Poetin incasseert kalm zijn winst

De Amerikaanse beslissing om het ABM-verdrag op te zeggen kwam voor het Kremlin allerminst als een verrassing. 'Op een dag bel ik je om te zeggen dat het zover is', was de Russische president Vladimir Poetin door zijn Amerikaanse ambtgenoot gewaarschuwd bij het bezoek aan diens ranch....

Poetin was toen zelf al tot de conclusie gekomen dat de VS de bouw van een raketschild ondanks de Russische protesten zouden doorzetten, en dat de dagen van het ABM-verdrag waren geteld.

Een paar maanden geleden had het Kremlin nog gedreigd alle wapenbeheersingsakkoorden met de VS op te zeggen als het zo ver zou komen. Het was onderdeel van Poetins uitgekookte strategie om concessies los te krijgen van de VS voor iets dat hij toch niet zou kunnen tegenhouden. Nu het Witte Huis heeft besloten het verdrag te schrappen, is de Russische reactie een toonbeeld van terughoudendheid: meer bezorgd dan boos.

Maarschalk Igor Sergejev, Kremlin-adviseur voor strategische stabiliteit, weet heel goed dat een raketschild geen enkele bescherming biedt tegen de grote aantallen raketten waarover Rusland nog altijd kan beschikken. 'Vanuit het oogpunt van de militaire veiligheid van Rusland vormt het opzeggen van het ABM-verdrag door de VS de komende tien tot vijftien jaar geen enkel probleem. Het strategische evenwicht blijft in stand.'

Ondertussen heeft Poetins strategie gewerkt. Om Moskou tot bedaren te brengen, hebben de VS beloofd hun arsenaal met driekwart te verminderen tot tweeduizend kernkoppen. Die concessie is voor Rusland van grote waarde; ze hebben niet genoeg geld om hun eigen kernwapenarsenaal op peil te houden en zijn sowieso gedwongen het aantal kernkoppen terug te brengen. De Russische minister van Defensie Ivanov en zijn Amerikaanse collega Rumsfeld beginnen maandag in Brussel met de onderhandelingen over de invulling van de reductie.

De kalme Russische reactie op het schrappen van het ABM-verdrag staat niet alleen. Na de terreuraanvallen op de VS heeft Poetin besloten dat samenwerking met de Amerikanen in de 'strijd tegen het terrorisme' Rusland meer zou opleveren dan afzijdigheid. Met reden. Washington heeft sindsdien geen woord van kritiek geuit over het optreden van het Russische leger in Tsjetsjenië, steunt de toetreding van Rusland tot de Wereldhandelsorganisatie, en heeft Rusland meer invloed in het vooruitzicht gesteld op het reilen en zeilen van de NAVO.

Niet dat het voor de Russen makkelijk is het opzeggen van het ABM-verdrag te slikken. Maar de pijn is politiek, niet militair. De wapenbeheersingsverdragen met de VS waren het enige overblijfsel van de Russische supermachtstatus, legt militair analist Aleksandr Golts uit. 'Voor onze politieke en militaire elite betekent het dat ze de laatste kans hebben verspeeld te doen alsof we even belangrijk zijn als de VS.'

Poetin moet terdege rekening houden met de weerzin van de generale staf, de veiligheidsdiensten en de nationalistische politici tegen zijn nieuwe koers. Zelfs een pro-westerse hervormer als Doema-lid Grigori Javlinski vergelijkt het schrappen van het ABM-verdrag met 'spugen in een uitgestoken hand'. Door het schrappen van het ABM-verdrag staat Poetin te kijk als de verliezer. Hoewel de president nog altijd razend populair is bij gewone Russen, zal hij de komende tijd op internationaal gebied voorzichtig te werk moeten gaan om de elite niet verder tegen zich in het harnas te jagen.

Moskou heeft gewaarschuwd dat een 'juridisch vacuüm' kan leiden tot een nieuwe wapenwedloop, en wil een nieuw verdrag dat de vermindering van het aantal kernwapens vastlegt en de ontwikkeling van een Amerikaans raketschild binnen de perken houdt. De VS willen zo min mogelijk op papier zetten; onder vrienden is zoiets niet nodig, luidt de redenering van het Witte Huis. Ook zonder ABM-verdrag gaat het touwtrekken door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden