Planten maken de zalm niet gezonder

Vette vis eten is gezond. Ewee maal in de week zalm, makreel met veel onverzadigd vet, en de bloedvaten slibben wat minder snel dicht, blijkt uit epidemiologische studies....

Broer Scholtens

Wilde vis is rijk aan omega-3 vetzuren, gezonde onverzadigde vetzuren met langgerekte ketens. Zalm in de oceaan voedt zich met allerlei kleine visjes, algen en schelpdiertjes. Om te voorkomen dat wereldzeeworden leeggevist, komt een inmiddels een groot deel van de consumptievis uit kweekvijvers. In Noorwegen bijvoorbeeld zijn er in fjorden talloze kweekvijvers aangelegd, door een deel af te zetten met enorme netten.

Kweekvis krijgt visvoer te eten: een combinatie van vismeel als eiwitbron (tabletten gemalen vis) en visolie (uit gestampte kleinere vis), naar schatting drie ier kilo voer voor een kilo productievis. Maar ook dat visvoer komt uit diezelfde wereldzee waar overbevissing dreigt. En dus doet de industrie verwoede pogingen visvoer te ontwikkelen met meer plantaardige ingredien, zonder dat groei(snelheid) en vetsamenstelling van de vis daar onder te lijden hebben.

Maar makkelijk gaat dat niet, vooral zoutwatervissen schakelen niet zo makkelijk over op plantaardige oli stelt visvoerexpert Johan Schrama van Wageningen Universiteit. Hier doet zich bovendien een dilemma voor: weliswaar zitten in plantaardige oliuit gewassen zoals soja en raapzaad ook onverzadigde omega-3 vetzuren, maar minder en vooral andere typen omega-3 vetzuren, zegt Schrama.

Zalm die voor 100 procent is gekweekt met visolie bevat zes maal zo veel omega-3 vetzuren als zalm die alleen raapzaadolie heeft verorberd, ontdekten biologen van het onderzoeksinstituut van Nutreco in Stavanger. Zij leverden de zalm voor het onderzoek van de Noorse cardiologen uit Oslo onder zestig hartpatien. Zalm, deels of volledig gekweekt met raapzaadolie - in plaats van visolie - hebben een minder gezond effect.

Bij mensen die zes weken achtereen bijna dagelijks vis - makreel of zalm - gekweekt op vismeel en visolie kregen voorgeschoteld, bleken karakteristieke gezondheidsfactoren, als maat voor plakvorming op de aderwand, verbeterd. Bij patien die vis kregen die (deels) gekweekt was met plantenolie, werd echter geen gezondheidsverbetering geconstateerd, meldt cardioloog Harold Arnesen.

Dat is wat je mag verwachten: consumptie van vis met minder omega-3 vetzuren zal een kleiner gezondheidseffect geven, zegt Ingeborg Brouwer, gezondheidsonderzoeker van de Wageningen Universiteit. Zij vindt overigens dat de onderzochte groep van zestig patien, ook nog eens opgedeeld in drie subgroepen van twintig, wel erg klein is om al te gedetailleerde conclusies te kunnen trekken.

Nutreco, het grootste viskweekbedrijf ter wereld, zegt zich bewust te zijn van dit dilemma: milieuvoordelen versus gezondheidseffecten. Het bedrijf reageert laconiek. 'Het toont juist aan dat je kunt spelen met de omega-3 samenstelling en in het verlengde daarvan met de gezondheidseffecten', zegt directeur Halseth van het onderzoeksinstituut van Nutreco in Stavanger.

'Meer conclusies zijn er niet te trekken, ook al omdat het hier gaat om een groep hartpatien die meer omega-3-vetzuren (vijf ien maal zo veel) verorberden dan strikt nodig is voor het behalen van een gezondheidsvoordeel.'

In de kweekvijvers van Nutreco is nu 40 procent van de visolie vervangen door plantaardige olie, over het algemeen raapzaadolie. Enkele jaren geleden was dat nog 15 procent. De vetzuursamenstelling van raapzaadolie - de aanwezige typen omega-3 vetzuren - lijkt veel op die van visolie, zegt Halseth. 'Op basis van research in de afgelopen jaren zijn we in staat de omega-3 samenstelling in zalm precies te sturen. Kweekvis is net zo gezond als wilde vis uit de open oceaan.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden