Ploeg van Schröder mikpunt van kritiek

De Bondsdag kiest Gerhard Schröder dinsdag opnieuw tot bondskanselier. Maar de nieuwe regering heeft het economische tij tegen en de kritiek zwelt aan....

In de glazen waarmee Gerhard Schröder en Joschka Fischer deze week klonken op het tweede rood-groene kabinet zat geen champagne, zoals vier jaar geleden, maar mineraalwater. Dat past bij de weinig feestelijke atmos feer waarin het tweede kabinet-Schröder van start gaat.

De kanselier voorspelde 'vier moeilijke, maar kansrijke jaren'. 'Het wordt alles behalve makkelijk.' De regering begint met dusdanig sterke economische tegenwind, dat de begroting van 2002 moet worden opengebroken en nieuwe schulden moeten worden gemaakt.

Schröder en Fischer legden echter de nadruk op een positief nieuw element: de regering wil de kinderopvang zo verbeteren, dat zij op het niveau van de Scandinavische landen komt. Voor nieuwe crèche-plaatsen en de verlenging van schooltijden worden miljarden uitgetrokken.

Een nog belangrijker speerpunt van de regering is de bestrijding van de werkloosheid. De plannen van de commissie-Hartz worden volledig uitgevoerd. Dat betekent een radicale reorganisatie van de arbeidsbureaus en het stellen van meer eisen aan werklozen.

De Groenen hebben het kanselierschap van Schröder gered, maar houden dezelfde drie ministers: Fischer op Buitenlandse Zaken, Künast op Consumentenbescherming en Landbouw en Trittin op Milieuzaken. Ze krijgen wel meer bevoegdheden. Ook zijn Groene wensen in het regeerakkoord opgenomen, zoals een onderzoek naar de afschaffing van de dienstplicht.

Schröders grootste coup is de benoeming van Wolfgang Clement tot de nieuwe 'superminister' van Economie en Arbeid. Samen met de aanblijvende ministers van Financiën Eichel en van Binnenlandse Zaken Schily heeft Schröder zo een sterke kernploeg om zich heen verzameld.

Met de rest van zijn regering heeft de kanselier op de Duitse commentatoren minder indruk gemaakt. De nieuwe ster van Oost-Duitsland, burgemeester Tiefensee van Leipzig, bedankte voor de eer. Daardoor zag Schröder zich genoodzaakt voor het nieuwe ministerie van Infrastructuur en de Wederopbouw van Oost-Duitsland terug te grijpen op Manfred Stolpe, die eigenlijk met pensioen was.

De gemiddelde leeftijd van Schröders ministersploeg ligt nu zes jaar boven die van het laatste kabinet-Kohl. Op het ministerie van Gezondheid, dat nog wordt uitgebreid met de zorg voor de pensioenen, keert Ulla Schmidt terug, die er niet in geslaagd is de kosten in de hand te houden.

Ook het regeerakkoord heeft in Duitsland en in het buitenland een vernietigende pers gekregen. In de preambule schrijven SPD en Groenen dat ze 'de kans hebben om het hele decennium vorm te geven'. Maar de commentatoren, ook van links gerichte kranten, stellen dat de plannen veel te weinig vernieuwingsdrang uitstralen. De oorzaken van de Duitse malaise, te dure arbeid en te veel bureaucratie, worden volgens hen niet aangepakt.

'Fantasieloos verderworstelen', oordeelt de Neue Zürcher Zeitung. De Financial Times noemt het regeerakkoord 'een teleurstellend antwoord op de problemen waarvoor Duitsland staat'. Deze oordelen klinken nog mild vergeleken bij de verontwaardigde reacties van het Duitse bedrijfsleven en economische experts op de aangekondigde verhoging van belastingen en premies. Zelden is een nieuwe Duitse regering met zoveel vijandigheid ontvangen.

Dat heeft ook iets te maken met de scherpe discrepantie tussen wat Schröder voor de verkiezingen zei en wat hij nu presenteert. Hij heeft lastenverlichting beloofd, maar verhoogt de belastingen. De enorme gaten in de begroting waren de regering volgens critici allang bekend, maar werden verzwegen om de kiezers niet af te schrikken. Pas deze week maakte minister Eichel bekend dat Duitsland, de vader van het Stabiliteits pact, zelf de 3-procentsgrens gaat overschrijden.

Schröders tegenkandidaat Stoiber drukte het onpolitiek uit en zei dat de Duitsers zich nu verarscht (verneukt) voelen. De CDU/CSU liet op de eerste bondsdagzitting donderdag met symbolische gebaren weten dat de oppositie hard gevoerd gaat worden. Zij is nog boos over de nipte nederlaag. In de deelstatenkamer, de Bondsraad, hebben de christen-democraten een meerderheid en kunnen ze veel van de rood-groene plannen dwarsbomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden