Nieuwspluto

Pluto had mogelijk al kort na ontstaan een oceaan

Onder het oppervlak van Pluto klotste al miljarden jaren geleden een grote oceaan, stellen onderzoekers. Op de verre wereld waren de omstandigheden misschien zélfs geschikt voor buitenaards leven.

Pluto, zoals ‘ie erbij hing toen ruimteschip New Horizons in 2015 op korte afstand passeerde en een foto schoot. Beeld AFP

Op een grove vijf miljard kilometer van de aarde, onder het oppervlak van dwergplaneet Pluto, vind je waarschijnlijk de verste oceaan in het zonnestelsel. Die mysterieuze waterwereld ontstond zelfs al veel eerder dan gedacht, speculeren onderzoekers in het huidige nummer van het vakblad Nature Geoscience.

Tot nog toe gingen wetenschappers er vanuit dat Pluto ontstond als een bevroren bal van rots (aan de binnenkant) en ijs (aan de buitenkant). Door straling afkomstig van in de dwergplaneet aanwezig radioactief materiaal, zou een deel van dat ijs langzaam gesmolten zijn, als een sneeuwbal die je op een laag standje in de magnetron legt. Uit dat smeltwater ontstond onder het oppervlak vervolgens een aan het zicht onttrokken oceaan.

Bevroren oppervlak

Toen de onderzoekers dat scenario simuleerden, bleek echter dat je daarmee niet het scheurenpatroon kan verklaren dat ruimtesonde New Horizons vastlegde op de foto toen hij in 2015 langs Pluto vloog. Waarschijnlijker is daarom dat de dwergplaneet zo’n 4,5 miljard jaar geleden een warme geboorte kende, stellen zij. 

Volgens de onderzoekers kan het samenpakken van steeds meer materiaal tijdens de beginjaren van het hemellichaam al voldoende warmte hebben geproduceerd om een oceaan van vloeibaar water mogelijk te maken. Die oceaan heeft het in dat ‘warme’ scenario tot de dag van vandaag overleefd, ondanks de verre afstand van Pluto tot de zon.

Omdat water bij ontdooien krimpt en bij bevriezen uitzet, moet de planeet in een ‘koud’ scenario zijn samengetrokken toen het ijs begon te smelten, zegt Carver Bierson (University of Califonia) in een persverklaring. ‘Maar als de planeet juist warm ontstond, is het oppervlak uitgezet toen de oceaan bevroor.’ Volgens hem kan dat scenario het scheurenpatroon dat New Horizons zag op het oppervlak beter verklaren. 

Planetair geoloog Wim van Westrenen (Vrije Universiteit Amsterdam) noemt het onderzoek heel interessant. ‘Het laat goed zien wat we nu al kunnen in dit vakgebied’, zegt hij. ‘Hoewel de onderzoekers noodgedwongen nog veel aannames moeten doen, weten we dankzij New Horizons ook meer van de hemellichamen in de Kuipergordel’, zegt hij, verwijzend naar de band vol grote en kleine rotsblokken die nog voorbij de laatste planeet Neptunus rond de zon draaien.

Sputnik Planum, een grote ijsvlakte op dwergplaneet Pluto.Beeld NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Southwest Research Institute

Buitenaards leven

Volgens de onderzoekers is het waarschijnlijk dat álle grote dwergplaneten in de Kuipergordel al vroeg in hun ontstaansgeschiedenis een vloeibare oceaan kregen. ‘Mogelijk had dat zelfs invloed op de leefbaarheid van deze verre ijswerelden’, schrijven zij.

Volgens Van Westrenen is de kans dat leven op dit soort dwergplaneten kon ontstaan onder een warm scenario inderdaad groter. ‘Al vind ik de stap van dit resultaat naar spreken over leven wel vrij groot’, zegt hij. 

Toch, voegt Van Westrenen toe, zijn we ook nu al aan het speuren naar leven buiten de geijkte planeten. ‘We beginnen nu ook te zoeken naar leven op plekken zoals Saturnus-maan Enceladus en Jupiter-maan Europa, plekken die eveneens oceanen bevatten onder een dikke laag ijs’, zegt hij. ‘Het is dan wel een erg prikkelend idee dat nog véél verder van de zon misschien ook gewoon leven mogelijk is.’

Samengeperst ijs op het oppervlak van Pluto. Links op de foto de structuur die in de wandelgangen het al-Idrisi-gebergte is gaan heten.Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden