pieterisatie van Rusland'. De leider van de liberalen in de Doema, Boris Nemtsov, las de president publiekelijk de les. 'Vladimir Vladimirovitsj, mijn beste, behalve in Petersburg zijn er in andere plaatsen ook goede mensen.'

Terwijl in Moskou na de ineenstorting van de Sovjet-Unie de glimmende bankgebouwen uit de grond schoten, verkommerde de tsarenstad. Schilderachtig, maar sloom. De haven lag stil, de Kirov-tankfabriek en de marinewerven kregen geen orders meer. Petersburg stond bekend om de nauwe banden tussen de politiek en de maffia. Toen een beroepsmoordenaar in 1998 het liberale parlementslid Galina Starovojtova in haar trappenhuis door het hoofd schoot, spraken de media over banditski Peterburg, 'de criminele hoofdstad van Rusland'.

Sinds de Petersburgers aan de macht zijn, lijkt het tij gekeerd. Er wordt niet alleen aan het Konstantinovski-paleis gebouwd. Honderdvijftig monumenten worden dit jaar onder handen genomen, overal in de stad zijn bouwvakkers aan het werk.

'Die opknapbeurt is hard nodig natuurlijk, maar de vier miljoen gewone Petersburgers schieten er weinig mee op.' Oppositiejournalist Viktor Kostjoekovski is sceptisch over de hoofdstedelijke ambities van Petersburg.

Vanuit zijn stamcafé 'Het ontbijt van de intellectueel' (boven de deur hangt de afbeelding van een wodkaglas) zie je in één oogopslag wat hij bedoelt. Grote gaten in het wegdek. Stokoude trams komen rammelend voorbij. Afvalcontainers stromen over. De gevels zijn zwart van het vuil, en daarachter, als je Kostjoekovski moet geloven, gaan krotwoningen schuil met één badkamer voor tien gezinnen. 'De paradepaardjes worden opgeknapt en ondertussen verzuipen we in het vuil', gromt hij. Eén blok opgeknapte woningen aan de overkant valt op als een gouden tand in een rot gebit.

Toch zijn Petersburgers trots op hun president. Misschien dat de stad aan degenen die er opgroeien iets meegeeft dat anderen niet hebben? Poetins imagemaker, de politicoloog Gleb Pavlovksi, noemt de stijl van de stad 'werelds en aristocratisch'. Moskou is volgens hem energiek maar plat. 'De stijl van de nieuwe Russen. In Petersburg zijn de gezichtsbepalende figuren professoren, juristen en officieren. In Moskou zijn dat journalisten, bankiers, en als ik zo onbescheiden mag zijn, imidzjmejkeri. Het verschil is tastbaar. We zullen zien welke stijl het beste is. Tot nu toe laten de Petersburgers goede resultaten zien.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden