Plan zorgkosten: wie te duur is, krijgt geen vergoeding

Hoe stoppen we de kostenexplosie in de zorg? Het CPB kwam donderdag met een plan: druk de extra jaren die iemand kan leven door een medische ingreep uit in een geldbedrag. Wie te veel kost, krijgt geen vergoeding.

Interieur van het VUmc Cancer Center. Beeld anp

De extra jaren die iemand kan leven door een medische ingreep, moeten in een geldbedrag worden uitgedrukt. Dat bedrag, afgezet tegen de kosten van die ingreep, bepaalt of deze wordt gedekt door de basisverzekering. Dat geldt dan bijvoorbeeld wél voor een 40-jarige die tien levensjaren wint door een dure behandeling, maar niet voor een 84-jarige die daardoor een half jaar langer leeft.

Volgens het Centraal Planbureau (CPB) is zo'n maat voor 'gezondheidswinst' noodzakelijk om te bepalen welke richting de Nederlandse gezondheidszorg op moet gaan. Het CPB noemt de maatstaf in een donderdag verschenen economische studie naar de toekomst van de zorg een 'qaly' - spreek uit: kwallie. Het getal in euro's staat voor quality adjusted life year: het aantal gewonnen levensjaren gecorrigeerd voor de kwaliteit van leven.

Extra levensjaar
'Als je de effectiviteit van zorg wilt bepalen, moet je gezondheidswinst afwegen tegen de kosten en daar is die qaly voor', zegt CPB-onderdirecteur en opsteller van het rapport, Casper van Ewijk. 'Het gaat om de waarde van een extra jaar leven.' Het bepalen van die waarde kan aan de hand van enquêtes. 'Of door te kijken hoeveel geld mensen bereid zijn aan veiligheid uit te geven.'

Is de qaly bijvoorbeeld gesteld op 80 duizend euro, dan mag een ingreep in het ziekenhuis maximaal 80 duizend euro per 'gewonnen' gezond levensjaar kosten. 'Stel dat een chemokuur 300 duizend euro kost. In principe wordt dat vergoed door de basisverzekering. Maar met de qaly maak je dan een afweging. Als de arts schat dat bij een 84-jarige patiënt deze behandeling een half jaar winst oplevert, dan is dat 600 duizend euro per qaly.'

'Is de patiënt 40 jaar en de arts voorziet na behandeling minimaal tien gezonde jaren, dan deel je de kosten van de behandeling door tien en kom je op 30 duizend euro per jaar.' Als voor de verplichte basisverzekering tegen ziektekosten een qaly van 80 duizend euro wordt gehanteerd, dan komt de 84-jarige niet voor behandeling in aanmerking, maar de 40-jarige wel.

Volgens Van Ewijk gaat het hier om een 'extreem voorbeeld'. Bij grensgevallen zal de beslissing volgens hem altijd in de spreekkamer genomen worden tussen arts en patiënt. Hij verwerpt de suggestie dat dit een kille economenbenadering is. 'Het gaat ook om kosteneffectiviteit. Wat koop je voor de euro's die je als collectief uitgeeft? Per slot is de basisverzekering een collectief verplichte verzekering.'

Verzekeren
Het staat iedereen vrij om zich te verzekeren voor het geval een ingreep op basis van de qaly niet door de basisverzekering wordt vergoed, zegt Van Ewijk. 'Die verzekeringen zullen er zeker komen als de qaly als norm voor behandelingen wordt ingevoerd. Daarover moet nu eerst de discussie op gang komen.'

Tegelijk moet de afstemming tussen behandelend artsen beter. 'Vaak zie je juist bij ouderen dat een aantal specialisten tegelijk met één patiënt bezig is. Ook dan gaat het uiteindelijk over kwaliteit van leven en over kosten. Dat moet beter worden afgestemd. Maar dat is een doelmatigheidsdiscussie. Daarover gaat deze studie niet.'

Lees meer in de Volkskrant van vandaag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden