Plannen sociaal akkoord veranderen verhoudingen in Tweede Kamer

De WW blijft op drie jaar en het quotum voor arbeidsgehandicapten is van de baan. Ook de nullijn in de zorg en de versoepeling van het ontslagrecht gaan niet door. Kabinet en sociale partners maken rasse schreden in het sociaal overleg. Maar wat in de polder wordt afgesproken, moet ook nog steun krijgen van de oppositie in de Tweede Kamer. Nieuwe verhoudingen tekenen zich daar af.

Joost de Vries
Minister Dijsselbloem van Financiën (rechts) op bezoek bij SP-leider Emile Roemer, begin maart Beeld ANP
Minister Dijsselbloem van Financiën (rechts) op bezoek bij SP-leider Emile Roemer, begin maartBeeld ANP

De meeste partijen willen nog niet on the record reageren op de gelekte details van het sociaal akkoord, maar uit een rondgang wordt wel duidelijk dat sommige partijen niet meer zo enthousiast zijn, terwijl anderen juist plots interesse krijgen. VVD en PvdA komen 8 zetels tekort in de Eerste Kamer. Om die te verzekeren, zullen ze steun moeten zoeken bij de oppositie in de Tweede Kamer.

CDA, 11 senaatszetels
De christendemocraten zouden VVD en PvdA in één klap uit de brand kunnen helpen met hun 11 zetels in de Eerste Kamer. Steun van het CDA is echter verre van vanzelfsprekend. In het verkiezingsprogramma pleitte de partij voor verkorting van de WW. Voor de vakbonden is dit onbespreekbaar. Kabinet en werkgevers komen de werknemers op dit punt tegemoet. Daarbij komt dat partijleider Sybrand Buma goed gedijt in de oppositie. Na een decennium van onstuimige coalitieavonturen, probeert het CDA weer smoel te krijgen door zelf de koers uit te stippelen.

Anderzijds hecht het CDA veel waarde aan een sociaal akkoord. Het was CDA-prominent Ruud Lubbers die in 1982 het Akkoord van Wassenaar sloot in de polder. Dat akkoord wordt als een keerpunt in crisistijd gezien. Onlangs zei Buma tegen EenVandaag: 'Een kabinet dat met goede voorstellen komt en luistert naar werkgevers en werknemers, zou wel kunnen helpen.' Ook van groot belang voor de christenen is het feit dat de christelijke vakbond CNV aan tafel zit in de polder. Als CNV akkoord is, wordt het voor het CDA moeilijker nee te zeggen.

Het kabinet lijkt het CDA een oppositierol te gunnen door de zorg buiten het sociaal akkoord te houden. De christenen kunnen op die manier steun verlenen aan plannen in de polder en tegelijkertijd oppositie voeren tegen het overhevelen van de langdurige zorg naar gemeenten. De schijnwerpers zullen de komende dagen op Sybrand Buma staan. Hij zal zijn huid duur willen verkopen, maar nee zeggen wordt voor hem steeds lastiger.

SP, 10 senaatszetels
De SP is geen voor de hand liggende partner voor het kabinet. Het regeerakkoord staat te ver af van het sociale programma van de SP. Ook is er nog veel wroeging bij de socialisten over het feit dat de linkse PvdA in zee is gegaan met de rechtse VVD. Maar met wat nu naar buiten komt uit de polder, zullen Roemer en de zijnen nog eens bij zichzelf te rade gaan.

De SP heeft deels dezelfde achterban als de vakbonden en voert sinds aantreden van het kabinet strijd tegen het verkorten van de WW. Ook de bezuinigingen op de sociale werkplaatsen is de partij een doorn in het oog. Nu het arbeidsquotum van tafel is, is nog de vraag wat er met de sociale werkplekken gaat gebeuren. Ook de SP, net als het CDA, kan met 10 senaatszetels het kabinet in haar eentje steunen.

D66, 5 senaatszetels
Voor D66 zullen de plannen die in de polder liggen een onaangename verrassing zijn. De liberale partij zit het hervormen in het bloed. Oude zekerheden moeten op de schop om het land uit de crisis te krijgen. Nu is de tijd om de arbeidsmarkt uit het slop te trekken, een rigoureuze inkorting van de WW en het versoepelen van het ontslagrecht is daarbij noodzakelijk, meent D66.

De partij werd lange tijd gezien als belangrijke gedoogpartner met een politieke positie tussen VVD en PvdA in, maar nu de polder op de rem trapt, wordt steun van D66 een stuk minder zeker.

GroenLinks, 5 senaatszetels
De partij van Bram van Ojik heeft meer zetels in de Eerste dan in de Tweede Kamer. GroenLinks probeert zich dan ook te bezinnen op de toekomst en is niet erg happig op het verlenen van steun aan het kabinet. De partij raakte tot op het bot verdeeld toen de top begin 2011 steun verleende aan de politiemissie in Kunduz. Toch wordt het sociaal akkoord voor GroenLinks steeds interessanter. Van Ojik pleitte tegen verkorting van de WW in crisistijd, maar zei open te staan voor deelname. Als wisselgeld zal de partij een paar substantiële groene maatregelen willen.

ChristenUnie, 2 senaatszetels
Partijleider Arie Slob reageert positief op de gelekte plannen. Hij is blij dat een 'platte, onverantwoorde bezuiniging' van tafel is.

De ChristenUnie heeft net als het CDA aangedrongen op een akkoord in de polder. Nu de scherpe randjes uit het regeerakkoord door vakbonden en werkgeversorganisaties worden afgekalfd, lijkt er weinig meer in de weg te staan voor steun van de ChristenUnie. Als het CDA echter overstag gaat, zijn Arie Slob en de zijnen niet meer nodig.

SGP, 1 senaatszetel
De SGP heeft als grondhouding een constructieve opstelling tegenover de regering. In ruil voor immateriële zaken, zoals koopzondag en weigerambtenaar, heeft de partij met haar ene senaatszetel de regering in het verleden uit de brand geholpen. Eenzelfde scenario zou nu ook mogelijk zijn, bijvoorbeeld in combinatie met GroenLinks en de ChristenUnie.

De PVV voert enkel nog oppositie en zal de plannen, in wat voor vorm dan ook, niet steunen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden