Pingpong op een pixel

Beyond Two Souls lijkt wel een film, maar het is een game. Is dit een nieuw genre?

Journalisten, wordt weleens gezegd, zijn mislukte romanschrijvers. De makers van games, zou je met hetzelfde aplomb kunnen stellen, zijn in de knop gebroken filmregisseurs. Geen beter voorbeeld van dat adagium dan David Cage, de 44-jarige Franse maker van de nieuwe interactieve film Beyond: Two Souls.


Cage is ervan overtuigd dat games ons hart net zo kunnen beroeren als een roman van Donna Tartt, een doek aan de muur van het Stedelijk Museum of het medium waarin hij de meeste parallellen ziet: de film.


'Games', zei de Fransman in 2011, 'komen altijd neer op hetzelfde. Ze gaan over macht uitoefenen, over de goedzakken tegen de schurken - het is maar een klein deel van wat er mogelijk is. Er zijn zo veel andere verhalen die we kunnen vertellen, zo veel andere emoties die we kunnen oproepen - dit is een fantastisch nieuw medium. We kunnen er zo veel meer mee bereiken dan wat we op dit moment doen.'


Cage deed zijn uitspraken twee jaar geleden bij de uitreiking van de Bafta Video Games Awards, de Britse Oscars voor computerspellen. Cage kreeg drie Baftas voor Heavy Rain, een interactieve film over een seriemoordenaar die het heeft gemunt op jongetjes en bij zijn slachtoffers diertjes gevouwen van papier achterlaat.


Beyond: Two Souls is niet de letterlijke, maar wel de spirituele opvolger van Heavy Rain. De twee games hebben heel wat gemeen. Al was het maar om de vele taferelen die zich afspelen in de regen of terwijl de regen tegen de ramen klettert.


Regen is een sfeerbepaler van jewelste. In films is regen vaak een brenger van somberte, van droefenis, van verlatenheid. In Beyond: Two Souls benadrukt het hemelwater de gemoedstoestand van de hoofdrol, een jonge vrouw geplaagd door een traumatisch verleden. Haar leven is op zijn kop gezet door een bijzondere gave die haar tot zowel een uitgestotene als een uitverkorene (tegen wil en dank) heeft gemaakt.


Jodie Holmes is in staat te communiceren met een telekinetische geest, genaamd Aiden. Die kan voorwerpen omgooien, door muren zweven, wonden helen en bezit nemen van de levenden en ze vermoorden. Deze bovennatuurlijke band maakt Jodie tot een gewild studieobject en uiteindelijk tot een levend wapen gedrild door de CIA, de Amerikaanse spionagedienst. Jodie is dan al in de steek gelaten door haar ouders. Uit radeloosheid over het onverklaarbare gedrag van hun dochter hebben ze haar aan een wetenschapper afgestaan.


Ook in Heavy Rain speelt de vertelling zich af rond het verlies van dierbaren, in dit geval een man van wie een zoon omkomt bij een auto-ongeluk. Hij raakt door het verdriet vervreemd van zijn vrouw en als zijn lijdensbeker al tot de rand gevuld lijkt, wordt zijn andere zoon door de 'origami-moordenaar' ontvoerd.


In Heavy Rain maakte Cage handig gebruik van een aantal flashbacks. Beyond: Two Souls bestaat volledig uit dit soort sprongen door de tijd, over een periode van vijftien jaar, waarin het verleden van de 23 jaar oude Jodie uit de doeken wordt gedaan. Flashbacks kunnen een middel zijn om de spanning in een vertelling op te bouwen, met vooruitwijzingen naar de toekomst. Maar in Beyond: Two Souls lijken ze vrij willekeurig toegepast en halen ze de vaart uit een toch al warrig verhaal.


Dat doet de bediening van het spel ook. Die is verfijnder dan in Heavy Rain, maar ook in Beyond: Two Souls vraag je je soms af waarom je als speler nu per se in actie moet komen. In de game zitten fragmenten waarom games bekend staan, met achtervolgingen, schietpartijen en ontsnappingen.


Maar de speler moet ook tal van alledaagse handelingen uitvoeren door een reeks knoppen, weergegeven op het scherm, op het juiste moment in te drukken. Het is alsof de regisseur van een film het beeld stopzet en de kijker vertelt dat de held pas een trap zal aflopen als hij de rode knop indrukt. Waarom, als er geen ander script is?


Zoals sommige films lijken op computerspellen van tweeënhalf uur, zo lijkt Beyond: Two Souls op een film waar je tien uur naar moet kijken met je handen over elkaar.


De beslissingen van de gamer zouden ertoe moeten doen als Jodie voor emotionele of morele dilemma's komt te staan, maar in de praktijk maakt het voor het verloop van het verhaal weinig uit op welk van de standaard vier reacties de keuze valt. Interactief suggereert invloed, maar in Beyond: Two Souls is die beperkt - ondanks de 23 eindes die de game volgens Cage heeft.


Wat niet wil zeggen dat Beyond: Two Souls zich bij vlagen kan meten met de betere films. Dat is niet in de laatste plaats de verdienste van actrice Ellen Page, die niet alleen haar stem, maar haar hele wezen leent aan Jodie Holmes. Page heeft maandenlang in een zwart stretchpak met reflecterende bolletjes door een vrijwel lege studio gelopen, gerend en geklommen. De beweging van de bolletjes werd vastgelegd met tientallen camera's. Wat zij registreerden, werd door de computers overgebracht naar een digitaal evenbeeld van Page.


Het is alsof je af en toe geboeid naar een film zit te kijken, naar wezens van vlees en bloed, zeker als de camera inzoomt op Jodie's gezicht. Dat zijn de momenten waarop Beyond: Two Souls je midden in het hart raakt. Maar ze zijn spaarzaam en vaker lijkt het alsof iemand wieltjes heeft gezet onder het wassen beeld van Page uit Madame Tussauds en teksten uit Baantjer. Het is moeilijk om empathie te voelen voor een wezen van pixels, al liet Pixar zien dat zoiets niet onmogelijk is - denk aan de openingsscènes met de dood van een grote liefde in de animatiefilm Up.


Ook Pages tegenspeler, acteur William Dafoe, roept niet de gevoelens op die Cage in ons zou willen losmaken. Hij vertolkt Nathan Dawkins, de wetenschapper die zich over Jodie ontfermt en uitgroeit tot een surrogaatvader.


Ook hij moet zich door dialogen van bordkarton worstelen en zijn beeltenis pingpongt op het scherm heen en weer tussen levensecht en houten klaas. Nog teleurstellender zijn de bijrollen. Voor alle pathos die Page in haar rol legde, staan tientallen karakters die zo plat zijn als een dubbeltje.


Beyond: Two Souls is een gedurfde poging om een andere weg in te slaan met games. Je vraagt je voortdurend af wat het resultaat was geweest als Cage voor zijn verhaal een ander vehikel had gekozen. De Fransman vraagt zich kennelijk hetzelfde af: hij heeft de rechten van Heavy Rain verkocht aan Hollywood en die van Beyond: Two Souls zullen wel snel volgen.


Extra: Licht gecensureerd

Beyond: Two Souls is net als zijn voorganger Heavy Rain alleen verschenen voor de PlayStation 3. Het computerspel is geschikt bevonden voor 16 jaar en ouder (volgens de keuringseisen). Sony zegt dat de game is aangepast om te voorkomen dat het spel de hoogste leeftijdsdrempel zou krijgen, die van 18+. Volgens de Japanners is er geen materiaal uit de game verwijderd, maar zijn vijf tot tien seconden aan beeld gewijzigd. Het predikaat 16 jaar en ouder is vooral van belang in de Verenigde Staten, waar sommige grote (warenhuis)ketens games voor 18 jaar en ouder niet in hun assortiment opnemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden