Pionier en grondlegger van klinische geriatrie

Nadat Coby van Nieuwkerk in 1959 met een ULO-diploma medisch laborante werd in het psychiatrisch ziekenhuis Bloemendaal in Loosduinen (Den Haag) moest zij oudere mensen gaan prikken. Als een van de patiënten haar met de naald zag komen, riep ze luidkeels 'daar héb je d'r weer'. Zij pakte een vork en joeg Coby daarmee weg. Toen ze niet snel genoeg verdween pakte ze een cyclaam uit het raamkozijn en gooide die met pot en al achter de nieuwbakken analiste aan.

Beeld Rechtenvrij

Coby van Nieuwkerk wist later dat toen de kiem werd gelegd voor haar carrière in de klinische geriatrie: de zorg voor ouderen met medische, sociale en psychische aandoeningen. Via de avond-HBS kreeg ze toegang tot de opleiding geneeskunde in Leiden waar ze cum-laude afstudeerde tot arts. Vanaf 1969 verdiepte ze zich via co-schappen in geriatrie in ziekenhuis Bloemendaal. Veel geneeskundigen wilden geriatrie toen nog niet als apart vakgebied zien, maar Van Nieuwkerk zette door. Samen met twee andere vrouwen Elly Bruijns en Carla Thijssen zou ze de grondlegger van de geriatrie in Nederland worden.

In 1983 werd klinische geriatrie eindelijk als apart specialisme erkend. Coby van Nieuwkerk zou veertig jaar blijven werken bij Bloemendaal, dat nu behoort tot de Parnassia Groep. In 1999 ging ze met pensioen. Ze werd benoemd tot erelid van de Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie. Daarnaast kreeg ze de Hilda van Suylenburg Prijs, een emancipatieprijs vanwege haar inzet voor de positie van de oudere vrouw in de psychiatrie. Ook werd ze officier in de Orde van Oranje Nassau.

Ze overleed op 10 juni in Den Haag aan de gevolgen van frontotemporale dementie. Van Nieuwkerk werd geboren als oudste in een tuindersgezin van zeven kinderen in 's Gravenzande, midden in de glazen stad. Van jongsaf moesten ze meehelpen in de kassen, waar perziken, tomaten en sla werden geteeld. 'Ze was een echte doordouwer en voorbeeld voor al de jongens door hard te werken en te leren en zichzelf op te werken', zegt haar broer Marius van Nieuwkerk, die zelf econometrie studeerde en nu hoogleraar is aan Nyenrode. Coby van Nieuwkerk studeerde in Leiden waar ze feestte met haar jaargenoten Erica Terpstra en Beatrix van Oranje. Nadat ze arts was geworden werd ze ook al bijna meteen opleider van nieuwe artsen en verpleegkundigen. Jarenlang zou ze de enige opleider voor geriatrie in Nederland zijn.

Paul Jansen, nu een van de bekendste klinische geriaters van Nederland, was een van haar leerlingen. Op de uitvaartdienst zei hij: 'Coby was een grote vrouw waar je letterlijk en figuurlijk tegen op keek en wij waren haar jongens. Tijdens de opleiding was de wekelijkse papieren patiëntenbespreking op haar kamer een hoogtepunt. Cobi kon goed luisteren en probeerde de problemen van de patiënt van verschillende kanten te belichten. De refereeravonden, waar de wetenschappelijke artikelen werden besproken, vonden bij haar thuis plaats.' Van Nieuwkerk probeerde altijd een goede collegiale relatie te hebben met de managers. 'Je moet gearmd naar de brand' was haar motto.

Ze kon lang van haar pensioen genieten. Ze had haar eigen sportautootje en las veel. Op oudere leeftijd kreeg Coby van Nieuwkerk woordvindstoornissen, de eerste tekenen van dementie. Later kwam daar apraxie bij, het niet meer goed kunnen omgaan met mes en vork. Een grote klap was de dood van de verloskundige Wil Maasland, haar hartsvriendin en steun en toeverlaat. Ze kwam uiteindelijk in verpleeghuis Florence terecht dat ze notabene vele jaren eerder zelf had opgezet. Haar vermogen is nagelaten aan het onderzoek naar frontotemporale dementie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden