Plasterk: gemeenten moeten meer belasting innen

Decentralisatie Meer gemeentebelastingen

De gemeenten krijgen steeds meer taken, dus moeten ze ook meer belasting kunnen innen, vindt minister Plasterk.

Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken. Beeld anp

Na de langdurige zorg, de jeugdzorg en een deel van de sociale zekerheid vindt het kabinet de tijd ook rijp om meer belastingheffing over te dragen aan gemeenten. Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) doet dit voorstel vandaag in een brief aan de Tweede Kamer. Uitbreiding van het gemeentelijk belastinggebied is al langer een wens van gemeenten.

Plasterk heeft nog geen uitgewerkt plan voor die nieuwe lokale belastingen, het gaat hem om het uitgangspunt: nu gemeenten steeds meer taken en verantwoordelijkheden krijgen, past het daarbij om ze ook meer grip te geven op hun eigen inkomsten. Nu zijn de gemeenten nog in hoge mate afhankelijk van het geld dat zij overgemaakt krijgen van het kabinet. 'Een verruiming van het lokale belastinggebied past bij de verruiming van het gemeentelijke takenpakket', aldus Plasterk in zijn vandaag verstuurde 'Agenda lokale democratie'.

De bewindsman ziet lokale belastingheffing als een van de mogelijkheden om de betrokkenheid van de burger bij de lokale politiek te vergroten. Hij beklemtoont dat het wel alleen kan in de context van een groter pakket van belastingherziening, want de belastingdruk als geheel mag voor de burger niet toenemen.

Plasterk, desgevraagd: 'Landelijk is de opkomst bij verkiezingen 80 procent; lokaal slechts 50 terwijl de trend dalende is. Dat is reden voor verscherpte aandacht. Een gemeentebestuur met meer bevoegdheden moet degelijk zijn gelegitimeerd.'

Onderzoek

In zijn Agenda noemt Plasterk diverse mogelijkheden om dat te bereiken. 'De ruimte om op lokaal niveau eigen afwegingen te maken', bijvoorbeeld in het belastingdomein, is er een van. Samen met staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) is hij een onderzoek gestart naar 'vorm en draagvlak voor een ruimer gemeentelijk belastinggebied'. Plasterk: 'Dat zou je kunnen doen door de inkomstenbelasting te verlagen en de verschuiving naar lokale belasting mogelijk te maken. Maar dat mag geen onacceptabele effecten hebben op de verdeling.'

De minister heeft er geen bezwaar tegen als een gemeentebestuur aan zijn burgers kenbaar maakt: u betaalt bij ons wat meer belasting, maar dan hebt u ook een voorzieningenniveau om een puntje aan te zuigen. 'Dan kunnen politieke partijen lokaal zeggen: we hebben liever dat het zwembad dichtgaat en dat we dan wat minder belasting betalen', zegt Plasterk. 'Daar kan gewoon debat over zijn. En als de burger vindt dat het gemeentebestuur de voorzieningen te veel kapt of omgekeerd dat het bestuur te veel belasting heft, dan kan hij daar bij de volgende verkiezingen een correctie op aanbrengen. Dat is democratie.'

Bang voor rechtsongelijkheid is Plasterk niet. 'Als je gemeenten meer beslissingsruimte geeft, dan kunnen beslissingen in gemeenten verschillend uitvallen. Dat is nu ook al zo, alleen de mate waarin kan straks toenemen. Dat is all in the game.'

Denemarken

In zijn Agenda doet Plasterk nog meer suggesties om de lokale democratie te vitaliseren. Hij neemt waar dat burgers veel eigen initiatieven ontplooien. 'Eigenlijk moet je al bijna niet meer spreken van burgerparticipatie, maar van overheidsparticipatie. De goede houding moet zijn dat de overheid met de hoed in de hand langs komt en vraagt: kunnen we u nog ergens bij helpen?'

Tijdens werkbezoeken hoort Plasterk vaak dat rigide regelgeving burgers in de weg zit. Hij is daarom gecharmeerd van een voorbeeld uit Denemarken, waar met een zogenoemde Experimentenwet een beperkt aantal gemeenten tijdelijk wetten mag uitschakelen. De minister kondigt aan dat ook in Nederland enkele gemeenten mogen experimenteren met het flexibeler toepassen van bestaande wet- en regelgeving, zoals de Gemeentewet.

'In Denemarken hebben ze dat driehonderd keer gedaan de afgelopen vijf jaar, een wet tijdelijk tussen haken zetten. Dan zie je ook weer aardige bijeffecten, bijvoorbeeld dat het niet de wet was die iets tegenhield maar de eigen gemeentelijke regelgeving.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.