Poetin begint aan zijn eigen Unie

Vladimir Poetin, leider van Rusland, wil al sinds zijn aantreden twaalf jaar geleden het politiek-economische vacuüm vullen van wat eens de Sovjet-Unie was. Met de oprichting van een Euraziatische Unie, naar analogie van de EU, lijkt zijn wens in vervulling te gaan. Alleen de hoofdprijs, Oekraïne, laat verstek gaan.

ARNOUT BROUWERS

MOSKOU - Terwijl de EU verstrikt is geraakt in haar eigen 'innerlijke tegenstrijdigheden', werkt Rusland in stilte aan zijn eigen regionale economische integratie. Dit jaar schaften Rusland, Wit-Rusland en Kazachstan de interne grenzen af, komend jaar gevolgd door vrij verkeer van goederen, kapitaal en arbeid.

In een zeldzaam artikel in de Russische krant Izvestia, schetste Poetin dinsdag de toekomstige 'Euraziatische Unie' als het vehikel voor vergaande economische integratie. Zo ontstaat volgens Poetin, die vorige week liet weten terug te keren als president, 'een van de polen van de moderne wereld, die dient als link tussen Europa en de dynamische Aziatische regio'.

Sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 - door Poetin eens omschreven als 'de grootste geopolitieke catastrofe van de Twintigste Eeuw' - proberen Russische machthebbers al om nieuwe instrumenten te bedenken waarmee ze de immense regio politiek en economisch naar hun hand kunnen zetten.

Tot dusver altijd zonder resultaat. Het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS), de directe opvolger van de Sovjet-Unie, was vanaf het begin een vat van enorme politieke en economische tegenstellingen. Andere organisaties, zoals de regionale veiligheidsorganisatie CSTO of de met China geleide Shanghai Samenwerkingsorganisatie hebben zich geschikt in hun bestaan als papieren tijger.

Maar het voordeel van de huidige samenwerking met Kazachstan en Wit-Rusland, die volgens Poetin spoedig uitgebreid wordt met Kirgizië en Tadzjikistan, is dat zij concreet is en vruchten lijkt af te werpen. De visie draait steeds meer om de vestiging van een soort EU in de voormalige Sovjet-Unie, zeggen analisten. Het weghalen van handels- en andere barrieres kan de economieën stimuleren en oude dwarsverbanden tussen (sovjet-)industrieën herstellen.

Er wordt niet geprobeerd de Sovjet-Unie nog eens op te richten, schrijft Poetin in Izvestia. 'Het zou na-ief zijn om te proberen iets te herstellen of kopiëren uit het verleden. Maar een sterkere integratie op een nieuwe politieke en economische basis en berustend op nieuwe waarden is een imperatief van deze tijd.'

Kortom, geen tweede Sovjet-Unie maar een tweede EU is Poetins doel - 'een ondeelbaar onderdeel van een Groter Europa, gebouwd op gedeelde waarden als vrijheid, democratie en vrije markten'. Of alle Europeanen zich in dit beeld herkennen, valt te betwijfelen. Vorig jaar stuitte Poetins in Duitsland ontvouwde visioen van een 'geharmoniseerde economische gemeenschap van Lissabon tot Vladivostok' op een muur van stilzwijgen. Nu moet de Euraziatische Unie haar leden in staat stellen 'sneller met Europa te integreren en vanuit een veel sterkere positie'.

Dat is ook Poetins boodschap aan Oekraïne - de hoofdprijs in elke poging nieuwe eenheid te scheppen in de ruimte van de voormalige Sovjet-Unie. Het afgelopen jaar heeft Moskou de Oekraïners eerst gesmeekt, daarna bevolen tot hun project toe te treden - beide zonder resultaat. Chantage middels de gasprijzen is het laatste middel, maar Kiev hoopt vooralsnog in december zijn eigen Associatieverdrag met Brussel te sluiten.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden