PKK-leider liep in internationale val

Door sommigen is de arrestatie van Öcalan al vergeleken met de ontvoering van Adolf Eichmann uit Argentinië. Een zorgvuldig uitgevoerde operatie zou het zijn geweest....

Van onze verslaggevers

AMSTERDAM

Een 'geheime operatie van twaalf dagen', zo noemde de Turkse premier Ecevit dinsdag de arrestatie van PKK-leider Öcalan. Hoewel Ankara weigert details prijs te geven en Amerika en Israël elke betrokkenheid hardnekkig ontkennen, ziet het er steeds meer naar uit dat de Koerdische leider het slachtoffer is geworden van een zorgvuldig uitgevoerde actie, waar diverse regeringen aan deelnamen.

Slechts tien mensen in Turkije wisten ervan. Een dag na de spectaculaire aanhouding werd de operatie door sommigen al vergeleken met de Israëlische ontvoering van Adolf Eichmann uit Argentinië, in de jaren zestig.

In zijn Turkse cel moet 'Apo', zoals de Koerden hun leider liefkozend noemen, zich nu voor zijn kop slaan dat hij zich naar Kenia heeft laten brengen. In tegenstelling tot Rusland, Italië of Griekenland, leende een Derde-Wereldland als Kenia zich beter voor een commando-achtige operatie waarvan hij mogelijk het slachtoffer is geworden.

Dat Ankara precies wist waar de PKK-leider zich de laatste twaalf dagen bevond, blijkt niet alleen uit de opmerking van Ecevit. Vorige week nog verklaarde het hoofd van de Turkse geheime dienst Bilican dat Turkije goed op de hoogte was van het reisgedrag van Öcalan. Dat zou niet alleen te danken zijn aan informatie van de Verenigde Staten, die dinsdag als een van de weinige landen de arrestatie van 'Apo' toejuichten.

Opvallend is dat Washington niet ontkende dat het 'indirect' betrokken was bij de aanhouding. Sinds de PKK'er vorig jaar Syrië moest verlaten, zijn er ook berichten dat Israël de Turken zou helpen met inlichtingen over Öcalans verblijfplaatsen. Turkije heeft de laatste jaren de militaire relaties met Israël stevig aangehaald, tot groot ongenoegen overigens van de Arabische wereld.

Dat in ieder geval Washington heeft geholpen bij de arrestatie, suggereerde dinsdag de Griekse minister van Buitenlandse Zaken Pangalos. Onduidelijk blijft echter hoe de Turken Öcalan in handen kregen, en hoe hij is overgebracht naar Turkije.

Is hij door de Kenianen de Griekse ambassade uitgelokt? Of is hij de ambassade uitgesleurd en meteen overgebracht naar een gereedstaand Turks militair vliegtuig?

Kenia en Griekenland bestrijden elkaars versie van het gebeuren. Volgens Pangalos vertrok Öcalan maandag naar het vliegveld, tegen het advies van de ambassade in, onder begeleiding van de Keniase autoriteiten. De PKK'er zou door de Kenianen zijn voorgehouden dat hij ongestoord naar Nederland kon vertrekken.

Zijn Keniase ambtgenoot Godana ontkent dat echter. Volgens hem had Kenia de Grieken alleen gevraagd Öcalan, die illegaal in de ambassade zou verblijven, weg te sturen. Godana benadrukte dat Kenia nooit zou hebben meegewerkt aan een Turks verzoek om uitlevering.

De advocaten van de PKK'er beweren weer iets anders. De Nederlandse en Duitse advocaten van Öcalan, B. Böhler en E. Schultz, zeggen dat de Koerd uit de ambassade is weggesleept. Böhler: 'De Keniase politie heeft Öcalan, in aanwezigheid van de Griekse ambassadeur, met geweld meegenomen en hem verteld dat hij naar Nederland zou worden gebracht. Ik ga er niet vanuit dat de Keniase politie iemand meeneemt als de ambassadeur zegt dat dat niet mag.'

Böhler noemt de bewering van Pangalos, als zouden de Nederlandse advocaten van Öcalan voor hem een reis naar Nederland hebben geregeld, 'een leugen'. Böhler: 'Wij wisten er niets van dat hij maandagavond zou vertrekken. Op zijn zachtst gezegd heeft Griekenland een buitengewoon dubieuze rol gespeeld in deze affaire.'

Het verhaal van de advocaten wordt bevestigd door een Keniase bewaker van de ambassade. De man zegt verder dat de Griekse ambassadeur in het konvooi naar het vliegveld meereed. De Koerden suggereren dat Öcalan het slachtoffer is geworden van een plotselinge samenwerking tussen de gezworen vijanden Griekenland en Turkije. De PKK repte dinsdag van een 'internationale samenzwering'.

In Griekenland wordt de 'welwillende' Griekse houding van de laatste tijd jegens Ankara in verband gebracht met de pogingen om in 2001 mee te doen aan de euro. Conflicten met Turkije zouden daarom even geen prioriteit meerhebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden