nieuws Planbureau voor de Leefomgeving

Planbureau slaat alarm: bos-, heide- en watergebieden lijden onder de oprukkende stad

De Nederlandse natuur wordt schaarser terwijl bebouwing en verstedelijking fors toenemen. Om te voorkomen dat bos-, heide- en watergebieden daar verder onder lijden, is een radicaal andere manier van landschapsplanning nodig. Die oproep doet het Planbureau voor de Leefomgeving aan het Rijk, de provincies en de gemeenten. 

Een blik op de Utrechtse Uithof gezien vanaf natuurgebied Amelisweerd. In de loop van de jaren zijn er steeds meer faculteitsgebouwen en studentenflats bijgebouwd. Hier het in aanbouw zijnde nieuwe pand van het RIVM. Beeld Hollandse Hoogte / Stijn Rademaker

Hoe snel het kan gaan met de ‘verrommeling’ van het landschap toont het Planbureau aan met een analyse van de ontwikkelingen van de afgelopen vijftig jaar in het Groene Woud, het gebied tussen Tilburg, Eindhoven en Den Bosch. De natuur is tussen 1970 en 2017 aardig intact gebleven, maar wel volledig ingesloten door bebouwing. Aan alle kanten rukken de gemeenten op.

Eén ding is zeker, weet het Planbureau: het beroep op de schaarse ruimte in Nederland zal in de komende decennia alleen maar toenemen. De snelle opmars van windmolenparken, datacenters, distributiecentra en zonneparken is nog lang niet voorbij. Het belang van duurzame opwekking van energie wordt groter. Het Nederlandse investeringsklimaat is bovendien gunstig voor ict-bedrijven en distributeurs. 

Het aantal datacentra zal nog met 10 procent stijgen en ook het einde van de groei van het aantal distributiecentra is nog lang niet zicht. Alleen al in 2018 nam het oppervlaktebeslag van zulke ‘dozen’ toe met de grootte van 600 voetbalvelden. De derde grote ruimtevreter is de woningmarkt. Tot 2050 komen er nog zo’n 750.000 huishoudens bij, analyseert het Planbureau. Dit vereist een grote uitbreiding van het woningaanbod.

Beschadigen

Veel betere planning is volgens de onderzoekers nodig om te voorkomen dat deze ontwikkelingen de natuur verder beschadigen. Om te beginnen verdienen de nationale natuurparken betere bescherming. Er moet een ‘schil’ omheen komen die kan dienen als overgangsgebied, waar nog wel gebouwd kan worden maar niet onbeperkt. Daar moet bovendien strak gepland worden, zodat er meerdere functies naast elkaar mogelijk zijn.  

In veenweidelandschappen kunnen landbouw en windenergie in elkaar overlopen. In industriegebieden kan van distributiecentra worden geëist dat ze het dak gebruiken voor het opwekken van zonne-energie. In stedelijk gebied dienen natuur en verstedelijking gecombineerd te worden: ook in woonwijken moet ruimte blijven voor de natuur. Het mengen van landbouw, natuur en landschap is vooral in en rond kleinere gemeenten een optie.

Het rapport komt op een politiek pikant moment, nu het kabinet door de stikstofcrisis gedwongen is tot een herbezinning op de inrichting van het land. Sinds de stikstofuitspraak van de Raad van State is duidelijk dat industrie en landbouw in de directe omgeving van natuurgebieden beperkt moet worden. 

Maximumsnelheid

Voor de korte termijn zoekt het kabinet de oplossing in verlaging van de maximumsnelheid op de wegen, maar op de wat langere termijn is waarschijnlijk een ingrijpende herverdeling van het landgebruik nodig. Met name veel boeren zullen hun bedrijven moeten beëindigen of verplaatsen. 

Het planbureau waarschuwt dat in alle gevallen meer inspraak moet worden gevraagd van de lokale bevolking. De potentie is er, denken de onderzoekers, nu jaarlijks al zo'n 75 duizend Nederlander zich inzetten voor natuurbehoud. Ook het aantal protesten en acties tegen wind- en zonneparken neemt toe. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden