PLATEN: JAZZ

The Music of Duke Ellington. VPRO Eigenwijs EW 9629 (dubbel-cd)...

Metropole Orkest

snoert Ellingtons

critici de mond

Een conservatoriumklasje dat zijn krachten meet met het repertoire van Duke Ellington, moet dat op cd? Misschien wel, als voor het instuderen de Amerikaanse specialist Gunther Schuller wordt overgevlogen, en bovendien de Nederlandse arrangeur Jerry van Rooijen beschikbaar is. Nog wat interessanter wordt de combinatie als beide tegenpolen bereid blijken ook de routiniers van het Metropole Orkest in te zepen, en Paradiso en Vredenburg worden afgehuurd voor de finale.

The Music of Duke Ellington is een samenvatting van vier door de VPROvastgelegde concerten, waarmee in 1995 een Ellington-project van het Hilversums Conservatorium werd beëindigd. De dubbel-cd is meer dan een aardig promotiemiddel van de jazzopleiding: het draagt munitie aan in actuele discussies over de zin van de zogeheten 'repertoire-bands': orkesten die zich specialiseren in de herschepping van historisch jazzrepertoire.

The Music of Duke Ellington biedt 22 stukken in vier verschillende combinaties: het Metropole Orkest en het leerlingenensemble ('Big Band of the Hilversum Conservatory of Music'), elk onder Schuller en onder Van Rooijen. De Amerikaanse componist/dirigent en Ellington-kenner vertegenwoordigt in de repertoire-discussie de voorstanders van een zo getrouw mogelijke reproductie, zijn Nederlandse collega is voorstander van een vrijere herschepping.

Schullers bijdrage treft door wat hij in korte tijd met het studentenorkest wist te bereiken: in stukken als Across The Track Blues en Azure wordt de rijke, verzadigde Ellington-klank dicht benaderd. Maar juist die natuurgetrouwe kopie maakt de vergelijking met de oorspronkelijke versies (voorhanden in talrijke cd-heruitgaven) onontkoombaar. Want helemaal perfect gaat het natuurlijk niet, en wie wacht op een verdienstelijke Cotton Tail uit Hilversum als het overweldigende origineel uit 1940 nog uit voorraad leverbaar is?

Van Rooijen vertegenwoordigt de andere pool in de discussie: zijn arrangementen voegen eigen vondsten aan Ellington toe. Dat levert bij de studenten aardige resultaten op: een spannende Black and Tan Fantasy bijvoorbeeld, met een wending waarin Ellingtons 'Marche Funèbre'-slot verrassend wordt omzeild. Bij het Metropole Orkest komen Van Rooijens vondsten in volle glorie tot hun recht, maar soms krijgt de muziek een mate van verfijning die weinig Ellingtonesks meer heeft. Violen en harpen strooien dan wat glitter over de melodieën, het klinkt moeiteloos en fijn, terwijl Ellingtons orkest nu juist ook zo opwindend on-chic kon persen en zwoegen. Geslaagder in dat opzicht is Van Rooijens versie van Praise God and Dance: lekker ruig en een beetje aangeschoten.

Verheven boven dit plussen en minnen is Schullers directie in het zestien minuten lange Night Creature; een minder bekend werk uit 1955 voor jazzband en symfonie-orkest. De kritiek is er niet zuinig op geweest (J.L. Collier: 'Insipidity and bombast alternate, the former coming out slightly ahead'), en hoe onterecht dat is laat deze Nederlandse première horen.

Night Creature blijkt een smeuïge, lichtvoetige combinatie van symfonische tradities en jazz (met pre-echo's van Bernsteins West Side Story) - geraffineerd zonder complex te worden, helder maar allerminst eenduidig. Vooral deze herontdekking maakt de VPRO-cd een respectabele verrijking van de Ellington-catalogus. EvdB

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden