Poetin en Bush betreden 'nieuw tijdperk'

De presidenten van de VS en Rusland riepen na hun topontmoeting in Moskou om het hardst dat hun relatie anders, beter of ongelofelijk zou worden....

De topontmoeting tussen de Russische president Poetin en zijn Amerikaanse ambtsgenoot Bush zou wel eens de laatste in zijn soort kunnen blijken. De twee leiders hebben de Koude Oorlogsrivaliteit tussen hun landen definitief naar het verleden verwezen. 'Vandaag tillen we onze betrekkingen naar een kwalitatief nieuw niveau', zei Poetin. Samenwerking op basis van gemeenschappelijke belangen is het parool.

Zoals was voorzien ondertekenden Poetin en Bush in een van de vergulde zalen van het Kremlin voor de tv-camera's een ontwapeningverdrag dat het aantal lanceerklare kernkoppen binnen tien jaar met tweederde vermindert. Het Verdrag van Moskou, zoals het bij gebrek aan overeenstemming over de naam wordt genoemd, telt anders dan zijn lijvige voorgangers maar drie kantjes.

De presidenten spraken over een 'nieuwe strategische relatie'. Bush: 'We zetten alle twijfels en achterdocht opzij en beginnen aan een nieuw tijdperk in onze betrekkingen. Ik weet zeker dat dit de weg vrijmaakt voor een ongelofelijke samenwerking die we niet eerder hebben meegemaakt.'

De sfeer op de top werd bepaald door de kameraadschap tussen Bush en ('mijn vriend') Poetin. De Amerikaanse president begon de onderhandelingen door te zeggen dat hij zich verheugde op het diner in de datsja van Poetin. Hij leek zich op zijn gemak te voelen bij zijn kennismaking met Rusland - zozeer dat hij vergat een snoepje uit zijn mond te halen en die aan het begin van de besprekingen gauw moest wegmoffelen.

Dat Bush en Poetin zich tijdens de persconferentie uitputten in wederzijdse bedankjes en waardering, kon niet verhullen dat er ook meningsverschillen waren. Bush is bang dat Iran - een van de landen die hij tot 'de as van het kwaad' rekent - Russische technologie gebruikt om kernwapens te ontwikkelen. Rusland is bezig een reactor te bouwen in Iran, maar Poetin hield vol dat dat geen enkel proliferatiegevaar oplevert.

Rusland hoopt dat de goede betrekkingen met Washington zich vertalen in economische steun. Daarom gaat de top niet enkel over wereldproblemen, maar ook over prozaïsche zaken als olie, staal en kippenpoten. Poetin wil dat handelsbeperkende maatregelen die nog uit de Koude Oorlog stammen, worden opgeheven, dat Rusland wordt erkend als markteconomie, en dat de VS helpen bij de toetreding tot de Wereldhandels organisatie (WTO). Hij was het die zijn Amerikaanse collega herinnerde aan de zegeningen van de vrijhandel. 'Als zij ons goedkope staal en aluminium zouden kopen, zouden hun vliegtuigen goedkoper zijn en beter kunnen concurreren.' De verhoging van de invoertarieven door de VS kost Russische metaalmakers veel geld.

De Amerikaanse senaat weigert handelsbeperkende maatregelen te schrappen vanwege een slepend conflict over de export van kippenpoten naar Rusland. De Bush-poten, die tien jaar geleden als voedselhulp in Rusland opdoken en naar de vader van de huidige president zijn vernoemd, worden met allerlei bureaucratische maatregelen van de Russische markt geweerd. Twee schepen met diepgevroren Amerikaanse kip die meer dan een maand in de haven van St. Petersburg liggen, mochten daags voor de top eindelijk hun lading lossen.

Bush en Poetin boekten meer vooruitgang op energiegebied. De VS willen meer olie uit Rusland invoeren als vervanging van de aanvoer uit de altijd instabiele Perzische golf. De Russische oliemagnaten steunen dat idee van harte. Maar daarvoor moeten pijpleidingen worden aangelegd in het Russische Verre Oosten of een olieterminal worden gebouwd in een haven als Moermansk. De presidenten tekenden een overeenkomst die vrij baan geeft aan de enorme investeringen.

De top was ook anders dan anders om wat er níet aan de orde kwam. De mensenrechtenschendingen in Tsjetsjenië bijvoorbeeld. Bush bewaarde zijn kritiek tot na het eind van het officiële besprekingen. Pas tijdens de ontvangst van Russische hoogwaardigheidsbekleders en politici in de Amerikaanse residentie roerde hij dat gevoelige onderwerp aan. Hij roemde de operatie in Afghanistan als het bewijs dat de strijd tegen terrorisme kan worden gewonnen zonder dat de mensenrechten in het gedrang komen.

De Russische politieke elite volgt de top met argusogen. De veiligheidsdiensten, het leger en de wapenindustrie zijn niet blij met Poetins pro-Amerikaanse politiek. Net als Nezavisimaja Gazeta vrijdag op de voorpagina, vragen zij: 'Capitulatie of overgang naar partnerschap?' Gewone Moskovieten maken zich alleen druk om de opstoppingen in het centrum. Er waren maar een paar honderd demonstranten - meest verstokte communisten. Het enige dat de aandacht trok, was een vrijheidsbeeld met een draculamasker, dat geen toorts maar een kippenpoot omhoog hield.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden