PLATEN: JAZZ

Afro-Aziatische..

smeltkroes van

Graham Haynes

Graham Haynes: The Griot's Footsteps. Verve 523.262-2.

Zou het in de familie zitten? Graham Haynes speelt kornet, maar op zijn eerste, puntgaaf gearrangeerde Verve-cd blijkt hij vooral een echte ritme-man, net als zijn vader, de om zijn grandioze souplesse bewonderde bebop-slagwerker Roy Haynes.

Op het in Parijs met Noordafrikaanse begeleiders opgenomen The Griot's Footsteps bewijst Haynes junior dat hij mooi trompet kan spelen - ergens halverwege een smartelijke Miles Davis en Don Cherry - maar het neemt voor hem in dat hij nergens een hoofdrol opeist: zijn composities zijn uitgesponnen vermengingen van jazz, funk, Aziatische en Afrikaanse muziek, waarin soepel vervlochten ritmen en stemmen belangrijker zijn dan solistisch vuurwerk.

Wie huivert bij het woord 'wereldmuziek', moet eens horen hoe vanzelfsprekend Haynes een Afrikaanse talking-drum, een Indiase sitar en een funky slappende basgitaar samenvoegt - een even kruidige als luchtige melting pot, die ouderwets de ruimte krijgt. Dank zij Steve Williamsons gedoseerde tenorsax en de wijze terughoudendheid van de leider resteert na 26 minuten Enlightenment vooral het gevoel dat dit best nog langer had mogen duren.

Het titelstuk en het aan Haynes sr opgedragen R.H. bieden ritmische hoogstandjes met a-symmetrisch handenklappen, behendige funk-syncopen en uitgeklede keyboard-partijen - vreemd en verleidelijk genoeg om steeds opnieuw te willen horen.

Henry Threadgill: Carry the day. Columbia 478506 2.

Net als Graham Haynes houdt de Amerikaanse rietblazer Henry Threadgill ervan elementen uit verschillende culturen samen te voegen. Maar waar Haynes een geruststellende fusie realiseert, ambieert Threadgill een tot de laatste snik onopgeloste spanning.

Carry the day, geproduceerd door Bill Laswell, volgt op de vorig jaar verschenen cd Song out of my trees (waarop wonderlijke combinaties als drie gitaren met piano), maar klinkt als een voortzetting van het oudere Too much sugar for a dime: het septet Very Very Circus (twee tuba's, twee gitaren, hoorn, altsax en slagwerk), versterkt met exotische snaar- en percussie-instrumenten en zangers.

Als er nog een avantgarde in de geïmproviseerde muziek bestaat, dan moet het hier zijn: nergens hoor je zo'n wringende multi-culturele confrontatie en vind je zoveel rauwe schoonheid en bezielde dwarsliggerij. In het titelstuk lijk je twee radiostations tegelijk te horen (exotische herenzang dwars bovenop een blaasorkest), Hyla crucifer is een exquise samenzang van pipa, hoorn en accordeon, en Growing a big banana verdient vooral om de lyrisch gedempte tuba-partijen vermelding.

Speciaal voor Nederlandse luisteraars is er het ongedurig pushende Vivjanrondirkski, een saluut aan onder anderen Viviane de Muynck, Jan Ritsema en Ron Vawter, met wie Threadgill vorig jaar de voorstelling Philoktetes Variaties maakte, die door Vawters dood vlak voor de première in het Holland Festival werd afgelast. Ongemakkelijke muziek, die zich niet opzij laat schuiven.

Prima Materia: Peace on Earth. Knitting Factory 158.

Rashied Ali was de laatste slagwerker van de in 1967 overleden tenorsaxofonist John Coltrane. Met de formatie Prima Materia brengt Ali een saluut aan zijn eerste en belangrijkste werkgever, dat de komende dagen ook op Nederlandse podia te horen is.

Peace on Earth biedt vijf Coltrane-composities uit de jaren zestig (waaronder Spiritual, India en Alabama), waarin Ali's 'multidirectional' slagwerk een bescheiden rol speelt en de saxofonisten Allan Chase en Louie Belogenis (bijgestaan door John Zorn) Coltrane's extatische kracht proberen te benaderen. Dat lukt niet erg. In Coltrane's muziek laaide een verterend vuur. Prima Materia houdt het op kamertemperatuur. EvdB

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.