Plan van staatssecretaris Dekker is luchtfietserij

Meer aandacht voor slimme leerlingen kan alleen met externe financiering en onderwijs in vrije tijd.

Op zichzelf heeft staatssecretaris Dekker gelijk met zijn constatering dat bovengemiddeld intelligente leerlingen in het huidige middelbaar onderwijs zich regelmatig vervelen en met weinig inspanning hun diploma halen. Over de oorzaken daarvan hoor ik hem niet.


In de jaren zeventig is het al begonnen met de middenschoolplannen van minister Van Kemenade. Die middenschool werd niet algemeen ingevoerd. Veel van het didactisch en pedagogisch gedachtengoed daarvan klonk echter wel door in de Mammoetwet: aandacht voor de mindere leerling, die had namelijk nog veel, niet benut, potentieel. Die aandacht ging ten koste van de betere leerlingen.


Eind jaren negentig kreeg de zelfstudie-ideologie de overhand. Leerlingen moesten niet meer lastig gevallen worden met te veel kennis, ze moesten vooral uitgedaagd worden om zelf op zoek te gaan naar de bronnen der wijsheid. De digitale mogelijkheden waren immers oneindig?


Vandaag de dag constateert men, dat zelfs zeer intelligente leerlingen vaak moeite hebben om deze ideologie van zelfwerkzaamheid in dadendrang om te zetten. De opvatting dat zeer goede leerlingen in het hedendaagse onderwijs nauwelijks worden uitgedaagd, is trouwens eigenlijk een onuitgesproken vaarwel tegen dat geloof in eigen daadkracht!


Tegelijk met de afschaffing van het Mammoetsysteem werd een veel groter aantal vakken geïntroduceerd op alle afdelingen van het middelbaar onderwijs. Omdat er nu eenmaal een beperkt aantal uren in de week passen, betekende dat dat elk vak inhoudelijk verarmde. Tja, en dan schrapt men meestal - zeker bij de vakken waarin eindexamen wordt gedaan - de moeilijkste onderdelen. Waarmee het niveau van de vakken in het middelbaar onderwijs daalde en de stof- inhoudelijke uitdaging, vooral voor de betere leerlingen, geringer werd.


Zoals iedereen weet, is het Nederlandse onderwijssysteem veruit het goedkoopste in Europa.


Op mijn school heeft de voortdurende erosie van beschikbare middelen ertoe geleid dat de gemiddelde klassengrootte is gestegen van rond de 24 leerlingen zo'n twintig jaar geleden, tot 29 leerlingen nu. Het financieren van nieuwe, kleine lesgroepen die onder het schoolgemiddelde zitten, betekent dus automatisch dat dit toch al torenhoge gemiddelde nog verder moet stijgen. Enkele klassen van 33 à 34 leerlingen zijn dan vrijwel altijd het gevolg.


Nog zo'n leuke, van de overheid afkomstige reden dat dit plan van Dekker in het reguliere onderwijs luchtfietserij is: de noodzaak om aan externe normen te voldoen. Elke school die weleens een gele kaart heeft gekregen van de inspectie (die worden uitgedeeld als een school naar de mening van de onderwijsinspecteur een te laag slagingspercentage heeft behaald bij de landelijk examens), weet hier alles van. Extra aandacht dus voor de zwakkere leerlingen, die nu eenmaal de grootste kans hebben hun diploma niet te halen. Op straffe van vermindering van de leerlingenvergoedingen en dus nog meer (financiële) problemen voor de school. Extra aandacht voor de zwakkeren betekent minder aandacht voor de beteren.


De suggestie dat leerlingen één of enkele vakken op een ander niveau zouden moeten kunnen volgen, is - althans als dat zou moeten op de reguliere lesmomenten - volstrekt onmogelijk te organiseren. Sinds begin deze eeuw met de toegenomen aantallen vakken en de grotere keuzevrijheid van leerlingen daarin, is het veel ingewikkelder geworden om een nog enigszins behoorlijk rooster te maken. Als een mavo-leerling op havo-niveau natuurkunde zou moeten volgen, is dat een buitengewoon lastig realiseerbare roostervoorwaarde erbij.


De enige manier waarop de staatssecretaris zijn zin zou kunnen krijgen, is afhankelijk van de realisering van twee keiharde voorwaarden.


De eerste is volledige financiering uit externe bronnen. De meeste scholen hebben over het algemeen geen extra middelen meer om leuke, maar dure plannetjes te realiseren. Sponsoren zoeken dus! En de tweede voorwaarde is dat lessen voor bollebozen uitsluitend in de vrije tijd plaatsvinden. Dus 's avonds of in het weekend.


Of leerlingen daar in zullen trappen? Ik denk dat ik het antwoord wel weet...

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden