Poetin laat Tsjetsjenen wanhopen

HET EINDE van de gijzelingsactie, waarbij ruim achthonderd Moskovieten ineens midden in de vrijwel vergeten Tsjetsjeense oorlog terechtkwamen, is een grote opluchting voor de Russische president Vladimir Poetin....

Veel gijzelaars kwamen om het leven door het gas dat de Alfa-troepen voor hun bestorming naar binnen pompten. Maar zij zetten die bestorming pas in toen de Tsjetsjenen waren begonnen de eerste gijzelaars neer te schieten. En dankzij het gas konden de Tsjetsjenen hun dreigement niet waarmaken dat ze het hele gebouw zouden opblazen. In dat geval zouden er veel meer doden te betreuren geweest zijn. Conclusie: president Poetin heeft een succes behaald.

Deze redenering lijkt plausibel, maar er blijven een paar essentiële vragen bestaan. Ten eerste: waarom willen de Russische autoriteiten zelfs aan de artsen niet laten weten welk gas is gebruikt bij de bestorming? Door te blijven zwijgen, brengen ze de genezing van gijzelaars in gevaar en laden ze de verdenking op zich dat een verboden chemisch wapen zou zijn ingezet. De geheimhouding doet sterk denken aan de Sovjet-tijd, wat geen compliment is voor Poetin.

Tweede vraag: wat heeft de Tsjetsjeense rebellen tot deze wanhoopsdaad gedreven? Antwoord: de gewelddadige onderdrukking van de Tsjetsjeense bevolking door het Russische leger. Poetin heeft bij zijn verkiezing beloofd dat hij met behulp van 'de dictatuur van de wet' in Rusland orde en gezag zou herstellen. Uiteindelijk blijkt zijn harde lijn niet te leiden tot stabiliteit en rust, maar tot wanhoop en angst. Tsjetsjeense rebellenleiders hebben al gedreigd dat het niet bij deze ene actie zal blijven.

In zijn toespraak tot het volk zaterdagnacht vroeg Poetin om vergeving voor de dood van de gijzelaars, maar hij gaf vervolgens het internationaal terrorisme de schuld voor de gijzelingsactie. Het internationale terrorisme, zei Poetin, is 'een sterke, gevaarlijke en wrede vijand. Nergens ter wereld zullen mensen zich veilig voelen totdat het is uitgeroeid. Maar het moet worden uitgeroeid. En het zal worden uitgeroeid.'

Poetin probeert al veel langer om de oorlog in Tsjetsjenië te koppelen aan de strijd tegen het internationaal terrorisme. Met succes, want sinds de aanvallen op de Verenigde Staten van 11 september en Poetins steun voor de Amerikaanse aanpak, is de internationale kritiek op de mensenrechtenschendingen in Tsjetsjenië verstomd.

De gijzelingsactie in Moskou is niets anders dan een terroristische daad. Maar anders dan in de Verenigde Staten, wordt er in Rusland een oorlog uitgevochten. Een oorlog die, zo is nu meer dan ooit gebleken, niet is op te lossen met geweld. Zolang het Russische leger de Tsjetsjeense bevolking blijft teisteren, zal de haat onder de Tsjetsjenen toenemen. En daarmee hun bereidheid om aan geweldsacties deel te nemen. Afgezien van de activiteiten van radicaal-islamitische splintergroeperingen als die van de nu gedode gijzelnemer Movsar Barajev, heeft dat in de kern niets met het internationale terrorisme te maken.

Deze oorlog is slechts te beëindigen met vredesbesprekingen, hoe lastig die ook zijn. Alleen al de vraag wie er van Tsjetsjeense zijde voor de vredesonderhandelingen moet worden uitgenodigd, is moeilijk te beantwoorden. De Tsjetsjeense president Maschadov is weliswaar in 1997 met grote meerderheid van stemmen gekozen, maar zijn autoriteit wordt niet erkend door rebellenleiders en radicale islamitische groepen.

Poetin heeft keer op keer laten weten dat hij alle Tsjetsjeense leiders als terroristen ziet, met wie hij weigert te onderhandelen. Dat standpunt heeft hij dit weekeinde nog eens benadrukt met een waarschuwing aan de Deense regering. Poetin zal een staatsbezoek in november aan Denemarken afzeggen als de Denen een voor volgende week in Kopenhagen geplande Tsjetsjeense conferentie laten doorgaan.

De Franse minister van Buitenlandse Zaken De Villepin heeft dit weekeinde al aangedrongen op vredesbesprekingen. Hopelijk sluit de rest van de internationale gemeenschap zich hier snel en volmondig bij aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden