Poetin eist van ministers ambitieuzere doelen

In de geleide democratie die Rusland onder Vladimir Poetin is geworden, luistert de politieke elite aandachtig als de president spreekt....

Poetin concentreerde zich in zijn toespraak op de economie. De snelle economische groei van de eerste twee jaren van zijn presidentschap is aan het teruglopen, en het verschil tussen de levensstandaard in Rusland en het Westen wordt maar niet kleiner. Hij hield zijn gehoor voor dat Rusland zelf moet 'vechten voor een plaats onder de economische zon', en droeg de ministers op 'ambitieuzere' doelen na te streven en de leden van de Doema regeringsvoorstellen sneller goed te keuren.

De hervormingen die de laatste jaren zijn doorgevoerd, hebben volgens de president 'hoogstens een bescheiden succes' gehad. Er leven nog altijd 40 miljoen Russen - meer dan een kwart van de bevolking - onder de armoedegrens.

Daar kan alleen verandering in komen als het staatsapparaat betere omstandigheden schept voor het zakenleven, doceerde Poetin. Hij wil de Russische bureaucratie, berucht om zijn willekeur en achterlijkheid, omvormen tot een 'compacte, effectieve en productieve' overheid.

Meer dan eens klonk Poetins frustratie over het trage tempo van de hervormingen door zijn woorden heen. 'Bij ons is het helaas de gewoonste het moeilijkste uit te stellen tot het laatste', zei hij over het uitblijven van verbeteringen in de gezondheidszorg. De Russische president wees erop dat de inventarisatie van het overheidsbezit nog steeds niet was afgemaakt (een prioriteit uit de presidentiële rede van twee jaar geleden) en de belastingdruk op het bedrijfsleven was gegroeid) in plaats van gedaald (een prioriteit van een jaar geleden).

Het duidelijkst kwam het verschil tussen theorie en praktijk naar voren toen het over Tsjetsjenië ging. Poetin verklaarde dat de 'militaire fase' voorbij was dankzij 'de moed van het leger en de speciale eenheden'. Terwijl de president zijn rede uitsprak, werden in de buitenwijken van Grozny de lijken geborgen van ten minste achttien politiecommando's, die waren gedood toen hun bus werd opgeblazen door een bom van de rebellen. Enkele uren daarvoor kwamen een Tsjetsjeense vrouw en twee kinderen om het leven bij een Russische mortieraanval.

De buitenlandse politiek kwam slechts zijdelings aan de orde. Poetin maakte nog eens duidelijk dat Rusland geen andere keus had dan zich aan te sluiten bij de strijd tegen het terrorisme. De Russische politieke elite vindt dat Poetin zich de kaas van het brood laat eten door de Amerikanen, die met zijn goedvinden militaire bases hebben opgezet in wat de Russen als hun achtertuin beschouwen. De republieken van de voormalige Sovjet-Unie zijn en blijven de 'belangrijkste richting' van het buitenlandse beleid, zegde de president toe.

Erg enthousiast reageerde de zaal niet. Poetins rede, die bijna een uur duurde, werd geen enkele keer onderbroken door applaus. Na afloop sloten de ministers zich met zichtbare tegenzin aan bij Poetins kritiek op het staatsapparaat.

De commentatoren hadden al voor de troonrede gezegd dat het Kremlin geen ideeën lijkt te hebben om uit de economische impasse te komen. Poetins speech was later dan gewoonlijk omdat de president behalve bij zijn adviseurs ook te raad was gegaan bij wetenschappers en opiniemakers buiten het Kremlin. Revolutionaire veranderingen leverde dat niet op. Communistenleider Gennadi Zjoeganov legde de vinger op de zere plek: veel uit de rede was de vorige jaren ook al aan de orde gekomen zonder dat dat enig positief effect had gehad.

Wel onverwacht was Poetins uithaal naar de vreemdelingenhaat in Rusland. Skinheads in Moskou en Sint Petersburg vallen regelmatig Kaukasiërs en buitenlanders aan. De politie doet weinig of niets om de aanvallen te voorkomen en de daders op te sporen. De president wil dat extreem-nationalistische organisaties net zo hard worden aangepakt als de maffia.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden