Plaatselijke verkiezingen bedreigen partij Major

Huntingdonshire, waarvan de hoofdplaats Huntingdon John Major heeft afgevaardigd naar het Britse Lagerhuis, zal ook na de lokale verkiezingen van morgen nog in Conservatieve handen zijn....

BERT WAGENDORP

Van onze verslaggever

Bert Wagendorp

LONDEN

De 'gemeenteraadsverkiezingen' in bijna honderdvijftig Engelse gemeenten zullen, zo luiden de voorspellingen, voor Majors partij op een nieuwe electorale ramp uitlopen. In Groot-Brittannië vinden elk jaar lokale verkiezingen plaats, voor verschillende gemeenteraden. In de councils die dit jaar aan de beurt zijn, bezetten de Conservatieven in totaal 1166 zetels. De verwachting luidt dat dit aantal minimaal zal worden gehalveerd.

De Conservatieven beheersen vier van de districten waar gestemd gaat worden, vermoedelijk blijft er daarvan maar één over: Huntingdonshire. In heel Groot-Brittannië zullen dan nog maar tien gemeenten door de Conservatieve Partij worden gedomineerd.

Verliezen de Conservatieven minder dan 250 zetels, dan wordt dat gezien als een prachtige overwinning, die een vijfde achtereenvolgende regeringsperiode wel haast zeker maakt. Verlies van 350 zetels bewijst volgens de verkiezingsstrategen dat hun partij de achterstand op Labour hard aan het inlopen is. Moeten 500 zetels worden ingeleverd dan is er nog hoop voor mei 1997. Maar wordt het erger, dan breekt vrijdag in de statige partij de pleuris uit.

De verwachtingen gaan in de richting van een verlies van 650 zetels. De interne strijd die momenteel wordt uitgevochten, zal dan verder in hevigheid toenemen. Niet vanwege de nederlaag op zich, de Tories zijn de afgelopen jaren gewend geraakt aan afstraffingen op lokaal niveau. Wel omdat met een zware nederlaag het einde van zeventien jaar Conservatieve heerschappij definitief in zicht komt en de vraag hoe het zover heeft kunnen komen en wie de schuld in de schoenen moet worden geschoven op tafel zal komen te liggen.

De Conservatieve Partij is het in elk geval nog eens over één ding: de electorale malaise wordt vooral veroorzaakt door het voortdurende geharrewar tussen voor- en tegenstanders van 'Europa'.

Douglas Hurd, voormalig minister van Buitenlandse Zaken en 'Europeaan', zei vorige week dat de pro-Europese Conservatieven zich harder moesten gaan opstellen tegen de anti-Europeanen. Teresa Gorman, het kanon van de Eurosceptici, reageerde met de woorden dat Hurd 'een man van gisteren is, die nieuws van gisteren predikt'.

De tegenstellingen over Europa zijn binnen de partij de afgelopen weken verder verscherpt. Belangrijkste oorzaak daarvan was de BSE-affaire. Eurosceptici zagen in de reactie van Brussel andermaal een reden om hard tegen de EU te keer te gaan. Toen de regering even dreigde met vergeldingsmaatregelen, ging er in de Eurosceptische bankjes gejuich op. Toen de regering de dreigementen weer inslikte, was het boegeroep niet van de lucht.

Vorige week steunden 66 Conservatieve parlementsleden een wetsvoorstel dat het Lagerhuis het recht had moeten geven beslissingen van het Europese Hof te verwerpen. Dat Luxemburgse rechtscollege wordt door de anti-Europese parlementariërs gezien als een van de machineriën waarmee Brussel haar greep op de Britse binnenlandse politiek verstevigt en die sluipenderwijs het zo verafschuwde federale Europa dichterbij brengen. Het voorstel haalde het niet, maar Major was weer eens gewaarschuwd.

Een nieuwe waarschuwing kwam het afgelopen weekeinde met sterke geruchten dat zeker honderd Conservatieve parlementsleden bij de komende landelijke verkiezingen verzet tegen Europa als belangrijkse item zullen kiezen. Zij zullen zich profileren op twee punten: vóór een referendum over Europa of tegen de Europese eenheidsmunt - en in de meeste gevallen beide standpunten omhelzen.

Zij sluiten zich daarmee aan bij de opinie van de miljardair James Goldsmith. Die heeft gedreigd met zijn Referendumpartij aan de landelijke verkiezingen te zullen deelnemen. Het enige programmapunt van de partij is een referendum over Europa, met als centrale vraag: wilt u geregeerd worden vanuit Westminster of Brussel. Goldsmith hoopt met zijn initiatief de Conservatieve Partij in een meer anti-Europese koers te dwingen.

Tabloid The Sun heeft zich achter Goldsmiths opvattingen geschaard en steeds meer Conservatieve parlementsleden volgen dat voorbeeld. Gorman: 'Als we geen acht slaan op de boodschap van Sir James, worden wij een partij van gisteren. Wij hebben niet het lef om tegen Europa in opstand te komen. '

Maar Gormans partijgenoot Hurd vroeg zich vorige week af of Goldsmith soms terugwilde naar het Europa van 1945, 'of wellicht zelfs naar het Europa van 1935'. Zelfs John Major liet zich onlangs voor zijn doen zeer hard uit over Goldsmith, die volgens hem behoort tot degenen die 'in dromenland' leven. 'Groot-Brittannië is voor zijn welvaart afhankelijk van Europa', zei hij - een vloek in de Eurosceptische kerk. Major heeft lang getracht kool en geit te sparen, maar lijkt nu met zijn aanval op Goldsmith welbewust ook meer afstand te nemen van een niet onbelangrijk deel van zijn partij.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden