Platenzaak White Noise is uitgestunt

De nieuwste Rammstein was bij White Noise in Utrecht een dag eerder te koop dan bij andere cd-winkels. Voor de sluiting van zijn zaak stak Eddy de Heus nog eenmaal een middelvinger op naar de platenindustrie....

Met White Noise, zijn winkeltje aan de Choorstraat, heeft Eddy de Heus Utrecht sinds de vroege jaren zeventig aan platen en cd's geholpen. Hij heeft al die tijd ondervonden hoe de muziekindustrie kan tegenwerken wanneer je, als ondernemer die zijn brood probeert te verdienen en intussen een vriendelijk geprijsd product wil verkopen, onconventionele paden bewandelt.

Eddy de Heus heeft al lang geleden voorspeld dat de opkomst van internet en het thuis downloaden, illegaal of niet, de meeste kleinschalige cd-winkels uiteindelijk de das om zal doen. Jarenlang heeft hij bovendien het geweld moeten weerstaan van winkelketens als Kruidvat en Blokker, die goedkope top-cd's inzetten als lokmiddel voor hun klanten.

Noodgedwongen is hij nu gecapituleerd. Deze week ging de deur van White Noise definitief dicht. Daarmee wordt een zaak opgeheven die in zijn hoogtijdagen doorging voor een plek waar popliefhebbers gelijkgestemden troffen, nieuwtjes konden uitwisselen, concertkaartjes kochten, door het personeel op de hoogte werden gebracht van de laatste releases en tevreden naar buiten konden gaan met een plaat die meestal net even goedkoper was dan elders.

Tot op het allerlaatst was Eddy de Heus een luis in de pels van de georganiseerde platenbranche. Noem zijn naam bij de NVGD, de Nederlandse Vereniging van Grammofoonplaten Detailhandelaren, en ze weten meteen om wie het gaat. Meneer De Heus, dat is die man die altijd maar wat roept. Als elke platenwinkelier zo deed als meneer De Heus, was het gauw afgelopen met het netwerk van goedgesorteerde cd-zaken waar Nederland de handen mee mag dichtknijpen. Nee, meneer De Heus nemen we niet zo serieus.

Vlak voor de sluiting van zijn zaak stak meneer De Heus nog even de middelvinger op naar de platenindustrie - puur overdrachtelijk gesproken, uiteraard.

Reise Reise, de nieuwe cd van de Duitse band Rammstein, was bij hem een dag eerder te koop dan bij andere winkels. Hij schond daarmee geen enkel embargo; hij beschikte gewoon wat eerder over de cd en wenste zich niet te conformeren aan de afspraken waarmee de grote platenmaatschappijen en de cdwinkels elkaar zo graag te vriend houden.

White Noise moest het namelijk nooit hebben van de breedte van zijn assortiment, dat op nog geen dertig vierkante meter onmogelijk uitputtend kon zijn - al lag in het aanbod van actuele, goed verkopende titels de nadruk altijd wel een beetje op het metal-genre. Een paar dagen eerder, een paar euro goedkoper: dat waren de stuntjes waarmee de winkel zich onderscheidde van de Free Record Shops en de Music Stores van deze wereld. Het leek zo langzamerhand nog de enige manier waarop de kleine, zelfstandige winkelier het hoofd boven water kon houden in zijn strijd tegen de grote jongens.

In zekere zin heeft White Noise dat gevecht nu verloren. Begin dit jaar was Eddy de Heus te zien in het NOS-journaal en daar kondigde hij al aan dat de komst van een prijsvechter als MediaMarkt voor White Noise het einde zou betekenen. Als MediaMarkt de nieuwe cd van Robbie Williams voor 9,99 euro in de schappen zet, duikt de elektronicagigant anderhalve euro onder de inkoopprijs van De Heus en zijn collega's.

Wie is er nou gek, vroeg De Heus zich op zulke momenten steeds vaker af. MediaMarkt, die zijn verlies graag accepteert in ruil voor een hoop klanten over de vloer? De platenmaatschappij, die grote winkelketens misschien wel bevoordeelt en beloont met betere inkoopcondities? Of is Eddy de Heus gek, die eigenlijk weinig anders kan dan zo'n cd voor bijna niks in de etalage leggen?

Dat was nou typisch zo'n vraagstuk waarover hij zich het hoofd niet meer wilde breken. Hij is 58 en hij zit in Frankrijk een weekje bij te komen van de hectische laatste maand van White Noise. Zijn vrijgekomen winkelruimte heeft hij verhuurd aan een keten overhemden-en dassenshops die aan de verkoop van, zeg, acht sets shirts-met-stropdassen ongeveer evenveel overhoudt als hij aan de verkoop van tweehonderd cd's.

Is dat zuur? Ach. We hebben het nog niet eens gehad over het gevaar dat internet met zich meebrengt nu iedereen zich suf downloadt en de platenmaatschappijen overeenkomsten tekenen met software-en computerbedrijven om de digitale distributie van cd's mogelijk te maken. Eddy de Heus snapt best hoe het zover heeft kunnen komen: als je de schakel van de detailhandel ertussenuit haalt, scheelt dat weer wat geld.

Maar ja: moet hij het de consument kwalijk nemen dat die in zijn luie stoel voor 9,99 euro straks volkomen legaal een cd'tje kan bakken en intussen de moeite niet meer neemt om door de regen naar de stad te fietsen om daar in een obscuur cd-zaakje aan een koptelefoon te gaan hangen om te horen of de nieuwe Beastie Boys iets voorstelt? Eddy de Heus dacht van niet.

Intussen hebben zijn klanten hem fijn van zijn laatste spullen afgeholpen, is het interieur van White Noise in mootjes gehakt, krijgt Eddy de Heus de rust waar hij lang naar heeft uitgekeken en denkt hij heel af en toe: we hebben toch best nog wel een beetje goed werk verricht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden