NIEUWSVersleutelde communicatie

Plan Grapperhaus voor aftappen van Facebook en WhatsApp sneuvelt voortijdig

Het kabinet zet een omstreden plan voor het aftappen van diensten zoals WhatsApp niet door. Afgelopen mei kondigde minister Ferd Grapperhaus (Justitie, CDA) een onderzoek aan naar de mogelijkheid om toegang te krijgen tot de versleutelde communicatie van zogeheten OTT-diensten, zoals Facebook, Apple en WhatsApp. 

Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid (CDA) komt aan op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad.Beeld ANP

Dat onderzoek had moeten leiden tot een wetsvoorstel, maar zover zal het niet komen. Door het ontbreken van politieke steun heeft het kabinet volgens bronnen in Den Haag vorige week besloten het plan te laten varen.

Minister Grapperhaus probeert al langer toegang te krijgen tot versleutelde communicatie. Dat ligt bijzonder gevoelig, want die communicatie werkt met een protocol dat zwart-wit is: het is veilig of het is niet veilig. 

Een van de plannen van de minister betrof het aftapbaar maken van diensten zoals WhatsApp. Traditionele telefoon- en internetproviders hebben die plicht al langer: ze moeten hun netwerk zo inrichten dat politie en justitie communicatie kunnen aftappen. Door het gebruik van end-to-endversleuteling – communicatie die van gebruiker tot gebruiker gaat, is versleuteld – levert dat veel minder inlichtingen op. De inhoud van WhatsApp-gesprekken kan bijvoorbeeld niet worden achterhaald.

Grapperhaus in een brief aan de Kamer: ‘Deze communicatie verloopt via het internet en wijkt daarmee af van de traditionele telefonie, die via de daarvoor gebruikelijke infrastructuur verloopt. Voor de opsporing is dit vooral relevant omdat de verplichting om de telecommunicatie aftapbaar te maken niet geldt voor OTT-diensten.’ 

Omdat bedrijven achter dat soort diensten, zoals Facebook en Google, veelal uit de Verenigde Staten komen, zou een verplichting juridisch ingewikkeld zijn. Grapperhaus: ‘Dit zou een bevoegdheid tot grensoverschrijdend vorderen kunnen betekenen, waarbij ook aandacht moet worden besteed aan handhaving.’ 

Verder is van belang in hoeverre het voorstel zou botsen met het kabinetsstandpunt over encryptie. Het kabinet is van mening dat er geen beperkende wettelijke maatregelen mogen komen ‘wat betreft de ontwikkeling, beschikbaarheid en het gebruik van encryptie binnen Nederland’. Juist omdat sterke encryptie beschermt tegen digitale criminelen, en communicatie betrouwbaar en veilig maakt.

Inperking van encryptie

Vorige maand nam de Kamer nog een motie aan van Kamerlid Thierry Baudet om ‘niet akkoord te gaan met enig voorstel om versleuteling van berichtgeving te verbieden’. Hoewel dat strikt genomen niet hetzelfde is als het plan van Grapperhaus, laat het zien hoe de Kamer denkt over enige vorm van inperking van encryptie. Vooral het ontbreken van steun van regeringsfracties D66 en VVD is nu funest voor het idee van Grapperhaus, zeggen bronnen. 

D66-Kamerlid Kees Verhoeven: ‘Wij gaan geen enkele vorm van encryptieverzwakking ondersteunen.’ Ook VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff zegt ‘niet zo’n voorstander’ van dergelijke plannen te zijn. Een woordvoerder van Grapperhaus zegt dat het plan nog steeds in de ‘onderzoeksfase’ is. De woordvoerder: ‘Er is nog geen sprake van iets wel of niet doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden