REPORTAGE

Pingpongen om niet aan je familie in Syrië te denken

Wachten, dat is het enige wat de merendeels Syrische vluchtelingen kunnen doen in de tot opvangcentrum omgebouwde Zwolse IJsselhallen.

Rijen stapelbedden in de IJsselhallen in Zwolle, die zijn ingericht als opvangcentrum voor vluchtelingen. Beeld Harry Cock
Rijen stapelbedden in de IJsselhallen in Zwolle, die zijn ingericht als opvangcentrum voor vluchtelingen.Beeld Harry Cock

Een maand duurde het, schat Naz (43). Van zijn echtelijk bed in Daraa, een stad in het zuiden van Syrië, tot dit stapelbed in Zwolle. Eerst wachtte hij bij de grens van Jordanië, toen op een vliegtuig richting Algerije en op de vrachtwagen die hem 's nachts naar Tunis smokkelde. Daarna, in Libië, op de schipper die eerst al zijn spullen in zee gooide en hem toen in veertig uur naar Italië bracht. Hij wachtte op taxi's richting Noord-Europa, op de bus naar Ter Apel. En nu, samen met bijna 150 andere asielzoekers, wacht hij weer, al rokend voor de IJsselhallen.

In een vorig leven was Naz douanier in Syrië. Toen zijn huis werd beschoten, besloot hij samen met zijn familie te vertrekken. Sinds vijf dagen is hij in Nederland, waar hij nog altijd moet wachten. 'Het enige dat ze tegen ons zeggen is: wacht maar. Gewoon wachten. Misschien duurt het twee weken voor je verder kunt, misschien korter, misschien langer. Maar jullie moeten wachten.'

En dus roken de mannen veel, drinken ze koffie en vergaderen ze. Over hoe de reis verder moet, over de lunch, over het contact met hun vrouwen en dochters, over Ali's telefoon, die zoek is. Niemand weet wat de volgende stap is, of wanneer die wordt gezet. Ze sjokken, met de snelheid van een processie, rondjes in en om de Zwolse IJsselhallen, en wachten.

Sinds vrijdag wonen er tientallen vluchtelingen in de Zwolse evenementenhal die vorige week in allerijl werd omgebouwd tot een geïmproviseerde opvang. Een noodoplossing, noemde de Zwolse burgemeester het, vooral vanwege het gebrek aan kamers. Er is slechts één zaal met daarin tweehonderd stapelbedden, goed voor in totaal vierhonderd mannen. Vrouwen en kinderen worden ergens anders opgevangen, omdat in Zwolle nog geen aparte douche- en toiletvoorzieningen zijn.

'Deze tijdelijke opvang duurt in principe tot 1 januari', zegt Jan Willem Anholts van het COA, de organisatie die verantwoordelijk is voor de opvang van vluchtelingen in Nederland. 'Er wordt gewerkt aan extra opvangcentra in Hoogeveen, Eindhoven en Maastricht. Tot die klaar zijn, is er gewoon te weinig plek. Vandaar.'

Een bus met asielzoekers arriveert in Zwolle. Beeld Harry Cock
Een bus met asielzoekers arriveert in Zwolle.Beeld Harry Cock

Middaggebed

De meeste mannen komen uit Syrië, maar er zijn ook Somaliërs, Irakezen en Noord-Afrikanen, zegt Anholts. Een man in een Hummel-trainingspak is bezig met zijn middaggebed, iemand anders probeert te slapen. Een puzzel met een Oostenrijks bergdorp erop begint langzaam vorm te krijgen. Er is een pingpongtoernooi aan de gang, een schaakwedstrijd met drie toeschouwers. Er zijn vier mannen talentvol een balletje aan het hooghouden en een tafel verderop verslaat een man zichzelf in een potje vier op een rij.

'Zie je die man daar', zegt Naz. 'Hij lacht, maar hij weet niet waarom hij lacht. Dat komt doordat hij wacht, maar niet weet waarop hij wacht. Het ziet er misschien uit alsof we het leuk hebben, maar we spelen pingpong en schaak omdat het de enige manier is om niet aan onze families te denken. Ze zitten de hele dag in onze hoofden.'

'Samen hebben we hier alles meegemaakt', zegt de 47-jarige Hussan, die vlak bij Damascus in een restaurant werkte. 'Kunt u zich voorstellen hoe het is om niet te weten of je 's ochtends op je werk aankomt? En later op de dag niet te weten of je weer terug kunt komen? Als ik koffie ging halen bij de supermarkt, wist ik niet of ik de politie zou tegenkomen, een van de milities, of een martelaar met een bom. En als ik dan weer thuis was met de koffie, dacht ik het hele kopje aan die sluipschutter, die maar één kogel nodig heeft om je te doden.'

'En dus zitten we nu hier. Ter Apel, Veenhuizen, Zwolle', somt hij op. 'Ik had niet verwacht dat we een huis zouden krijgen hoor, maar ik dacht dat we misschien met z'n tweeën op een kamer zouden komen. Dit is wel erg groot.'

'Het is inderdaad druk binnen', zegt ook Naz. 'Nog niet te druk, maar wel druk. Als je naar de douche gaat, merk je dat vooral. En soms snurkt er iemand zo erg dat niemand kan slapen, of liggen mannen de hele nacht te woelen. Maar ze zorgen wel goed voor ons. Heel goed zelfs. Iedereen is zo vriendelijk in Nederland. Dat is fijn. Ik hoop alleen dat ik snel wat voor mijn familie kan doen.'

De doorbrekende zon geeft het Zwolle Event Center voor heel even iets sfeervols. 'Het is zo'n verschil', zegt Naz. 'Een paar jaar geleden dronk ik op een dag als vandaag thee in de tuin met mijn gezin. Dan had je het over school, over je werk, over wat we in het weekend zouden doen.

'En nu sta ik hier in Nederland, met al deze mannen die ik pas net ken, en praten we over onze reizen. Wie heeft er allemaal geld van jou gestolen, vragen we dan. En wie heb jij allemaal verloren?' Hij neemt nog een hijs van zijn sigaret. 'Ik zou graag weer in die tuin zitten, weet u dat?'

De slaapzalen worden nog ingericht. Beeld Harry Cock
De slaapzalen worden nog ingericht.Beeld Harry Cock
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden