Plan voor verzachting sancties tegen Irak verdeelt Veiligheidsraad

VN-chef Kofi Annan heeft zich gisteren positief uitgelaten over een voorstel van Frankrijk om de sancties tegen Irak te verzachten....

BERT LANTING

Van onze correspondent

Bert Lanting

WASHINGTON

Het Franse voorstel houdt in dat het olie-embargo tegen Irak wordt opgeheven en dat er een nieuw inspectiesysteem komt, dat als taak krijgt te voorkomen dat Irak massavernietigingswapens aanschaft of ontwikkelt. Volgens de Fransen moet er een einde komen aan de 'retrospectieve' inspecties, die erop gericht zijn het Iraakse wapenprogramma bloot te leggen.

Het voorstel impliceert dat de Veiligheidsraad erkent dat Irak op dit moment geen chemische, biologische en nucleaire wapens meer heeft. Om ervoor te zorgen dat Irak die wapens ook in de toekomst niet krijgt, moeten de VN volgens de Fransen streng toezicht houden op de besteding van de gelden die Irak met de export van olie verdient.

Annan verwelkomde het Franse voorstel als een 'eerste stap' in de richting van het hervatten van de VN-wapeninpsecties in Irak. Ook Rusland was positief. 'Het doel is de humanitaire situatie in Irak te verbeteren', zei de Russische ambassadeur Fedotov.

De wapeninspecties liggen stil sinds de Verenigde Staten en Groot-Brittannië vorige maand luchtaanvallen uitvoerden op Irak om de Iraakse regering te straffen voor haar weigering aan de VN-inspecties mee te werken. De Iraakse leider Saddam Hussein wil de VN-inspecteurs sinds de bombardementen niet meer toelaten.

De positie van het VN-inspectieteam Unscom is verder aangetast door berichten in de Amerikaanse en inmiddels ook Duitse pers dat de VS de wapeninspecties hebben misbruikt om inlichtingen te verzamelen over de Iraakse veiligheidsdiensten.

Groot-Brittannië en de VS voelen weinig voor het Franse voorstel, omdat ze het als een beloning zien voor het wangedrag van Irak.

In een toelichting op het plan zegt de Franse ambassadeur bij de VN, Alain Dejammet, dat er door de bombardementen een situatie is ontstaan 'waardoor verder onderzoek naar vroegere wapenprogramma's vrijwel onmogelijk is geworden'.

'Frankrijk vindt het hoog tijd dat de Veiligheidsraad erkent dat er geen vooruitgang op het gebied van de ontwapening kan worden geboekt als ze vasthoudt aan de illusie dat de oude methoden onveranderd kunnen worden hervat', zei Dejammet.

Volgens de Fransen moet een 'vernieuwde' Unscom een eigen budget krijgen, zodat het team volkomen 'onafhankelijk' kan opereren. Daarmee verwijst Frankrijk naar de beschuldigingen dat Unscom in het verleden te veel aan het handje van de Verenigde Staten heeft gelopen.

Frankrijk dringt al lange tijd aan op opheffing van de VN-sancties tegen Irak. Daarbij speelt volgens waarnemers mee dat Franse oliemaatschappijen veel kans maken op lucratieve contracten voor het ontginnen van Iraakse olievelden.

Volgens een westerse diplomaat komt het Franse voorstel echter 'nog te vroeg' voor de VS en Groot-Brittannië. De Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken Pickering wees er deze week nog op dat Irak maar twee keuzen heeft: de Unscom weer toe te laten of het risico te lopen dat de Verenigde Staten doorgaan met wat wel 'ontwapening via kruisraketten' wordt genoemd.

Maar ook de VS zien volgens een andere diplomaat wel in dat terugkeer naar de oude situatie 'nauwelijks meer mogelijk is'. Volgens hem is er binnen de Veiligheidsraad een 'consensus aan het ontstaan dat er een politieke oplossing nodig is'. Nieuwe bombardementen zouden 'diepe verdeeldheid' zaaien in de raad.

Ook de Britse premier Tony Blair pleitte vorige week in een open brief, die ook in de Volkskrant stond afgedrukt, voor een nieuw inspectiesysteem, dat moet voorkomen dat het 'om de drie maanden tot een nieuwe crisis komt'.

Zelfs binnen Unscom gaan er stemmen op om het sanctie-beleid tegen Irak te verzachten. Daarmee zou Saddam Hussein een propagandawapen kwijtraken , vinden sommige Unscom-leden.

Irak wees erop dat het Franse voorstel nauwelijks afwijkt van het idee dat Saudi-Arabië deze week lanceerde. 'Wij wijzen geen enkele dialoog af, maar wel besluiten waaraan wij part noch deel hebben gehad', zei vice-president Ramadan.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden