PLATEN: JAZZ

sensuele weemoed..

FRANK VAN HERK

Ben Websters

verzameld

Ben Webster: The Soul of Ben Webster. Verve 527 475 2.

Ben Webster: Music for Loving. Verve 527 774 2.

Weinig jazzmuzikanten wekken zoveel liefde op bij zoveel verschillende liefhebbers als Ben Webster. Net als Billie Holiday en Chet Baker verleidt hij met zijn sensuele weemoed ook de luisteraars die jazz beschouwen als onbegrijpelijke neurotenmuziek.

Dat bereikte hij met zijn geraffineerde variaties op de melodie, altijd gebaseerd op wat het liedje zo mooi maakte, en met zijn toon, een van de archetypen van de tenorsax. Een sonoor 'buikgeluid', afgeleid van de eerste grootmeester van het instrument, Coleman Hawkins, maar door de rijpe Webster, die steeds minder noten speelde maar elke noot daarbij meer gewicht meegaf, vervolmaakt tot iets waarvan je knieën week worden. Grommend en raspend in de snellere stukken, zwoel kermend in de onvergetelijke ballads.

Hoewel hij begin jaren veertig al stersolist was bij Duke Ellington, vond Webster zijn definitieve stijl relatief laat. Zijn meest typerende opnamen maakte hij in de jaren vijftig, toen hij al in de veertig was. Ze verschenen meestal op het Verve-label - en King of the Tenors, Soulville en Ben Webster Meets Oscar Peterson zijn de eerste keus. Mocht u er geen genoeg van kunnen krijgen, dan zijn er nu twee dubbel-cd's die ook veel lekkers bevatten.

Waar voor uw geld krijgt u in elk geval. Beide dubbelaars zitten propvol muziek, één ervan haalt zelfs de tachtig minuten. Ze bevatten dan ook ieder drie lp's, met wat alternatieve versies als bonus. De geluidskwaliteit is uitstekend, elke smeuiige uithaal en wegstervende zucht komt tot zijn recht.

Een kleine waarschuwing is op zijn plaats. Niet alles is destijds onder Websters naam uitgebracht. The Soul of Ben Webster bestaat naast die lp uit een langspeler van trompettist Harry Edison en een van altist Johnny Hodges; Webster speelt op beide wel een grote rol, met dien verstande dat Hodges de ballads voor zijn rekening neemt. Music For Loving koppelt de gelijknamige vinylschijf aan Music With Feeling en, opmerkelijk genoeg, een uitgave van saxofonist Harry Carney waar Webster niet op meedoet.

Maar bij zoveel gulheid, en zulke emotioneel gulle muziek, is er weinig reden tot klagen. De samenstellers hebben niet gekozen voor pijnlijk nauwgezette verzamelaars-edities, maar voor stilistisch homogene en dus heel draaibare combinaties.

Op The Soul staan naast smeltende ballads vooral veel bluesnummers en medium-swingers, vlekkeloos begeleid door de Verve-stal, met als uitschieter Billy Strayhorn. Deze tovenaarsleerling van Ellington is niet vaak als pianist te horen geweest. Hoe jammer dat is blijkt uit zijn even delicate als stuwende begeleiding tijdens de Hodges-sessie. Music For Loving behelst romantische opnamen with strings, destijds populair, nu dubbelzinnige gevoelens losmakend. Webster en Carney klinken doorleefd en strelen de melodieën zonder klef te worden. De strijkers zwelgen in kitsch-arrangementen die het beste benaderd kunnen worden als filmmuziek die de sfeer neerzet waarin de hoofdrolspeler z'n scène speelt, maar geen aandachtige beluistering verdient.

Ben Webster was een van die muzikanten die scribenten inspireren tot fraaie metaforen. 'The muted roar of a contented lion', zo noemt de Illustrated Encyclopedia of Jazz zijn toon. Digby Fairweather, in Jazz, the Essential Companion heeft het over 'brusque, tender sentiment, like a sailor's kiss'. Francis Davis vergelijkt hem in het boekje bij The Soul met 'hardboiled' privé-detectives, die altijd klaar staan met de fles of de vuisten maar 'fall like a ton of bricks for the right dame (or in Webster's case, the right song)'. Maar een van de mooiste beelden is van Websters Nederlandse biograaf Jeroen de Valk: 'Hij bracht je naar bed, dekte je toe en vroeg of het licht in de gang aan moest blijven.' FvH

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden