Poetin: steun VS aan rebellen Syrië zinloos

Zowel de Russische president Poetin als zijn Chinese collega Xi spreekt vandaag de VN toe. Poetin keert terug van het 'strafbankje', vol zelfvertrouwen vanwege de kwestie-Syrië. Xi's zeldzame optreden is een bewijs dat China actiever is op het wereldtoneel dan voorheen.

Bert Lanting
Op de achterruit van een taxibusje in Al-Qardahah, de geboorteplaats van de Syrische president Assad, is president Poetin van Rusland afgebeeld tussen Assad en de Libanese Hezbollah-leider Sayyed Hassan Nasrallah. De tekst onder de foto's luidt: 'Leve jullie en Syrië.' Beeld Khaled al Hariri / Reuters
Op de achterruit van een taxibusje in Al-Qardahah, de geboorteplaats van de Syrische president Assad, is president Poetin van Rusland afgebeeld tussen Assad en de Libanese Hezbollah-leider Sayyed Hassan Nasrallah. De tekst onder de foto's luidt: 'Leve jullie en Syrië.'Beeld Khaled al Hariri / Reuters

Aan de vooravond van zijn optreden voor de Algemene Vergadering van de VN, vandaag, heeft de Russische president Poetin scherpe kritiek geuit op de steun van Washington voor de Syrische rebellen. Volgens Poetin is die steun niet alleen 'illegaal', maar ook 'nutteloos'. In een interview met de televisiezenders CBS en NBC wees hij er smalend op dat de pogingen van de VS om vijfduizend gematigde strijders op te leiden maar een handjevol rebellen hebben opgeleverd.

De opmerking tekent het zelfvertrouwen waarmee Poetin terugkeert op het wereldtoneel nadat hij door het Westen op het diplomatieke strafbankje was gezet wegens de annexatie van de Krim en de steun aan de pro-Russische rebellen in Oekraïne. Aan dat isolement komt vandaag een einde als hij de VN aandoet en daar een reeks westerse leiders spreekt. Zelfs president Obama heeft tijd voor hem ingeruimd, ook al kibbelen de leiders over wat het hoofdgerecht zal zijn: volgens Poetin Syrië, maar volgens Obama Oekraïne.

Waarschijnlijk wordt het toch Syrië. Poetin heeft zich weer in de schijnwerpers weten te manoeuvreren door de militaire steun aan het bewind van de Syrische president Assad drastisch op te voeren. Rusland heeft moderne gevechtsvliegtuigen en -helikopters en tanks naar Syrië gestuurd en honderden militairen die bezig zijn een basis voor de Russische gevechtstoestellen in te richten bij de havenstad Latakia, van oudsher een bolwerk van de aanhangers van Assad.

Terrein verliezen

Met die zet heeft het Kremlin zich ervan verzekerd dat het Westen niet om Rusland heen kan bij het zoeken naar een uitweg uit het conflict in Syrië. De afgelopen tijd leken Assads troepen steeds meer terrein te verliezen, maar met de Russische verzekeringspolis op zak ziet het Syrische bewind er een stuk steviger uit. In elk geval is de optie van een no-flyzone om Assads luchtmacht aan de grond te houden volstrekt uitgesloten, nu de Russische gevechtstoestellen zijn gearriveerd.

De komst van de Russen heeft andere landen al gedwongen met Moskou te overleggen om te voorkomen dat er ongelukken gebeuren: de Israëlische premier Netanyahu reisde meteen naar Moskou om afspraken te maken. Israël is bang dat de Libanese Hezbollah-militie, die aan de kant van Assad strijdt, de beschikking krijgt over modern Russisch wapentuig. Ook Washington heeft met Moskou afgesproken dat de twee landen op militair niveau contact met elkaar houden om botsingen te vermijden.

Als het aan Moskou ligt, gaat de samenwerking echter verder. Poetin wil zijn optreden voor de Algemene Vergadering vandaag gebruiken voor oproep een gemeenschappelijk offensief tegen de terreurgroep Islamitische Staat te lanceren, samen met Assads troepen. Alleen op die manier valt IS volgens Moskou te stuiten.

Weinig effect

Inderdaad lijken de pogingen van de VS om IS te bedwingen voorlopig beperkt effect te hebben. Zonder grondtroepen zit er weinig schot in en het peperdure Amerikaanse trainingsprogramma voor gematigde rebellen is op een fiasco uitgelopen: de eerste twee eenheden liepen meteen in een hinderlaag van al-Nusra, het Syrische filiaal van Al Qaida, of liepen over. Daarentegen kan IS op een permanente stroom vrijwilligers rekenen. Volgens nieuwe schattingen van de Amerikaanse inlichtingendiensten zouden er sinds 2011 ongeveer dertigduizend buitenlandse strijders naar Irak en Syrië zijn getrokken. De meesten van hen zouden zich bij IS hebben aangesloten.

De westerse landen hebben iedere samenwerking met Assad steeds uitgesloten, maar er lijkt toch wat beweging te zitten in de westerse positie. Bondskanselier Merkel zei vorige week dat er met Assad moet worden gepraat, terwijl de Britse premier Cameron niet uitsloot dat Assad tijdelijk zou kunnen aanblijven in het kader van een overgangsregeling. De Amerikaanse minister van Defensie Ash Carter sloeg ook een opvallend gematigde toon aan. Hij zei dat de VS bereid zijn te kijken in hoeverre de Amerikaanse en Russische belangen samenvallen. Maar tegelijkertijd wees hij erop dat een offensief tegen IS zonder te werken aan een politieke overgang alleen maar 'olie op het vuur' zal gooien.

Vooralsnog lijkt Poetin daar geen oren naar te hebben. In het interview met CBS bevestigde hij dat Rusland het Assad-bewind probeert te redden. 'Er is geen andere oplossing voor de Syrische crisis dan de bestaande regeringsstructuren te versterken en hen te helpen het terrorisme te bestrijden', zei hij. Volgens hem zal iedere poging Assads regering kapot te maken 'tot een situatie leiden die je nu in andere landen in de regio ziet, waar alle regeringsinstellingen uiteen zijn gevallen'.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden