Poetin houdt de hele wereld aan het lijntje

WEET DE Russische president Poetin niet wat hij wil met betrekking tot Irak, of speelt hij een riskant en handig spelletje?...

De afgelopen drie dagen, op bezoek in Berlijn en Parijs, schaarde Poetin zich evenwel nadrukkelijk aan de zijde van Frankrijk en Duitsland. 'Wij zijn tegen oorlog', zo zei Poetin deze week. 'Deze crisis is nog met diplomatieke middelen op te lossen.' Hij suggereerde zelfs dat als de kwestie vandaag in de Veiligheidsraad behandeld zou worden, hij gebruik zou maken van zijn vetorecht, 'met Frankrijk, of alleen'.

De Russische president bevindt zich in een zeer lastige positie. Hij maakt zich zorgen over de lucratieve oliecontracten die Russische bedrijven hebben afgesloten met de oude Sovjet-bondgenoot Irak. En om de staatsschuld van acht miljard dollar die Bagdad nog aan Moskou verschuldigd is - Saddam heeft altijd beloofd die te zullen betalen zodra de sancties worden opgeheven.

Maar Poetin wil evenmin de bloeiende relatie met zijn nieuwe bondgenoot de VS op het spel zetten. Sinds 11 september 2001 is Poetins buitenlands beleid gericht geweest op het verbeteren van de relatie tussen Moskou en Washington. De Russische economie vaart daar wel bij. Vandaar dat Poetin zich minder fel verzet tegen oorlog in Irak dan Duitsland en Frankrijk.

De VS doen op hun beurt erg hun best om de Russen te paaien. Maandag lekte in de Wall Street Journal uit dat Washington op het punt staat enkele Tsjetsjeense groepen toe te voegen aan de lijst met terroristische organisaties. Volgens Dmitri Rogozin, Poetin-vriend en voorzitter van de Doema-commissie voor Buitenlandse Zaken, zal een dergelijk 'vriendschappelijk gebaar' zeker een 'indirect effect' hebben op Ruslands standpunt over Irak.

De Amerikaanse ambassadeur in Moskou Alexander Vershbow zei in een interview met Russische media dat het Amerikaanse parlement binnen twee maanden naar alle waarschijnlijkheid enkele belangrijke handelsrestricties voor Rusland zal opheffen, iets waar Poetin al lange tijd voor lobbyt. Hij verzekerde dat de Russische economische belangen in Irak meegewogen zullen worden bij de wederopbouw van dat land.

Ook minister van Buitenlandse Zaken Powell kwam in zijn toespraak tot de VN president Poetin tegemoet. Hij zei over bewijzen te beschikken dat de Al Qa'ida-leider Al Zarqawi, die zich zou schuilhouden in Irak, actief is in Tsjetsjenië.

Van de publieke opinie heeft Poetin weinig te vrezen. De parlementariërs in de Doema zijn in meerderheid op Poetins hand. Als opiniepeilers ernaar vragen, dan zijn de Russen vrijwel eensluidend tegen oorlog. Ze zijn ervan overtuigd dat het de Amerikanen alleen om de olie te doen is. Anti-oorlogsprotesten trekken echter hooguit enkele tientallen demonstranten. Saddam Hussein en de Irakezen kunnen in Rusland op weinig sympathie rekenen. Dat was anders bij de oorlog rond Kosovo. Toen waren de Serviërs het doelwit, een Slavisch en orthodox broedervolk. De verontwaardiging en het verzet waren toen groot en oprecht.

Poetin moet alleen oppassen dat hij Bush niet al te nadrukkelijk steunt. Daarmee maakt hij zich bij zijn in meerderheid anti-Amerikaanse landgenoten niet populair. De Russen zien hun land het liefst als grootmacht die niet naar het pijpen van de Amerikanen danst. En daar moet Poetin, met verkiezingen in het vooruitzicht, rekening mee houden.

Het kan best zijn dat Poetin gewoon niet weet wat hij wil, en daarom de hele wereld aan het lijntje houdt. Hij staat bekend als iemand die liever manoeuvreert dan besluiten neemt. Maar het lijkt er meer op dat hij, balancerend tussen de VS en Europa, een handig spelletje blufpoker speelt. Op dit moment heeft Rusland het meest belang bij het zolang mogelijk uitstellen van de oorlog. De Russische economie profiteert met volle teugen van de hoge olieprijzen. Tijdens een oorlog zullen die waarschijnlijk niet dalen, maar na afloop wel.

Door de Frans-Duitse positie te steunen, kan Poetin de oorlog uitstellen. Tegelijkertijd dwingt hij de VS tot het doen van beloften om zich van Russische steun te verzekeren. Poetin moet echter oppassen dat hij zijn hand niet overspeelt. Want uiteindelijk zullen de VS van hem eisen dat hij positie kiest. En Poetin realiseert zich dat hij, áls er een oorlog komt, aan de kant van de Amerikanen zal moeten staan. Zodat hij Bush te vriend houdt, en dichtbij staat als het nieuwe regime in Irak de belangen verdeelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.