Plots is het slagen van D66-initiatiefwet voor stervenshulp onzeker

De grote steun voor het D66-stokpaardje voor stervenshulp bij 'voltooid leven' brokkelt alras af. Wat is er sinds begin dit jaar binnen en buiten de Tweede Kamer gebeurd?

Pia Dijkstra in de Tweede Kamer.Beeld anp

Woensdagavond was er slecht nieuws voor Tweede Kamerlid Pia Dijkstra. Zij werkt namens D66 aan de veelbesproken initiatiefwet voor stervenshulp bij 'voltooid leven', maar de medische sector is niet enthousiast. Artsenorganisatie KNMG keert zich officieel tegen het voorstel. Huisartsen, psychiaters en ouderenartsen zijn bang dat mensen straks sneller kiezen voor stervenshulp bij voltooid leven dan voor euthanasie. Die stervenshulp zal immers veel makkelijker te krijgen zijn dan euthanasie, omdat daarbij ondraaglijk en uitzichtloos medisch lijden moet worden aangetoond. De artsen vrezen dat zo de euthanasiewet wordt uitgehold. Nieuwe wetgeving is wat hen betreft ook niet nodig omdat de euthanasiewet al voldoende mogelijkheden biedt om mensen te helpen als het echt nodig is.

Laconiek

De opstelling van medici is cruciaal in deze discussie. Zij zijn immers direct betrokken bij de praktijk en de uitvoering. Hun verzet zal zwaar wegen bij de meningsvorming in het parlement. Toch reageerde Dijkstra donderdag laconiek: 'Het is wat curieus. Als iemand stopt met eten en drinken en zo gaat versterven dan begeleiden ze dat wel. Maar als iemand vol overtuiging aanhoudend en beargumenteerd zegt: ik wil dood, dan weigeren ze hulp.' Het Kamerlid wijst er bovendien op dat niet alle artsen het eens zijn en dat eerder ook verpleegkundigenorganisatie V&VN gemengd reageerde. 'De achterbannen van deze organisaties zijn verdeeld. Sterk verdeeld.'

Toch moet ook Dijkstra vaststellen dat het momentum voor de wet, dat zich eind vorig jaar aandiende, weer lijkt af te zwakken. Destijds nam het kabinet-Rutte II, op weg naar de uitgang, onverwacht het standpunt in dat 'voltooid leven' grond zou moeten worden voor euthanasie. Het gaat dan om ondraaglijk en uitzichtloos lijden zonder medische grondslag. Nederland kwam ermee in het nieuws tot ver over de landsgrenzen.

Het was onverwacht omdat een adviescommissie onder leiding van D66-senator Paul Schnabel juist had geconcludeerd dat een nieuwe wettelijke regeling niet nodig is. Voornaamste argument: bij mensen die hun leven voltooid achten is vaak al sprake is van een dusdanige opeenstapeling van lichamelijke en mentale klachten dat euthanasie al mogelijk is. Er is volgens de commissie slechts een zeer kleine groep patiënten die buiten de boot valt - een te kleine groep om er een nieuwe wet voor te maken.

Christelijke hoek

In de oude Tweede Kamer was niettemin een ruime meerderheid voor een wettelijke regeling, maar sindsdien is er veel gebeurd. Met hun pact 'Waardig ouder worden' haalden ChristenUnie en CDA in de verkiezingscampagne het verzet al met succes uit de christelijke hoek: SP en PVV sloten zich aan, maar ook grote ouderenorganisaties en omroep MAX. Met verbetering van de ouderenzorg hopen zij tegenwicht te bieden aan de roep om stervenshulp voor mensen die 'der dagen zat zijn': in een snel vergrijzende samenleving gaat het er juist om te voorkomen dat mensen in die situatie komen. De grootste angst van de tegenstanders is dat hulpbehoevende ouderen het gevoel zullen krijgen dat ze niet meer het recht hebben om er te zijn.

Dit tegenkamp (CDA, PVV, SP, CU en SGP voorop) is bij de verkiezingen in zetelaantal gegroeid, terwijl het voorkamp (VVD, PvdA, D66 en GroenLinks voorop) per saldo juist terrein moest prijsgeven. De ruime meerderheid die er even leek te zijn, is verdampt. Als er in de Tweede Kamer nog een meerderheid is, dan komt het aan op een paar zetels. In de Eerste Kamer was het al wankel.

Tel daarbij nog het feit op dat in elk geval het CDA een voorname rol heeft in de formatie van een nieuw kabinet, en de kans op nieuwe wetgeving binnen afzienbare termijn is niet erg groot meer.

Lees ook

'Euthanasie is niet de enige uitweg voor demente mensen'
De discussie rond voltooid leven is voor specialisten ouderengeneeskunde die werken met dementiepatiënten 'niet zo relevant'. Zij richten zich liever op het hier en nu, ofwel, hoe kunnen ze het leven van patiënten in die laatste fase zo prettig mogelijk maken.

Commentaar: debat rond stervenshulp schreeuwt om voorzichtigheid
Verruiming van de euthanasieregels vereist een breed maatschappelijk draagvlak. Dat is er nu niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden