Pluk blijft vooral de Pluk van Annie en Fiep

Hare Majesteit kon het niet laten. Koningin Beatrix, dinsdag aanwezig bij de offici premi in het Amsterdamse Tuschinski Theater, maakte voorafgaand aan Pluk van de Petteflet een praatje met de acteurs....

Ronald Ockhuysen

De Stampertjes zien er in de boekverfilming net zo uit als in Annie M.G. Schmidts meest voorgelezen boek. Regisseurs Ben Sombogaart en Pieter van Rijn zijn trouw gebleven aan zowel Schmidts kinderboek als aan de illustraties van de eerder dit jaar overleden Fiep Westendorp.

De film begint als een reeks bewegende Fiep Westendorp-tekeningen. Om daarna over te schakelen naar echte mensen in een nadrukkelijk gekleurd decor. Hier tuft Pluk in zijn rode wagentje rond, op zoek naar een huis. Hier komt ook de zwart-sprieterige kakkerlak Zaza tot leven, de langpotige krullevaar met een flosje krullen op z'n kop, en natuurlijk de majoor en diens paard Langhors. Pluk van de Petteflet wordt bevolkt door besnorde meneren, mevrouwen met opgestoken haren, kinderen met piekhaar en vreemde vogels als de heen- en weerwolf en de kluizelaar.

Pluk van de Petteflet werd in 1971 voor het eerst uitgegeven, en de geest van die tijd heeft de lange weg naar 2004 weten te overbruggen. Pluk is een ode aan oproerkraaiertjes, dwarsliggers en kleine anarchisten, en biedt alle ruimte aan vreemde snuiters. De grens tussen gewoon en gek is in dit werk moeilijk te trekken. Mensen, dieren, gezagsdragers en nietsnutten - Annie M.G. Schmidt heeft ze allemaal aan elkaar gelijk gemaakt. Dat verklaart mede haar populariteit; Nederlanders geloven graag dat ze niet aan rangen en standen doen en al helemaal niet aan regels en wetten.

De koppige dwang plaagstootjes uit te delen zit ook in de film. De dieren worden in Pluk van de Petteflet gespeeld door poppen, die zo zijn gemaakt dat ze eruit zien als net niet afgedankte knuffels. Daarmee worden de intenties van de makers direct blootgelegd: het gaat hier om de onbegrensde fantasie, om het scheppen van een wereld zoals die normaal alleen in de hoofden van kinderen bestaat. Een stuk stof, een gezichtje en een stem volstaan.

Voor die stemmen heeft producent Bos Bros. - eerder maakte het bedrijf de Schmidt-verfilmingen Otje, Abeltje, Minoes, Ja zuster nee zuster, en Ibbeltje - zijn heil gezocht in de hoek van de kleinkunst. Martine Sandifort (Kopspijkers) maakt van de duif Dollie een mutsige, trouwe vogel, en Owen Schumacher - plaagstootje - laat de kakkerlak Zaza verdacht veel lijken op minister-president Balkenende, die hij op televisie geregeld persifleert. Zaza roept Pluk regelmatig op nuttig te zijn, en de handen uit de mouwen te steken. Arjan Ederveen is als meneer Pen een sympathieke outcast - zo'n man waar kinderen sympathie voor hebben juist omdat hij niet helemaal lijkt te sporen.

Pluk van de Petteflet werkt, net als het boek dat eerst als feuilleton verscheen, stapsgewijs naar de redding van de Torteltuin toe, het laatste stadsparkje dat plaats dreigt te maken voor een parkeerplaats en een vogelmuseum voor 'dode dieren'. De makers werken hun route richting het gelukkige einde - met Hasselewaardse bramen als geestverruimend en vredestichtend middel - in alle rust af, met de zelfverzekerdheid van een voorleesouder die beseft dat hij goud in handen heeft.

Die zelfverzekerdheid en rust geven de bioscoopbezoeker alle tijd om te genieten van de majoor en van mevrouw Helderder, en van al die andere overbekende personages. Maar gaandeweg sluipt er ook iets routinematigs in de productie. Dan krijgt Pluk een vlak karakter, zoals goedlopende toneelvoorstellingen dat vaak hebben als ze over de helft van een lange tournee zijn. Over het vakmanschap valt niets te klagen, maar iets meer bravoure en pit zouden welkom zijn geweest.

In het geval van Pluk van de Petteflet vormt het ontbreken van de betoverende vonk - die in Minoes alles liet samenvallen - geen onoverkomelijk probleem. Dat is te danken aan de cast, die de karikatuur nergens plat maakt, en aan het feit dat deze Pluk vooral Annie M.G. Schmidts en Fiep Westendorps Pluk is gebleven. Een alleenstaand joch, in het bezit van een heuse kraanwagen, met buren als de Stampertjes, die elke dag zelfgebakken frietjes eten.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden