Plofstudenten

Het was een ideetje van de afdeling Psychologie. Waarom zou je studenten niet verplichten alle studiepunten in het eerste jaar te halen? Laat ze hun onvoldoendes compenseren met voldoendes en het rendement vliegt omhoog. Rector Henk Schmidt van de Erasmus Universiteit Rotterdam was zo enthousiast dat al snel de hele faculteit Sociale Wetenschappen eraan moest geloven.


Het is een prachtig boekhoudkundig trucje. Bij Bestuurskunde steeg het aantal studenten dat in één jaar de propedeuse haalde van 31 naar 62 procent. Het rendement bij Sociologie verdriedubbelde naar 48 procent. Haalde je vroeger negen voldoendes en drie onvoldoendes, dan had je driekwart van je studiepunten. Nu heb je ze allemaal. Sommige studenten haalden de helft van hun vakken niet, maar compenseerden met de andere helft. 'Nominaal is normaal' noemen ze dat in Rotterdam.


De Universiteitsraad stribbelde even tegen, maar medezeggenschap in het hoger onderwijs is net zoiets als demonstreren in Wit-Rusland. De enige opleiding die nu nog treuzelt, is Wijsbegeerte. Filosofiestudenten hebben berekend dat, zonder boekhoudkundig trucje, het rendement bij Sociologie en Bestuurskunde juist is gedaald.


'Wij zijn een van de koplopers als het gaat om het vergroten van studierendement', schrijft de afdeling pr onheilspellend op de website. Diploma-inflatie deed de VU de das om, maar in Rotterdam worden nog gratis studiepunten uitgedeeld. Vanaf september wordt nominaal zelfs voor iedereen normaal. De grootste diplomafabriek van Nederland staat dan aan de oevers van de Maas.


Natuurlijk, het was de bedoeling dat studenten harder zouden studeren. De opleidingsdirecteur van Psychologie vertelde in deze krant dat zelfstudie de beste maatstaf is voor succes. Meer dan negen lesuren per week zou zelfs contraproductief zijn, zo bleek uit zijn onderzoek. Harvard en Oxford lopen wat dat betreft zwaar achter. Enige probleem: ze zijn niet harder gaan studeren. Integendeel, de meeste Rotterdamse studenten besteden meer tijd aan 'persoonlijke verzorging' of 'ontspanning'.


Zo blijft het opkrikken van rendement een kwestie van het oprekken van definities. Het zou me niet verbazen als er straks überhaupt geen onvoldoendes meer worden gegeven in Rotterdam. Die pakken immers desastreus uit voor het rendement. En tentamens zijn ook maar 'imperfecte metingen van de beheersing van de stof', zo schreef een vicedecaan in het universiteitsblad.


Voor studenten komt de compensatieregeling als geroepen. Iedere studie heeft van die vakken waar je zelfs in comateuze toestand nog een fantastisch cijfer scoort. Ik kan me een multiplechoicetentamen herinneren waar meer tienen dan onvoldoendes voor werden gehaald. In Rotterdam strepen ze dan weer twee vieren weg.


Andere universiteiten staan in de rij om het voorbeeld te volgen. Want laten we eerlijk zijn, het alternatief (studenten laten herkansen tot ze erbij neervallen) is niet veel beter. De helft voelt zich niet uitgedaagd om beter te presteren. Driekwart wil geen moeite doen voor een hoger cijfer. Het aantal studie-uren per week zit ver onder het Europese gemiddelde. Alleen de Tsjechische student is nog luier.


De harde waarheid is dat minstens de helft van de Nederlandse studenten niet op de universiteit thuishoort. Tussen 2000 en 2010 groeide hun aantal met 50 procent. De aankomende lichting is weer 20 procent groter. De Erasmus Universiteit schrijft trots dat haar 'landelijk marktaandeel' alleen maar groeit. Zelfs de Universiteit Utrecht, die studenten via 'matching' wil voorselecteren, heeft meer aanmeldingen dan vorig jaar. Wie zal het ze vertellen, die arme sjaars, als ze straks hun eerste stappen zetten in de grote stad? Van de studentenlobby kunnen we moeilijk verwachten dat ze de helft van haar achterban ineens afvalt. Universiteiten zullen het al helemaal niet toegeven - ze krijgen nota bene per bul betaald.


En Den Haag? Die heeft de diplomafabriek zelf opgetuigd, onder de zinspreuk 'toegankelijk, betaalbaar, en kwalitatief hoogwaardig'. Bij nader inzien kunnen we maar twee van de drie kiezen - het zijn 'toegankelijk' en 'betaalbaar' geworden. Ondertussen gaat de kwaliteit aan toegankelijkheid ten onder. Er komt een generatie onnozele plofstudenten aan, kant-en-klaar voor de arbeidsmarkt.


Nog maar twintig jaar geleden schreef de staatssecretaris van Onderwijs, ene Job Cohen, dat universiteiten zich moeten richten op 'een in aantal beperkte groep, namelijk diegenen die in hun latere beroepsuitoefening op een hoog wetenschappelijk niveau zullen functioneren.' Wat een geweldig idee.


RUTGER BREGMAN is historicus.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden