Plasterk wil gemeenten voor 1 juni tot samenwerkingen dwingen

DEN HAAG - Voor 1 juni moeten kleine gemeenten kiezen met wie ze gaan samenwerken op terreinen als jeugdzorg, werk en zorg aan langdurig zieken en ouderen. Het kabinet wil samenwerkingsverbanden van gemeenten die samen minstens rond de 100 duizend inwoners hebben. De keuze is tevens bepalend voor latere fusies, aldus minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken.


De PvdA-minister presenteerde dinsdag zijn plan voor de overheveling van Rijkstaken naar gemeenten, de zogenoemde 'decentralisatie' waar VVD en PvdA in het regeerakkoord toe besloten. Per 1 januari 2014 zijn gemeenten verantwoordelijk voor het verstrekken van uitkeringen, reïntegratie van werklozen, jeugdzorg en langdurige zorg. Ze krijgen daarvoor de beschikking over een 'sociaal deelfonds' van 16,6 miljard euro.


Grote nadruk legde Plasterk op het begrip 'congruentie'. Wie eenmaal op een bepaald onderwerp met een of meer andere gemeenten samenwerkt, moet dat op alle gebieden doen. Dat is meteen een voordeel als er later gefuseerd wordt, zei hij. Daarmee lijken gemeenten gedwongen te worden om nog vóór 31 mei een voorschot te nemen op gemeentelijke herindelingen waar ze in veel gevallen op tegen zijn.


De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) reageerde afwijzend. 'Dat we moeten samenwerken om deze taken te kunnen doen, was al lang duidelijk en is geen probleem', zegt VNG-voorzitter Annemarie Jorritsma. 'Maar Plasterk frustreert de discussie nu door er even de schaalvergroting in te fietsen. Dit gaat het proces verstoren.'


Ook veel bestaande samenwerkingen tussen gemeenten zouden weer moeten worden onttakeld. In de huidige praktijk werkt een gemeente immers samen met een buurgemeente op het ene, en met een andere buur op het volgende onderwerp. 'Dat zou dan allemaal weer uit elkaar getrokken moeten worden', zegt Jorritsma. 'Dat gaan we dus maar eens even níét doen.'


Diverse partijen reageerden eveneens sceptisch. SP-Kamerlid Ronald van Raak spreekt van 'onbehoorlijk bestuur'. CDA-Kamerlid Eddy van Hijum ziet grote risico's aan het plan en eist daarom verzwaarde parlementaire controle op de voortgang ervan. Kamerlid Gerard Schouw van D66 noemt de eis van honderdduizend inwoners 'onzinnig'. Hij stelt dat regionale samenwerking al voldoende is.


In een brief aan de Tweede Kamer zegde Plasterk 'stevige monitoring' toe. Ook is volgens Plasterk de norm van 100 duizend inwoners rekbaar. Hij stelt dat zijn hervormingen aansluiten bij een trend. Het aantal gemeenten, nu 408, daalt met ongeveer tien per jaar. 'Meer dan de helft van de Nederlanders woont in een gemeente met minder dan 50 duizend inwoners', schrijft hij, 'en dat gaat op héél korte termijn veranderen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden