Plan om belastingontduiking multinationals tegen te gaan

Het is gedaan met de doorvoerhavens naar belastingparadijzen voor multinationals, zoals Nederland. Dat is volgens staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) het gevolg van een verstrekkend en 'uniek' voorstel van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Belastingdiensten kunnen hierdoor binnenkort wereldwijd jaarlijks tot 215 miljard euro extra winstbelasting incasseren.

Ondernemingen zoals Starbucks, Google en Apple slagen erin heel weinig belasting te betalen. Beeld afp

Het maandag gepresenteerde vijftienpuntenplan tegen belastingontwijking door multinationals zoals Starbucks en Google levert 4 tot 10 procent op van de totale opbrengst aan winstbelasting in de wereld. Secretaris-generaal Angel Gurría van de OESO noemde het plan 'de fundamenteelste verandering in het internationale belastingstelsel in honderd jaar'. Tot nu toe hebben 44 landen zich eraan gecommitteerd - samen goed voor 80 procent van de wereldeconomie.

'Deze mondiale aanpak tegen belastingontwijking is uniek', zegt staatssecretaris van Financiën Eric Wiebes in een interview in de Volkskrant.

Het voorstel betekent dat er een einde zal komen aan Nederland als fiscaal 'doorvoerland' naar belastingparadijzen, zegt Wiebes, en dus ook aan de enorme hoeveelheid brievenbusmaatschappijen. Nederland is al een heel eind op streek met de invoering van het voorstel. Zo moeten hier gevestigde multinationals per land opgeven wat ze er verdienen en hoeveel belasting ze er betalen. Die informatie wordt met de betreffende landen gedeeld, zodat die beter kunnen beoordelen of er belasting wordt ontweken.

Gurría is ervan overtuigd dat het OESO-voorstel een einde zal maken aan routes waarlangs winsten belastingvrij kunnen worden weggesluisd ('dubbele niet-belasting') en dat de belasting weer daar zal worden geheven waar de economische activiteit plaatsvindt. 'Constructies voor belastingontwijking zullen ineffectief worden', voorspelde hij.

Winstbelasting

Het plan tegen Belastingbasis Erosie en Winst Verplaatsing (in het Engels afgekort tot BEPS) begon in 2013 op verzoek van de G20, de regeringsleiders van de twintig machtigste landen in de wereld. De OESO nam het voortouw en coördineerde het voorbereidende werk. De G20 en de OESO willen een einde maken aan de steeds uitzinniger belastingontwijking. Die leidt ertoe dat ondernemingen zoals Starbucks, Google en Apple erin slagen heel weinig belasting te betalen. Starbucks heeft achthonderd koffiewinkels in Engeland en boekte vorig jaar voor het eerst een belastbare winst, van 1,1 miljoen pond.

Vennootschaps(of winst-)belasting maakt een steeds kleiner deel uit van de totale belastinginkomsten. Landen bieden tegen elkaar op met tarieven en constructies die lage belastingen garanderen. Zo proberen ze internationale hoofdkantoren aan te trekken. De tarieven van winstbelasting daalden wereldwijd van 40 procent in 1980 tot 25 procent nu.

Enkele van de vijftien maatregelen

• Meer informatieuitwisseling tussen belastingdiensten

• Antimisbruikbepalingen in belastingverdragen

• Beperking renteaftrek

• Er moet een einde komen aan treaty-shopping: multinationals die dochtermaatschappijen opzetten in landen alleen om van gunstige verdragen gebruik te maken.

Het plan is van speciaal belang voor ontwikkelingslanden. Die zijn veel meer dan de rijke landen afhankelijk van vennootschapsbelasting, omdat het opleggen van inkomstenbelasting of btw voor hen te ingewikkeld en te duur is. Toch is ontwikkelings-organisatie OxfamNovib teleurgesteld over het gepresenteerde pakket. 'Het is wel een belangrijke stap vooruit, maar het is te weinig en het gaat te langzaam', zegt Francis Weyzig, belastingexpert bij OxfamNovib.

Volgens hem zijn veel van de aangekondigde maatregelen te vrijblijvend. Zo is er een maatregel die erin voorziet dat het 'thuisland' van een multinational een hogere aanslag kan opleggen als die multinational een deel van zijn winst wegsluist naar een belastingparadijs. Dat zou een ijzersterke maatregel zijn die belastingontwijking niet meer lucratief zou maken. 'Maar het plan legt dit niet op. Het presenteert alleen een pakketje suggesties hoe een land dat kan doen.'

Weyzig zegt dat het plan maatregelen bevat die zo ingewikkeld zijn dat juist de belastingdiensten van arme landen ermee zullen vastlopen. Dat geldt met name voor de regels voor de zogeheten prijsstelling: multinationals verkopen de meeste producten aan zichzelf, als dochterondernemingen onder elkaar. Om te voorkomen dat ze willekeurig de winst kunnen laten vallen waar het goed uitkomt, moeten ze zich houden aan regels. 'Het pakket dat nu wordt voorgesteld, omvat vijfhonderd pagina's. Arme landen met kleine belastingdiensten zullen er hopeloos mee in de knoop komen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden