Platen: JAZZ

Goede ideeën zijn basis bij Martin Fondse..

Martin Fondse Oktemble: Upperground. BVHaast CD 9806.

De eerste cd van het Martin Fondse Oktemble, De 8 Baan uit 1996, was een aangename verrassing: mooi geïntegreerde groepsmuziek, gevarieerd, en met een goed idee aan de basis van elk nummer. Pianist Fondse won terecht een Amerikaanse compositieprijs met een van de stukken. De tweede cd is nog beter, en zeer aan te bevelen voor iedereen die wil horen hoeveel origineels en sfeervols er nog mogelijk is binnen de jazztraditie.

Vier van de groepsleden zijn vervangen, maar de instrumentatie en de aanpak is hetzelfde gebleven. De luisteraar wordt verrast en gecharmeerd door de steeds wisselende kleurencombinaties die Fondse mengt met de klanken van de vijf blazers, en meegesleept door thema's vol karakter die door tempowisselingen en vernuftige tussenstukken heen duidelijk hun verhaal vertellen. Net als bij Mingus en Tadd Dameron vormen de ritmes, de op maat gemaakte schema's en de arrangementen elke keer een echte compositie, niet alleen een excuus voor solo's.

De doelbewustheid en zelfverzekerdheid waarmee de stukken zijn opgebouwd typeert ook de uitvoering. Met weinig noten en uiterst traag een diepe groove creëren, zoals die in Snow Motion, is een waagstuk - één verkeerde beweging en je staat als poseur te kijk. Dat het lukt is te danken aan bassist Eric van der Westen en drummer Pieter Bast, die zelfs in lage tempo's de spanning vasthouden, en de snellere passages laten spetteren.

Iedereen speelt trouwens voor de groep - als er een stersolist is, is dat net als op de vorige cd trompettist Eric Vloeimans, omdat hij met zijn prachtige toon, gevoelvolle frasering en vloeiende ideeënstroom de aandacht trekt in ieder ensemble.

Het kan niet vaak genoeg worden gezegd: jonge Nederlandse jazzmusici zijn net als hun Amerikaanse tegenhangers goed opgeleid, kennen hun klassiekers en kunnen swingen als het moet, maar hebben meestal een veel rijkere, speelsere fantasie en minder last van verstikkende ernst of patserigheid.

Ook Fondse verwijst naar vroege jazzhistorie, met het palindromisch stukje ragtime Garrag!, en naar Monk. Maar in beide gevallen heeft hij er ook de essentie van begrepen, en de bruikbaarheid voor zijn eigen muziek.

Pablo Nahar 10tet: Ring No Bell. PN 9701 (bestellen 020-6921056).

Ook bassist Pablo Nahar, een van de grondleggers van de Paramaribop, schrijft stukken met een aangename melodie en een intelligente doorwerking. Hoewel hij het jazzidioom goed beheerst, is hij op zijn best als hij het doorspekt met frasen en ritmes uit zijn Afrocaribische achtergrond. Dat doet hij geregeld in deze vrij los georganiseerde suite, geschreven in opdracht van de Groningse JazzMarathon er daar ook uitgevoerd, in 1996. De meeste nummers zijn levendig en brengen hun opgewektheid goed over, en altijd is er iets onverwachts extra's dat de aandacht vasthoudt - een vreemde wending of bijzonder timbre, zoals van Stefania Verita's cello.

Er is ook ruimte voor wat intiemer samenspel, in kleinere bezettingen. Eight' Day combineert tabla's en een euphonium met de contrabas van de leider in een driegesprek dat sprankelt, zelfs in het lage register.

Klezmokum: ReJew-Venation. BVHaast CD 9809.

Ondanks de naam brengt deze groep rond pianist Burton Greene veel meer dan geijkte klezmer: de derde cd van het vanuit Amsterdam opererende internationale gezelschap bezoekt ook Armenië en het hedendaagse Israël. Wat het repertoire nog breder maakt is dat er ook wordt geput uit het sefardische (mediterrane) erfgoed, niet alleen de bekendere oosteuropese muziek van de asjkenazim.

Hoewel Greene heeft gesleuteld aan de ritmes en de akkoordenschema's wat heeft uitgebreid, blijft hij dichter bij de traditie dan groepen als Masada of de Klezmatics. De twee klarinettisten spelen met grote warmte en lenigheid, waarbij Perry Robinson voor de avontuurlijkste solo's zorgt. Ook zangeres Patricia Beysens is even bezield als beheerst.

Slagwerker Roberto Haliffi spelt alleen de ritmes uit, en doet dat helaas met weinig swing; als je hem wegdenkt, blijkt dat Greene en tubaspeler Larry Fishkind zelf de boel al voldoende in beweging houden, en met veel meer zwier.

Frank van Herk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden