Pinakothek slaat museumrecords

De Pinakothek der Moderne is het meest succesvolle museum in Duitsland. Een half jaar na de opening wordt de miljoenste bezoeker verwacht....

Van bovenaf gezien lijkt het nog het meest op een gigantisch rechthoekig horloge met een cirkel in het midden en wijzers die op vijf over zeven staan. Loop je via deze honderd meter lange diagonaal naar binnen, dan blijkt de cirkel een tientallen meters hoge en brede hal. Van kunst nog geen spoor in dit deel van de Pinakothek der Moderne in München. Alleen vierkante zuilen, alles wit en grijs, een glazen koepeldak en aan weerszijden twee enorme, trechtervormige trappen.

De een gaat omhoog naar de zalen met moderne kunst, de ander omlaag naar de afdeling design.

Voor het eerst sinds de opening een half jaar geleden is een deel van de zalen voor hedendaagse kunst van de Pinakothek der Moderne opnieuw ingericht. Op de plek waar eerst de symbolische Starting Line hing van de Berlijnse kunstenaar Michel Marjerus, die onlangs bij een vliegtuigongeluk om het leven is gekomen, hangen nu de figuratieve schilderijen van Neo Rauch. Nog voor de zomer wordt de miljoenste bezoeker verwacht, een record dat tot ieders verbazing van de Pinakothek der Moderne het meest succesvolle museum van Duitsland maakt.

Dat dit museum na decennia van discussies alsnog werd gebouwd, is een indirect gevolg van de val van de muur. München zag de concurrentie met Berlijn onverwacht toenemen en om in de toekomst cultureel op de kaart te blijven, moest ook de hedendaagse kunst een plek krijgen.

De uit München afkomstige architect Stephan Braunfels kreeg in 1990 de opdracht, maar vier jaar later probeerde de Beierse ministerpresident, Edmund Stoiber, roet in het eten te gooien. In een regeringsverklaring stelde hij dat dat de bouw weliswaar wenselijk was, maar dat tien procent van de bouwkosten uit private gelden moest komen.

Anders dan Stoiber verwachtte, had het bestuur van de Pinakothek binnen tien maanden deze twintig miljoen Duitse marken bij elkaar.

Recht tegenover de uit 1836 stammende Alte Pinakothek en de in 1981 heropende nieuwbouw van de Neue Pinakothek hebben nu vier collecties een gemeenschappelijk huis gekregen: de Bayerische Staatsgemäldesammlungen, het Architekturmuseum van de technische universiteit van München, de wereldberoemde Graphische Sammlung en last but not least de uit inmiddels 70 duizend objecten bestaande collectie design, ook bekend onder de naam Die Neue Sammlung.

Alleen al deze collectie beslaat een oppervlakte van vierduizend vierkante meter, nog aan te vullen met een reusachtig Schaudepot en een afdeling voor hedendaagse sieraden, die beide later dit jaar openen. Ga je de enorme terrazzotrap richting design af, dan bots je eerst op de grootst mogelijke letterbak denkbaar, niet van hout maar van glas, die dienst doet als een soort inhoudsopgave voor de hele afdeling. Computerschermen, het karkas van een auto en bovenal veel stoelen, waaronder de postmoderne Poltrona di Proust van Alessandro Mendini. Ze hangen in de hoogte en lijken Andy Warhol uit te dagen, wiens zeefdrukken bovenaan de andere trap hangen.

Dat de designafdeling in de kelder is ondergebracht, doet denken aan een verborgen hiërarchie der kunsten, maar in de eerste plaats heeft deze keuze met de lichtval te maken. Vitrines vragen om kunstlicht en als er iets goed geslaagd is aan dit monumentale, maar nogal fantasieloze en wel erg steriele gebouw, dan is het de manier waarop iedere tentoonstellingsruimte zijn eigen lichtval heeft gekregen. Kunstlicht voor design en grafiek, bovenlicht voor de zalen met beeldende kunst en een gelijkmatig noorderlicht voor de maquettes en de tekeningen uit de architectuurcollecties.

Maar de meeste bezoekers trekken nog altijd de zalen met de 'klassische Moderne', een uitzonderlijk mooie schilderijencollectie met Max Beckman en Ernst Ludwig Kirchner in de hoofdrol. Van deze laatste werd vorig jaar Selbstbildnis als Kranker gekocht, een aanwinst die alleen mogelijk was dankzij, opnieuw, allerlei private gelden, want de drie pinakotheken tezamen hebben per jaar voor nieuwe aankopen nog geen kwart miljoen euro te besteden.

De zalen voor beeldhouwwerk op de tweede verdieping zijn tot op heden nog gesloten en ook het merendeel van de Graphische Sammlung wacht op het tweede gebouw dat vlak naast de Pinakothek der Moderne gebouwd gaat worden en waarvan de opening niet voor eind 2006 wordt verwacht. Nog geen honderd meter verder moet tegelijkertijd een gebouw verrijzen dat nu al de vierde Pinakothek wordt genoemd. Het is bestemd voor de Brandhorst-Sammlung, een bijzondere, uit Keulen afkomstige privé-collectie van hedendaagse kunst, die onlangs door München is verworven. Berlijn kan in de tegenaanval.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden