REPORTAGE

Plaag en partner van de politie

Waar de politie het soms opgeeft, blijven de vrouwen van stichting Signi doorzoeken naar vermisten. Met succes, zo valt te lezen in een net verschenen boek. Maar het leidt ook tot frictie.

Esther van Neerbos (links) en Janette Kruit met een van hun speurhonden. 'Wij doen met een paar duizend euro wat de Landelijke Eenheid met een paar miljoen doet.' Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Natuurlijk schuurt de verhouding met de politie weleens. Maar ze houden zich altijd aan de afspraken, ook al zouden Esther van Neerbos en Janette Kruit soms anders willen. Ze gaan met hun duikers en zelf getrainde speurhonden niet op plekken naar vermiste personen zoeken als de politie daar nog niet is geweest. Ook niet als die zelf geen capaciteit heeft om te zoeken.

Dat is frustrerend, zeker in de wetenschap dat driekwart van hun successen naar eigen zeggen is behaald op plekken waar de politie al actief is geweest met speurhonden. 'En dan doen wij met een paar duizend euro wat de Landelijke Eenheid met een paar miljoen doet', zegt Van Neerbos. Maar nee, ondergewaardeerd door de politie voelen ze zich niet. Omdat het niet belangrijk is. Kruit: 'We doen dit omdat we er mensen mee helpen.'

Onder de naam stichting Signi zochten Van Neerbos en Kruit de afgelopen jaren naar vermiste personen in bossen en wateren in binnen- en buitenland. En de politie heeft daarbij soms het nakijken.

Successen van Signi

Binnenland
- Augustus 2015 - Lichaam Sandra Garcia Geraldino gevonden onder de grond in een bosje bij de Vecht. Ze werd twee weken vermist
- Januari 2015 - Lichamen van Jos Mahler en zijn drie Poolse vrienden gevonden in de Rijn bij Arnhem na vermissing van 16 jaar
- Juni 2014 - Lichaam Robert Leur gevonden in Brakel na vermissing van 26 jaar
- Juli 2014 - Lichaam Henry de Vries gevonden in de Hoge Vaart bij Zeewolde na vermissing van acht maanden juni 2014 Lichaam Robert Leur gevonden in Brakel na vermissing van 26 jaar

Buitenland
- Tsunami Sri Lanka 2005 - Ongeveer 50 lichamen gelokaliseerd en geborgen
- Aardbeving Pakistan 2005 - Zo'n 50 lichamen gelokaliseerd en geborgen
- Aardbeving Haïti 2010 - Zo'n 50 lichamen gelokaliseerd en geborgen
- Tyfoon Filipijnen 2013 - Ongeveer 100 lichamen gelokaliseerd, waarvan 50 geborgen

Frustratie

Natuurlijk leidt dat bij de gevestigde orde tot frustratie. Tijdens een zoektocht op het water werd hun boot eens aangevaren door een boot van de toenmalige KLPD. 'Jullie horen hier niet te zoeken', zou een bemanningslid hebben geroepen.

Bij plagerijtjes blijft het volgens de vrouwen niet. Tegengewerkt voelden ze zich in een vermissingszaak in Arnhem. Uit zichzelf gingen ze zoeken op de Rijn. 'Kennelijk waren we gespot door de politie, want een paar dagen later kregen we een telefoontje van de recherche. Of we wilden samenwerken', zegt Van Neerbos. De vrouwen, die het speurwerk in hun eigen tijd doen naast hun dagelijkse werk in hun dierenpraktijk, wilden wel. Op voorwaarde dat het in het weekeinde zou gebeuren. Volgens Van Neerbos wilde de recherche alleen doordeweeks zoeken. De samenwerking ging niet door. Signi moest van de zaak afblijven en kreeg een duikverbod.

'Succes van Signi betekent immers falen van de KLPD (nu Landelijke Eenheid, red.) en dat vindt deze door mannen geregeerde club allerminst prettig', schrijft André Hoogeboom in het boek Het laatste spoor, dat deze week verschijnt en waarin de successen van de vrouwen worden belicht.

Vermissingszaak Henry de Vries

Ed Kraszewski, woordvoerder van de Landelijke Eenheid, zegt niet bekend te zijn met het voorval op het water. Wel erkent hij dat het 'soms schuurde tussen de vrouwen en de politie'. Kraszewski: 'Als wij aan het zoeken zijn op een plaats delict, dulden we geen mensen die geen politieonderzoek doen. En zij doen geen politieonderzoek. Maar als we klaar zijn, mogen zij daar natuurlijk gewoon zoeken.' Dat de vrouwen de politie soms in de weg zaten in de beleving van de recherche, was niet de enige reden voor de ongemakkelijke verhouding. 'Soms zochten ze contact met ons omdat ze iets op het spoor waren. Er bleek dan uiteindelijk helemaal niets te zijn.'

Toch lukt het Signi zaken op te lossen die de politie had opgegeven. Hoe? Soms door te zoeken in gebieden waar de politie niet zoekt, zoals in de acht maanden durende vermissingszaak Henry de Vries.

Het was een hete zomerdag toen de vrouwen met hun duikers, sonarapparatuur en speurhonden nog een laatste stukje van de Hoge Vaart bij Zeewolde moesten uitkammen. De Vries was toen al acht maanden vermist met zijn auto. Na uren varen begon Mechelse herder Fellow ongenadig hard te blaffen. Niet lang daarna kwam een duiker boven met het nummerbord van De Vries' auto in zijn hand. 'Het is hem', zei hij.

Min of meer toevallig

Waarom zocht de politie daar niet? 'Er was geen enkele aanwijzing om te zoeken op die locatie', zegt Esther Naber van politie Oost-Nederland. 'Alle aanknopingspunten die we hadden waren uitgerechercheerd. Signi koos ervoor om op plekken te zoeken waarvoor de aanwijzingen ontbraken. Het is min of meer toevallig dat ze soms succes boeken.' Volgens Naber hadden de politiehonden De Vries 'absoluut' gevonden als de recherche op dezelfde plek had gezocht.

Kruit snapt wel dat de politie er niet heeft gezocht. 'De politie moet zich voor elke stap die ze zet verantwoorden. Je kan van haar niet vragen dat ze al dat water afzoeken als er onvoldoende aanwijzingen zijn dat hij daar was. Wij kunnen dat wel doen.'

Maar hun successen zijn niet alleen gebaseerd op toeval. Net zo goed vinden ze lijken op plekken waar de politie ook heeft gezocht. Ze trainen hun Mechelse herders met een eigen methode. 'De politie traint haar honden op een specialisme: de ene hond kan alleen doden ruiken, de andere alleen levenden', zegt Van Neerbos. De politie bevestigt dit. 'Wij trainen hen zo breed mogelijk.' De vrouwen denken dat ze daardoor tijdens een zoektocht minder snel een spoor over het hoofd zien.

Placenta's en kiezen

Om hun honden vertrouwd te maken met de geuren van leven en dood, krijgen Van Neerbos en Kruit placenta's en kiezen aangeboden, evenals haren van de kapper. En kleding van mensen die ze droegen bij overlijden. 'Daarin zit de geur van de dood', zegt Van Neerbos. Maar het trainingsmateriaal van de politie is nog beter, zeggen ze: 'Zij gebruiken het echte werk, zoals handen en benen van dode mensen.' Politiewoordvoerder Kraszewski ontkent dit: 'We trainen ze op de geur van stoffelijke resten door de honden aan doeken te laten ruiken waar de ledematen op hebben gelegen. We lopen niet met handen en benen aan hun snuit door de bossen.'

De vrouwen krijgen geen geld voor hun werk, maar worden ondersteund door donaties van bedrijven en particulieren. Internationaal vergaarden de vrouwen veel erkenning. Ze zochten met hun honden naar slachtoffers op Haïti, in New Orleans en in Pakistan. 'Voor ons is ieder gevonden slachtoffer een lintje', zegt Kruit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden