Column

'Plan grotere gemeenten is arrogant. Dat haalt die brug van Rutte II nooit'

Het is een idioot plan om gemeenten samen te voegen, schrijft Malou van Hintum. Want schaalvergroting leidt tot vervreemding. 'Als je wilt dat mensen zich betrokken voelen bij hun buurt, hun stad, hun land, dan moet je die op een menselijke schaal vormgeven.'

OPINIE - Malou van Hintum
null Beeld Martijn Beekman / de Volkskrant
Beeld Martijn Beekman / de Volkskrant

Hebben Samsom en Rutte hun ogen en oren dicht gehad de afgelopen jaren? Hebben ze niet gezien dat schaalvergroting - in het onderwijs, het wonen, de zorg - geen voordelen heeft opgeleverd, maar alleen maar nadelen? Kennelijk niet, anders kwamen ze niet met het idiote plan dat Nederlandse gemeenten in de toekomst een omvang van minimaal 100.000 inwoners moeten hebben, en dat het land het beste opgedeeld kan worden in vijf landsdelen.

Piramide
Wie pleit voor schaalvergroting, pleit voor een organisatie die niet zo vlak mogelijk is, maar juist piramidaal. Hoe groter de schaal, hoe verder de top van de piramide afstaat van de basis. Hoe groter de schaal, hoe meer tussenlagen, hoe meer bureaucratie, hoe meer vervreemding. Voor wie is dat nuttig?

Bruggen
Als je echt bruggen wilt slaan, gaat dat het snelst als de te overbruggen afstand zo klein mogelijk is. Als je wilt dat mensen zich betrokken voelen bij hun buurt, hun stad, hun land, dan moet je die op een menselijke schaal vormgeven. Geen vijf landsdelen, maar vijftig districten. Geen 150 gemeenten, maar minstens 300, en 600 zou nog beter zijn. Wie wil dat we naar elkaar omzien, moet daarvoor structuren creëren, en niet juist afbreken.

Buurman & buddy
Tienduizenden Nederlanders doen stamboomonderzoek. Honderden zijn bezig met de geschiedschrijving van hun buurt, hun dorp, een landgoed, kerk of kasteel. Honderdduizenden zijn actief om hun straat, wijk of stad mooier en leefbaarder te maken. Ze planten geveltuinen aan, zijn vriend van een koor of kerk, knappen een landgoed op of maken tijd vrij om met ambtenaren mee te denken over de inrichting van hun stad of buurt. Ze zijn buddy van een speciaal kind of helpen de buurman.

Arrogant
Doet dat er niet toe als je over bestuurlijke modellen nadenkt? Dat doet er juist wel toe. Besturen zijn er immers voor mensen, en niet andersom. Wat we nodig hebben is méér decentralisatie, méér verantwoordelijkheid en beslissingsmacht voor burgers, en dus plattere organisaties. Het voornemen van Rutte en Samsom om dat juist allemaal te verminderen, is arrogant en wereldvreemd.

Het druist ook in tegen wat ze willen van mensen: meer inzet en betrokkenheid. Wie dat laatste wil, moet een structuur bouwen die de kans daarop zo groot mogelijk maakt. Die bouw je niet door schaalvergroting, maar door schaalverkleining. Rutte II kiest voor afstandelijke bureaucratie; maar wat we nodig hebben is participatieve democratie.

Malou van Hintum is politicoloog en columnist voor Volkskrant.nl

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden