Poetin schetst somber beeld Russische economie

Alsof hij de directeur was van BV Rusland zette Vladimir Poetin in zijn jaarlijkse rede tot het parlement zijn ideeën uiteen: geen visionaire vergezichten, maar een zakelijk programma om zijn land weer een wereldmacht te maken....

Sinds zijn aantreden als president een jaar geleden is het landsbestuur gecentraliseerd en gestroomlijnd. 'De periode van desintegratie van de Russische staat is voorbij', zei Poetin in de marmerzaal van het Kremlin.

De ongebreidelde macht van de zakentycoons en de provinciale gouverneurs is flink ingeperkt. Sinds de democratische revolutie heeft niemand het politieke leven in Rusland zo gedomineerd als Poetin.

De populariteit van de president is met 60 tot 70 procent ongekend hoog. Opiniepeiler Aleksandr Oslon noemt het 'een raadselachtig, bijna mystiek fenomeen'. Poetin wordt door bijna iedereen gezien als de man die in staat is het land uit het moeras te trekken. 'De Russen vereenzelvigen zich met Poetin', verklaart Oslon. 'Want hij is precies zoals wij.'

Maar critici van de president zeggen dat hij niet schijnt te weten wat hij met de vergaarde macht moet doen. Hij aarzelt hervormingen door te voeren die zijn populariteit kunnen schaden. Er is niets mystieks aan Poetin, zeggen die critici. De slaafse staatstelevisie hemelt hem alleen maar op, en hij heeft de astronomische olie-inkomsten gebruikt om de achterstallige lonen te betalen en de pensioenen te verhogen. Geen wonder dus dat hij geliefd is.

Poetin gaf zich in zijn toespraak indirect rekenschap van die kritiek. 'Het is duidelijk dat als we niet beginnen maatregelen te nemen, inclusief structurele hervormingen, we morgen in een langdurige economische stagnatie terecht kunnen komen', zei hij. De belastinghervorming die Poetin meteen na zijn aantreden heeft doorgevoerd, is op zichzelf niet genoeg. De economische groei, vorig jaar een record van 7 procent, zal dit jaar volgens de raming van het Internationale Monetaire Fonds niet hoger dan 4 procent zijn.

Poetin wees op de lange reeks problemen die de groei van de economie belemmeren, en die sinds jaar en dag op het lijstje van de hervormers staan: de afhankelijkheid van grondstoffen, de enorme kapitaalvlucht (meer dan twintig miljard dollar per jaar), het gebrek aan investeringen en de onbetrouwbare rechtsspraak. Over de oplossingen, het aanpassen van de wetgeving, en de termijn waarop dat zal gebeuren, was het businessplan van de president een stuk vager.

'Het was de beste speech van een Russische leider die ik ooit heb gehoord', zegt Leonid Radzichovski, de politiek columnist van de oppositiekrant Segodnja. 'Het probleem is alleen dat de president nauwelijks iets heeft gezegd over de manier waarop hij de hervormingen wil verwezenlijken. Ik ben bang dat het zoals gewoonlijk bij goede voornemens blijft.' Maar Poetin stelt zich op als een manager die het bedrijf van de staat niet in gevaar wil brengen met revolutionaire plannen. Hij maakte duidelijk dat er een eind is gekomen aan de opeenvolging van 'revoluties en contra-revoluties'. 'Stabiliteit is goed voor Rusland en de Russen', zei hij. De hervormingen zullen methodisch, geleidelijk en zonder 'zuiveringen' worden doorgevoerd als het aan de president ligt.

Poetin geeft er de voorkeur aan te schipperen tussen de aandeelhouders in de macht - de drie politieke clans in het Kremlin: de vertrouwelingen van ex-president Jeltsin, zijn collega's van de veiligheidsdienst en de liberale hervormers. Zelfs de staatsfunctio narissen wiens positie door corruptie of wanbeleid onhoudbaar is geworden, hoeven zich geen grote zorgen te maken; ze worden door Poetin weggepromoveerd naar een betekenisloze, maar comfortabele post.

Voor een president die in een jaar 21 landen heeft bezocht (en zelf 22 regeringsleiders en staatshoofden ontving in het Kremlin) kreeg het buitenlandbeleid een ongebruikelijk bescheiden plaats in zijn rede. Onder Poetin stelt Rusland zich in de wereld pragmatischer (lees: eigenzinniger) op. De prijs die Rusland betaalt is een koelere relatie met de Verenigde Staten. In plaats daarvan richtte Poetin zich op de EU. 'Integratie met Europa zal een van de voornaamste richtingen zijn in onze buitenlandse politiek', beloofde hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden