Plaatsen van emotie en herinnering

De drukst bezochte kunstenaarskamer in Europa is de kleinste en de leegste: in de hotelkamer waar Vincent van Gogh op 27 juli 1890 in de armen van zijn broer stierf, komen jaarlijks honderdtwintigduizend mensen kijken....

Reitsma reageert nuchterder. Met een mengeling van afkeuring en bewondering vertelt ze hoe een slimme Belgische zakenman een aantal jaren geleden de oude l'Auberge Ravoux in Auvers-sur-Oise opkocht en er een souvenirwinkel, een informatiecentrum en een restaurant opende. Toch is het dorp geen tourist trap geworden, zegt Reitsma; dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de omgeving van het huis van Claude Monet, of St. Ives, het kunstenaarsdorp in Cornwall waar onder anderen de beeldhouwster Barbara Hepworth woonde en werkte.

Reitsma, die ooit een serie over kunstenaarshuizen voor Vrij Nederland maakte, bezocht samen met fotograaf Hans van den Boogaard 27 huizenen ateliers van reeds overleden kunstenaars in Frankrijk, België, Nederland, Denemarken, Duitsland, Oostenrijk en Engeland. Van den Boogaard maakte warme, schilderachtige foto's en Reitsma schreef mooie portretten, voorzien van literatuurverwijzingen en praktische informatie. Ze vertelt over de geschiedenis van de vroegere eigenaars en hun kunstopvattingen. Het een beïnvloedde uiteraard het ander. De kunstenaar die zichzelf als een genie beschouwde, creëerde een huis met genieachtige proporties. Voorbeelden hiervan zijn de villa's van de Duitse 'kunstenaarsvorst' Frans Stuck en de Engelsman Frederic Leighton, ooit voorzitter van de Royal Academy.

Reitsma zelf houdt meer van huizen van kunstenaars die er minder verheven ideeën op nahielden. Zoals Haus im Schluh in het Duitse kunstenaarsdorp Worpswede, waar de sociaal ingestelde Martha Schröder in een middeleeuws aandoend atelier de plaatselijks bevolking aan werk hielp.

Maar het liefst zijn haar die huizen waarin helemaal geen ideologieën worden uitgedragen. Waar het achter- achterkleinkind van de kunstenaar met veel moeite maar een zonnig gemoed de geest van zijn of haar voorouder levend probeert te houden. Waar je, zoals in het huis van de Franse schilder Charles-François Daubigny, wordt rondgeleid alsof je de eerste en laatste bezoeker bent. Van zulke huizen heeft Reitsma, al dan niet door nood gedwongen, slechts een paar in haar boek opgenomen. De rest, schrijft ze, moet wachten tot deel 2. Nu maar hopen dat ze woord houdt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden