Pionier tussen bankiers

Patrick Mulders (35) had een mooie baan bij ING tot hij het na tien jaar benauwd kreeg en de wijde wereld introk....

Het is één uur ’s nachts en Patrick Mulders (35) is de enige blanke op de dansvloer. De temperatuur onder de flikkerende discolichten is door een kapotte airconditioning tot ruim boven de 30 graden opgelopen, maar dat weerhoudt hem er niet van om flink te swingen. ‘Personeelsfeestjes van ING zijn toch iets minder gezellig’, roept Mulders boven de aanstekelijke lokale dansmuziek uit.

Om hem heen dansen Oegandese bankiers. Faze II, de populairste discotheek van Kampala, de hoofdstad van Oeganda, is afgehuurd door de lokale DFCU Bank en Mulders is uitgenodigd omdat hij lesgeeft aan een aantal medewerkers van deze middelgrote financiële instelling.

Samen met een tiental collega’s van andere Oegandese en Tanzaniaanse banken, hopen ze van voormalig ING’er Mulders de fijne kneepjes van modern westers bankieren in de vingers te krijgen.

‘Wie tien jaar bij ING werkt, krijgt een speldje’, legt Mulders uit. ‘Voor sommige mensen is dat een mijlpaal, voor mij was dat aanstaande speldje een teken dat ik wat anders wilde gaan doen.’

Niet dat hij ontevreden was bij ING, Mulders was onder meer betrokken bij de lancering van internetbankieren, maar hij wilde wel eens iets anders, iets spannenders dan een uitgestippelde loopbaan van studie tot pensioen. Het speldje was een simpele maar krachtige waarschuwing dat hij lang genoeg op één plek had gezeten.

Sleur

Sleur
Het moest iets worden waarin de zeer energieke Mulders zijn zin in avontuur kwijt kon. Hij woonde al part-time in Italië en wilde graag zelfstandig werken met de wereld als zijn speeltuin. In ieder geval weg uit de sleur van het hoofdkantoor met zijn sterke hiërarchie en voorspelbaarheid. Iets nieuws wilde hij doen, net zo baanbrekend als de introductie van internetbankieren.

Sleur
‘Anderhalf jaar geleden, net toen ik bijna tien jaar bij de bank zat, ben ik voor mezelf begonnen als trainer en consultant. Daarbij stond het idee om over de hele wereld te werken mij wel aan, dus ben ik een contract aangegaan met IGA, dat staat voor ING Institutional & Government Advisory.’ IGA geeft in ontwikkelingslanden tegen kostprijs lokale bankiers advies. De organisatie is actief in landen waar ING niet zit, dat zou maar tot verwarring leiden over de rol van IGA.

Sleur
In Oeganda werkt IGA samen met het netwerk van Nederlandse banken, NFX (Netherlands Financial Sector Development Exchange, ontwikkelingshulp voor en door banken, zie kader). Via de NFX kwam Mulders in Oeganda terecht.

Sleur
Oeganda maakt momenteel een economische boom door en de lokale financiële sector kan alle hulp gebruiken om die bij te benen. Kleine lokale banken als DFCU hebben moeite zich staande te houden omdat ze de nodige schaalgrootte missen. Voor de kleine bestuurlijke en zakelijke elite in het land zijn ze niet interessant genoeg als privébank – rijke Oegandezen doen rechtstreeks zaken met Zwitserse banken – en internationale bedrijven gaan naar de grote internationale banken voor financiering.

Hard feesten

Hard feesten
Dat betekent zeker niet dat er geen mogelijkheden zijn voor de lokale financiële sector. De ontluikende middenklasse in en rond Kampala en de onderkant van het plaatselijke midden- en kleinbedrijf zijn namelijk aanlokkelijke nieuwe doelgroepen die deze bankiers graag willen gaan bedienen om zelf te groeien. Mulders wil ze daarbij helpen.

Hard feesten
Maar niet vanavond. DFCU mag dan niet de hoogste lonen betalen, de bank huurt wel vier keer per jaar een discotheek af voor een bruisend feest. Secundaire arbeidsvoorwaarden op z’n Afrikaans. Van loketmedewerker tot kredietbeoordelaar, bijna iedereen is op de dansvloer te vinden. Wat opvalt, is de lage gemiddelde leeftijd. Zijn de oudere werknemers niet op komen dagen? Nee hoor, de gemiddelde werknemer van een bank in Oeganda is jong. In een land waar de modale levensverwachting rond de vijftig jaar ligt, zijn er gewoon weinig senioren. Het zijn voornamelijk twintigers en dertigers met heel veel ambitie en energie die in de banksector actief zijn.

Hard feesten
‘Het is hard werken en dan hard feesten’, zo toetert een kredietbeoordelaar boven het lawaai uit. Op de vraag bij welke afdeling van DFCU hij werkt, antwoordt hij met een brede glimlach. Hij werkt bij de concurrent Nile Bank. Maakt in Kampala allemaal niets uit, vanavond zijn alle aanwezige bankiers plus de Nederlandse delegatie gewoon eventjes collega’s.

Internetbankieren

Internetbankieren
Het is de maandag na het feestje. In een ietwat bedompt zaaltje onder het Uganda Institute of Bankers in Kampala staat Mulders klaar met laptop en de enige beamer die het instituut rijk is. Eén voor één druppelen de cursisten binnen. Sommigen zijn zelfs uit Dar es Salaam in Tanzania gekomen voor het weekje training door de Nederlander. Ze willen hun dienstverlening heel graag naar een hoger plan tillen. De meeste bellen op hun mobieltje tot aan de deur van het klaslokaal. Business first.

Internetbankieren
Vandaag gaat het over productinnovatie en marketing. Bij het onderwerp leningen ontstaat er hilariteit onder de deelnemers als Mulders vertelt dat voor leningen onder de 25 duizend euro aan het MKB soms geen onderpand nodig is in Nederland. ‘Voor dat bedrag koop je hier een huis’, verzucht een jonge marketeer. Voor haar en haar collega’s is de les van Mulders soms een pijnlijke ver-van-mijn-bed-show die aantoont hoe groot de verschillen in de wereld zijn. Internetbankieren, onderpandloze leningen en klantencentra zijn in Oeganda nog totaal onbekend. De Nederlander weet het: ‘kopieer niet de feiten of de cijfers, kopieer het model, de manier van denken’, zo drukt hij zijn cursisten op het hart.

Belastingaangifte

Belastingaangifte
Dat is soms gemakkelijker gezegd dan gedaan. De Nederlandse praktijk dat een bedrijf voor een lening een kopie van de belastingaangifte moet meesturen, levert weer geroezemoes op. ‘Veel bedrijven hebben hier al jaren geen belasting meer betaald’, vertelt Arthur Kiwanuka, de business development officer van DFCU.

Belastingaangifte
Maar de jonge bankiers luisteren verder met aandacht naar het verhaal van Mulders. ‘We kunnen heel veel leren van zijn ervaring. Nederlandse banken werken al tientallen jaren met callcenters, wij gaan er net mee beginnen. Wellicht maken we minder fouten als we goed naar Patrick luisteren’, zegt Roscoe Nsubuga van DFCU. Hij is vooral geïnteresseerd in de marketing van de Nederlandse banken. ‘We willen graag groeien, maar dat kan alleen met moderne methodes om klanten binnen te halen.’

Stroomuitval

Stroomuitval
Internetbankieren, lijkt zo’n methode, maar dit virtueel contact tussen bank en klant lijkt nog wat te hoog gegrepen voor Oeganda, waar een substantieel deel van de bevolking nog nooit een computer heeft gezien. Via de mobiele telefoon dan, die iedereen in Kampala lijkt te hebben? De klas vindt het een goed idee.

Stroomuitval
‘En hoe bereiken we boeren zonder elektriciteit’, vraagt een van de Tanzaniaanse deelnemers. ‘Misschien moet je die helemaal niet willen bereiken’, zegt Mulders, terwijl hij door de klas loopt. ‘Focus op klanten waar je wat op kunt verdienen.’ De Tanzaniaanse kijkt beteuterd. ‘Maar die boeren verdienen wel geld.’

Stroomuitval
Het is het terugkerende motief voor de Afrikaanse bankiers. Ze zijn razend ambitieus en willen dolgraag westerse methodes introduceren, maar de omstandigheden zitten niet mee. De stroom in Kampala valt geregeld uit en de verbindingen in het land zijn slecht. De overheid is bovendien onbetrouwbaar. Op de maandag dat Mulders les geeft over internetbankieren is het eigenlijk een vrije dag. Nu hebben meer landen soms een dagje waarop alles dicht is, maar in Oeganda is deze public holiday pas de vrijdag ervoor afgekondigd. Een cadeautje van de president, die net is herkozen. Hij hoopt zo een partijgenoot te bevoordelen bij de verkiezingen voor lokale gouverneurs aanstaande maandag.

Vingertje

Vingertje
Mulders wil tegenover zijn cursisten beslist niet de grote blanke toean uithangen die vertelt hoe het allemaal zit. ‘Ik ben hier om ze iets bij te brengen, maar zonder het vingertje. We zijn allemaal bankiers op gelijk intellectueel niveau en we delen kennis. Zij hebben kennis over dit land en deze markt. Ik heb een hoofd vol ervaring over hoe ING zaken doet. Samen zijn we collega’s die op dezelfde voet discussiëren over hoe we die twee zaken kunnen combineren.’

Vingertje
Hebben zijn lessen effect? ‘Oh zeker, het werkt. We doen een nulmeting en vervolgens vragen we de reactie achteraf. Maar dat zegt mij niet zo veel. Belangrijker is dat er iets gebeurt op de training. Mensen denken na over hun vak. Dat zie je, dat voel je. De bankiers op mijn training hebben vorige week besloten om gezamenlijk marketingonderzoek te gaan doen. Ze bundelen hun krachten omdat het voor individuele banken te duur is. Over een tijdje keer ik hier terug om te zien wat er terecht is gekomen van de plannen en het zou me niet verbazen als het aantal klanten dan is toegenomen.’

Nieuwe zakelijkheid

Nieuwe zakelijkheid
Je zou Mulders kunnen zien als een nieuw soort ontwikkelingswerker. Een goed werkende financiële sector is belangrijk, wil een land zich ooit verheffen en Mulders helpt om die omstandigheden te creëren.

Nieuwe zakelijkheid
‘Ik denk dat mijn werk past in de nieuwe zakelijkheid. IGA werkt op commerciële basis, hoewel de tarieven in ontwikkelingslanden enigszins zijn aangepast. Vaak wordt het advies door donoren betaald, maar we staan erop dat de banken ook zelf bijdragen voor onze diensten om meer betrokkenheid te krijgen. Iets wat je voor niets krijgt, wordt vaak niet serieus genomen. Deze trainingen zijn geen excuus om ING als sociale instelling te zien. We willen graag helpen, maar dat kan alleen als beide partijen er serieus mee omgaan. Hier in Oeganda doen ze dat.’

Mongolië

Mongolië
De avond is inmiddels gevallen. De temperatuur in Kampala, een paar kilometer boven de evenaar, is gedaald tot een aangename twintig graden. Mulders laat zich een echte pizza uit de Italiaanse houtoven van het Sheraton-hotel goed smaken. Morgen vliegt hij via Nairobi terug naar Nederland. Dan een weekje Oostenrijk met vrienden en dan door naar de volgende opdracht: Ulaanbaatar, de hoofdstad van Mongolië. Daar is het min twintig en hoe de lokale bancaire sector erbij ligt, is hem nog niet helemaal duidelijk. Patrick Mulders weet niet wat hij zich er bij voor moet stellen. ‘Ik verwacht altijd nul, dan kan het alleen maar meevallen. Slechte omstandigheden kunnen bovendien ook weer een kans bieden.’ En dan, als een boer met kiespijn: ‘Jammer alleen van dat klimaat.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden