Plots weer schreeuwend tekort aan personeel kinderopvang: hoe kan dat?

De wachtlijsten voor kinderdagverblijven lopen weer hoog op, vooral in de grote steden. Dat zegt Brancheorganisatie Kinderopvang. In de crisis raakten talloze medewerkers in de kinderopvang hun baan kwijt en nog steeds staan genoeg pedagogisch medewerkers ingeschreven bij het UWV, maar toch is er een groot  tekort aan personeel. Vanwaar die mismatch?

Kinderen van kinderopvang Kleine Wereld spelen in de modder. Beeld null
Kinderen van kinderopvang Kleine Wereld spelen in de modder.

Minimale contracten

In de kinderopvang wordt geregeld met kleine contracten gewerkt. Arbeidsovereenkomsten voor maar negen uur in de week, waarbij medewerkers tegelijkertijd wel de rest van de week beschikbaar moeten zijn om in te vallen, zijn niet uitzonderlijk.

Bedrijfseconoom Ronald Dekker van de Universiteit van Tilburg noemt de kinderopvang een zogeheten feminiene sector, waar bijna driekwart vrouw is en daardoor van oudsher met deeltijdcontracten wordt gewerkt. 'Dat is zo gegroeid en is lang niet altijd nodig, maar blijkt in de praktijk heel moeilijk te doorbreken.'

Tegelijkertijd horen kleine contracten bij de aard van de branche, zegt Dekker. Bij een naschoolse opvang werkt het personeel van drie tot zes, dus komt iemand niet snel aan meer dan 15 uur werk. 'Hoewel steeds meer bso's samengaan met kinderdagverblijven en crèches, waardoor je een klein contract in principe op andere groepen zou kunnen aanvullen.'

Jeannet van den Akker, directeur van Stichting Kinderopvang Friesland (150 locaties), is het daarmee eens. 'Ik hoor van collega's bij andere bedrijven inderdaad veel over minimale contracten, maar zelf vind ik dat ook helemaal niet fijn. Wij verstrekken het liefst contracten van 24 tot 36 uur, en meer werken mag bij ons altijd.'

In september maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek bekend dat Nederlandse ouders van alle Europese landen het vaakst gebruikmaken van kinderdagverblijven, peuterspeelzalen of andere vormen van kinderopvang. In 2014 ging in heel Europa de helft van alle kinderen tot drie jaar wel eens naar een kinderopvang, in Nederland was dit driekwart.

Kennisgat

Volgens Van den Akker en Dekker is er ook sprake van een gat in de kennis en opleiding van medewerkers bij het UWV staan ingeschreven en de opleidingseisen die worden gevraagd. 'Op elke vacature die we online zetten komen meer dan tweehonderd reacties', zegt de directeur van Stichting Kinderopvang Friesland, 'vooral van mensen met een mbo-opleiding'. 'Maar we vragen alleen medewerkers met hbo-niveau.'

Dekker ziet dit op meer plaatsen terug, ook in de zorg, en stelt vast dat branches hiermee haar eigen schaarste creëren. 'Dat vind ik niet altijd even handig. Soms vraag ik me ook wel af of het nodig is. Voor mijn eigen kinderen heb ik net zo lief iemand met mbo-niveau. Niet iedereen hoeft goed op de papierwinkel te kunnen passen. Er zijn ook mensen nodig die gewoon op grond willen zitten en spelen.'

Ook volgens de Brancheorganisatie Kinderopvang is de branche de afgelopen jaren behoorlijk geprofessionaliseerd. 'Er is steeds meer bekend over wat kinderen op jonge leeftijd nodig hebben, dus wordt er steeds meer van medewerkers geëist.'

Weinig schoolverlaters

Volgens Brancheorganisatie Kinderopvang zijn sommige medewerkers in de kinderopvang misschien werkloos sinds de crisisjaren, maar zijn de meeste mensen niet meer beschikbaar omdat ze zich hebben laten omscholen.

In 2012 liep de vraag naar kinderopvang met bijna 10 procent terug door oplopende werkloosheid en bezuinigingen op de kinderopvangtoeslag. Zeker 8.000 van de 80 duizend banen verdwenen als gevolg daarvan. De meeste mensen die hun baan verloren, hadden helemaal geen toekomstperspectief, zegt Saskia Speelman van de brancheorganisatie, en zijn dus in andere sectoren gaan werken. Het is maar de vraag of zij met deze nieuwe krapte weer terugkeren naar hun oude stek.

Speelman: 'Plus: door al die woelige tijden en bezuinigingen zijn er tegelijkertijd ook weinig nieuwe mensen die zeggen 'goh, laat ik eens een opleiding gaan doen om in de kinderopvang te gaan werken'. Doordat pedagogen in opleiding andere richtingen kiezen is er beduidend minder instroom, zegt de woordvoerder. 'Schoolverlaters zijn simpelweg schaars.'

Bekijk in onderstaande grafiek het aantal kinderen in Nederland dat gebruik maakt van de verschillende soorten kinderopvang, tussen 2007 en 2015. De CBS-cijfers over 2016 zijn nog niet bekend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden