PLATEN: JAZZ

Ebony Band eert..

ERIK VAN DEN BERG

groteske fantasie

van Graettinger

Ebony Band: Robert F. Graettinger/ City of Glass. Channel Crossings CCS 6394.

Werner Herbers, hoboïst in het Concertgebouworkest, is een pleitbezorger van veronachtzaamde, doodgezwegen of domweg vergeten muziek. Met zijn Ebony Band, grotendeels bestaande uit leden van het Concertgebouworkest, maakte hij onder meer geruchtmakende programma's over componisten uit de Spaanse Burgeroorlog en hun 'entartete' collega's uit nazi-Duitsland.

Herbers' verdienste schuilt vooral in zijn onvermoeibare recherche-werk, waarmee hij spoorloos gewaande partituren boven water weet te krijgen. Het programma rondom de muziek van de Amerikaanse componist Robert Graettinger dat hij vorig jaar in het Holland Festival presenteerde was er een fraai voorbeeld van.

De in 1957 op 34-jarige leeftijd gestorven Graettinger was een eenling in het grensgebied tussen geavanceerde big band-jazz en moderne gecomponeerde muziek. Hij liet een klein, bijzonder oeuvre na, dat alleen in obscure opnamen van de Stan Kenton-band bewaard is gebleven. Herbers besloot dat Graettingers muziek een beter lot verdiende. Met steun van de Amerikaanse dirigent Gunther Schuller bracht een uitgebreide bezetting van de Ebony Band Graettingers muziek voor het eerst sinds tientallen jaren weer ten gehore. Enkele stukken beleefden zelfs hun postume wereldpremière.

Een selectie uit het Holland Festival-programma is nu verschenen op een live-cd voor Channel Crossings, waaronder twee versies van Graettingers magnum opus - het drieluik City of Glass, arrangementen van de standards April in Paris en Laura en enkele stukken van geestverwanten, waaronder Pete Rugolo's Conflict en Franklyn Marks' Trajectories; fascinerende, zelden gehoorde rariteiten uit de jaren 1947-1951. Graettingers composities hebben op cd niets van hun buitensporige karakter verloren. Het zijn staalkaarten van big band-geweld, monomaan en overspannen, die in hun ijskoude dissonanten en groteske fortissimo's een vreemde mengeling van afkeer en opwinding oproepen.

De concert-opnamen zijn niet altijd even perfect (Thermopylae klinkt in de originele Kenton-versie uit 1949 aanmerkelijk monumentaler), maar dat doet niets af aan het belang van deze cd. Herbers' City of Glass is een waardig monument voor Robert F. Graettinger, een 'post-nucleaire' autodidact met een huiveringwekkende fantasie.

Contraband 94: Boy Edgar Suite. VPRO Eigenwijs EW 9412.

Trombonist Willem van Manen, die de derde cd met zijn Contraband vastlegde, komt eerlijk uit voor zijn bewondering voor de Stan Kenton-sound, waar Graettinger een van de architecten van was. Net als Kenton heeft Van Manen een voorkeur voor harde dissonanten en striemende koperpartijen. En net als Graettinger streeft Van Manen naar een vermenging van jazztradities met aan moderne klassieke muziek verwante klankexploraties.

De nieuwe studio-opname van de Contraband bevat twee geluidtechnisch zeer goed vastgelegde in memoriams, voor Miles Davis (Quiet Heaven, met een hoofdrol voor trompettist Toon de Gouw) en het vierdelige titelstuk, opgedragen aan de in 1980 overleden Boy Edgar, in wiens orkest Van Manen zijn leerjaren beëindigde. Voor sentiment is in de Contraband geen plaats, maar de suite wordt bekroond met een melancholieke klarinetsolo van Theo Jörgensmann, gebed in gedempte, gloedvolle blazersakkoorden.

Rietblazer Eckhard Koltermann levert met Constant Pictures, opgedragen aan de schilder Constant, een plezierig funky, kleurrijk contrast. De cd is alleen te bestellen bij de VPRO (¿ 30,- op gironummer 511500 van VPRO Publiekservice). EvdB

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden