Plotselinge oproep tot staakt-het-vuren in Libië - wat is hier aan de hand?

In Libië, waar de tot voor kort verliezende partij sinds enkele weken onverwacht aan de winnende hand leek in een slepende oorlog, roept de Egyptische president Abdelfatah Sisi op tot een staakt-het-vuren.

De voorzitter van het parlement in Tobroek Agileh Saleh (links), de Egyptische president Abdel Fattah al-Sisi (midden) en de Libische veldmaarschalk Khalifa Haftar (rechts) arriveren voor een persconferentie.Beeld AFP

Veldmaarschalk Khalifa Haftar, die in april nog op het punt stond om vanuit zijn oostelijke thuisbasis Benghazi de Libische hoofdstad Tripoli te veroveren, verscheen zaterdag naast Sisi op het bordes om zijn steun uit te spreken voor een eventueel bestand. Met de val van de stad Tarhuna is Haftar dit weekeinde verdreven uit geheel West-Libië.

Zijn rivaal, president Fayez al Sarraj van de Government of National Accord (GNA) en zijn milities, trekken zich niets aan van het voorstel van Sisi. Zij vervolgen hun opmars naar Sirte, onderweg naar de oliehavens van Libië.

Sirte gold als een beslissend front in eerdere Libische oorlogen. In 2011 werd toenmalig dictator Muammar Gadhafi in Sirte vermoord. In 2016 versloegen milities van Sarraj hier de terreurgroep Islamitische Staat. Eerder dit jaar viel de stad in handen van Haftar, waarmee zijn overwinning in Libië onafwendbaar leek.

De kaarten in Libië zijn onverwacht gaan schuiven door internationale bemoeienis in wat voorheen een burgeroorlog was. Haftar kreeg sinds vorig jaar drones en andere moderne wapens van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), waarmee zijn overwicht op de slecht bewapende GNA van Sarraj een feit leek. Begin dit jaar veranderde alles echter toen Turkije de GNA begon te bewapenen.

Proxy-oorlog

Het conflict in Libië is uitgegroeid tot een proxy-oorlog die aan beide kanten van de Libische frontlijn onder meer wordt uitgevochten door Syrische huurlingen.

De pan-Arabische krant Al Sharq al Awsat (‘Het Midden-Oosten’) onthulde dit weekeinde hoe een Syrische rebellenleider per WhatsApp in opdracht van Turkije zijn landgenoten ronselt voor de strijd aan de zijde van Sarraj. Het dodental is hoog, maar de verdiensten voor Syrische begrippen goed: zo’n 2.000 dollar per maand.

Volgens lokale Syrische media zet het Russische huurlingenbedrijf Wagner een militie die vecht aan de zijde van de Syrische president Assad onder druk om mannen te leveren om de ‘Libische olievelden’ te bewaken namens Haftar. De Syrische huurlingen worden met Russische militaire vliegtuigen naar Libië gevlogen. Ook zij krijgen zo’n 2.000 dollar per maand.

Formeel steunen de Verenigde Naties president Fayez al Sarraj, de man die in 2016 met hulp van de VN in Libië aan land is gebracht. Maar in de praktijk stonden zowel de VS als Frankrijk lange tijd niet afwijzend tegenover Haftar, die een dramatische staat van dienst heeft op het gebied van mensenrechten, maar die zich in tegenstelling tot Sarraj niet heeft omringd met een groep salafistische milities. Haftar manifesteert zich echter steeds nadrukkelijker als nieuwe alleenheerser van Libië.

Impasse

In een poging de impasse in Libië te doorbreken, halen zowel Rusland als de VS daarom de banden aan met een verrassende derde figuur: Agileh Saleh, de voorzitter van het parlement in Tobroek. Dit parlement manifesteerde zich jarenlang als een derde regering van Libië naast Sarraj en Haftar, maar geldt nu als verbonden met Haftar.

Saleh staat sinds 2016 op een Amerikaanse sanctielijst vanwege het ‘tegengaan van politieke vooruitgang in Libië’- waarmee wordt bedoeld dat hij probeert te verhinderen dat Sarraj de macht grijpt. Maar in de razendsnel verschuivende Libische verhoudingen is alles mogelijk: vorige maand feliciteerde de Amerikaanse ambassadeur in Libië Saleh telefonisch met zijn initiatieven voor een vredesplan.

Zaterdag stond Saleh naast Sisi en Haftar te pleiten voor een staakt-het-vuren. Op twitter noemde de Amerikaanse ambassade in Libië het ‘interessant’ dat ‘politieke stemmen in het oosten van Libië zich uiten’, waarmee ze lijken te doelen op Saleh. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden