Pim & Jim

'Fortuyn wil de landmacht afschaffen. Daar kan natuurlijk geen sprake van zijn. Ik ben nota bene de oprichter van de militaire ruitervereniging Te Paard'..

Tot zijn eigen verbazing staat de 69-jarige Jimmy Janssen van Raay op nummer 3 van de Lijst Pim Fortuyn. Vrienden roemen zijn charme, voor vijanden is hij een zakkenvuller. 'Nederland gaat niets van mij horen.'

HET DECOR is een pronkkamer in het Rotterdamse Kralings Museum. Vanaf de wand kijkt admiraal Michiel de Ruyter toe. Hier, aan de eeuwenoude tafel, temidden van harnassen, ploertendoders en ander wapentuig, overdenkt James Leonard (Jimmy) Janssen van Raay (69), voorzitter van het stichtingsbestuur van het museum, elke dag minstens een uur zijn zonden. In deze zaal ontvangt Big Jim zijn gasten, zijn officierslintje van de orde van Oranje Nassau fier op de revers. Hier ook voelt hij zich het meest op zijn gemak. 'Als ik moet kiezen tussen de Tweede Kamer en dit museum, kies ik dit.'

Toch roept straks het Binnenhof, want in de avondschemering van een leven vol controverses staat de 'apolitieke avonturier', ook tot zijn eigen niet geringe verbazing, op nummer 3 van de Lijst Pim Fortuyn.

- Hoe heeft het zover kunnen komen?

'Ze zochten iemand met ervaring op het gebied van wetgeving. Ik zeg: je moet een jong iemand nemen, een jonge hond van 50. Maar die konden ze niet vinden. Uiteindelijk heb ik ja gezegd, op de allerlaatste dag. Ik hoef niet zo nodig, al vind ik het een enorme eer. Ik heb respect voor Fortuyn en voor de mensen om hem heen. In een paar weken tijd hebben ze een complete politieke partij uit de grond gestampt. Geen gelul, dóen. Daar hou ik van.'

- Wat ons opviel bij de presentatie van de lijst: u wilde wat zeggen, maar Fortuyn trok u de microfoon uit handen.

'Pim dacht vermoedelijk dat ik niets interessants had te melden. Dat klopte, dat vond ik zelf ook. Die mevrouw op 4 was veel leuker. Hoe heet ze? Winny de Jong, jaja, onze landbouwdeskundige.'

- Wat kan Nederland van u verwachten?

'Niets. Nederland gaat niets van mij horen.'

- Dat is tamelijk weinig.

'Ik zal een paar dagen per week aan mijn Kamerwerk besteden. Dat lijkt me ruim voldoende. Ik zal zitting nemen in de commissie Justitie. Verder zal ik in anonimiteit opereren. Kijk, als jong europarlementariër was ik uitermate ambitieus. Je wilt omhoog en vooruit. Dat is voorbij. Ik heb geen missie meer. Mijn missie, vrede in Europa, is vervuld.'

Het Kamerlidmaatschap wordt voor Janssen van Raay de laatste etappe in een lange en kleurrijke carrière als jurist en politicus. Achttien jaar lang, van eind jaren zeventig tot 1996, was Janssen van Raay lid van het Europees parlement voor het CDA. In de jaren vijftig verwierf hij bekendheid als advocaat van voetbalclub Feyenoord en als mede-oprichter van de vakbond voor profvoetballers VVCS.

Janssen van Raay, van huis uit CHU'er, stond in de jaren zeventig namens die partij aan de wieg van de samensmelting met KVP en ARP tot het CDA. Voor die nieuwe partij prefereerde hij het Europarlement boven de Tweede Kamer. 'Dat heeft alles te maken met mijn tijd in een Indonesisch Jappenkamp tijdens de oorlog. Dat heeft mij getekend. Oorlog is het ergste wat er is. De EU en haar voorlopers waren dé garantie voor vrede in Europa. Daarom heb ik daar een groot deel van mijn leven aan gewijd.'

TOCH ZULLEN velen Janssen van Raay niet direct met vrede associëren. Zijn reputatie is op z'n zachtst gezegd omstreden. Vrienden roemen zijn charme, zijn conflictoplossend vermogen en zijn Bourgondische levensstijl. Anderen twijfelen aan zijn integriteit. Hij wordt al jaren achtervolgd door geruchten over financiële malversaties. In 1996 beschuldigde zijn eigen CDA hem ervan in brieven op briefpapier van het Europees Parlement druk te hebben uitgeoefend op Taiwan en Venezuela om commerciële belangen van een bevriende Rotterdamse zakenman veilig te stellen. Twee jaar eerder betichtten de VVCS en het spelerspensioenfonds CFK hem ervan dat hij had getracht miljoenen uit het pensioenfonds over te hevelen naar een dubieus zakelijk project op Curaçao.

De zaken kwamen nooit voor de rechter, maar zijn reputatie was voorgoed geschaad. Van zijn beide grote liefdes, het CDA en de VVCS, moest hij noodgedwongen afscheid nemen. Maar hij heeft niets te verbergen, zegt hij nog altijd. 'Het zijn allemaal leugens. Ik ga altijd zeer zorgvuldig met geld om.'

- Waarom hangt rond uw figuur dan toch altijd een sfeer van ruzie, geritsel en gerotzooi?

'Ik kom voor mijn mening uit, en dat wordt me niet altijd in dank afgenomen. Juist omdat ik zo strikt ben in financiële zaken, kom ik daarover vaak met anderen in conflict.'

- Zeg dat wel. Men heeft u in het verleden een dief genoemd, een zakkenvuller, een ijdeltuit, een apolitieke avonturier, een poseur en een varken dat rolt in zijn eigen stront.

'Ik ben in de advocatuur gewend keihard te vechten, maar wel met argumenten. Daarna drinken we samen een wijntje. In de politiek gaat dat anders. Daar wordt het snel persoonlijk. Wat die beschuldigingen betreft, ik kan me daar moeilijk tegen verweren. Maar wanneer men vindt dat Jimmy Janssen van Raay heeft gestolen, moet men Jimmy Janssen van Raay voor de rechter dagen. Dan wordt de dief bestraft. Maar dat is nooit gebeurd. U kent toch de overtreffende trap van vijand? Aartsvijand. En de overtreffende trap van aartsvijand? Politieke vriend. Ach, ik ben geen homo politicus. Ik ben een Fremdkörper in de politiek, altijd geweest.'

- U heeft geen missie, zegt u. Pim Fortuyn wel?

'Zijn missie is de terugkeer van de democratie in Nederland. Hij brengt de oppositie terug. Steun waar mogelijk, kritiek waar nodig. Dat was ook de leidraad van mijn oude CHU. Maar bij het CDA heeft het daar de afgelopen jaren aan ontbroken. Er is Paars geen strobreed in de weg gelegd.

- Kent u Fortuyn goed?

'Ik heb éénmaal met hem gesproken.'

- Kent u zijn programma?

'Ik heb zijn boek bijna uit.'

- Eén keer gesproken met de naamgever van de lijst, en op het moment dat u plaatsnam op de lijst zijn programma niet eens gelezen: vindt u het raar dat mensen zeggen: die Janssen van Raay is een opportunist die alleen uit is op publiciteit?

'Nee, dat is inderdaad niet zo raar. Maar ik heb ja gezegd omdat ik nu eenmaal een uitermate impulsief man ben.'

- En omdat u vond dat Fortuyn, net als u ooit door het CDA, door Leefbaar Nederland onrechtvaardig is behandeld?

'Júist! Zeer juist. Ik kan niet tegen onrechtvaardigheid. Heb ik overgehouden aan mijn tijd in het Jappenkamp.'

- Deelt u de politieke opvattingen van Fortuyn?

'Ik lees dat boek en ik denk: het lijkt wel alsof Pim Fortuyn de nom de plume is van Jimmy Janssen van Raay. Ik zou het zelf geschreven kunnen hebben.'

- Fortuyn wil de landmacht afschaffen. Dat had u als oud-cavalerist nimmer opgeschreven.

'Dat las ik ja. Ik denk: wat staat dáár nou? Wil hij de landmacht afschaffen? Ik lees het nóg een keer en het staat er echt: hij wil de landmacht afschaffen. Daar kan natuurlijk geen sprake van zijn. Ik ben nota bene de oprichter van de militaire ruitervereniging Te Paard. Ik heb zeven jaar achter de Gouden Koets aangereden! Maar het komt goed, want mijn vrind Tjeerd Sleeswijk Visser - ex-hoofd van de marine inlichtendienst - is inmiddels op mijn verzoek bezig met het schrijven van een defensieparagraaf voor de Lijst Fortuyn. Daarin wordt de landmacht níet afgeschaft.'

- Maar de grenzen moeten wel dicht.

'De grenzen moeten dicht voor economische vluchtelingen. En met die gezinshereniging loopt het ook volkomen uit de hand. Die lummels halen alleen maar meisjes uit hun land van herkomst omdat ze die hier beter onder de duim kunnen houden. Problemen met de rest van Europa? Welnee. Het toeval wil dat andere landen binnen de EU precies hetzelfde willen als Fortuyn. Natuurlijk moet het Verdrag van Schengen dan worden opgezegd. Ik ben altijd al tegen dat verdrag geweest. Schengen kan alleen in staat van grote dronkenschap zijn bedacht.'

- Vindt u de islam ook een achterlijke godsdienst?

'Natuurlijk niet. Ik ben geboren in Indië, ben zo'n beetje temidden van de islamieten opgevoed. Dat is een heel rijke cultuur. Rijker dan die van ons. Heel oud ook.'

- Gaat u campagnevoeren?

'Nee zeg. Dat moet Pim zelf maar doen.'

- Kent u de Wet van Pim: waar Pim komt, komt ruzie?

'Haha, nee, die kende ik nog niet. Ik ken wel de Wet van Jim. Die luidt als volgt: waar een ander er drie maanden over doet om een conflict bij te leggen, doet Jim het met zijn charme in een halfuur.'

- Hoeveel zetels verwacht u op 15 mei?

'Ik geloof niets van de huidige peilingen. Ik verwacht tussen de acht en zestien zetels. Alleen wanneer zich tussen nu en 15 mei écht onverklaarbare dingen gaan afspelen, zullen het er meer worden.'

- Men verwacht van u, als enige ervaren politicus in de fractie, straks een coachende rol.

'Nou, daar begin ik niet aan. Wel heb ik inmiddels het Reglement van Orde van de Tweede Kamer bestudeerd, dat is namelijk essentieel. En wat lees ik daar? Dat van mij een profielschets van de Kamervoorzitter wordt verwacht. Belachelijk. Ik ga de volgende profielschets inleveren: lengte ongeveer 1,87 meter, kaal en bij voorkeur homofiel.'

- Bent u een volgzaam mens?

'Nee, niet bepaald. Ik kan me bijvoorbeeld niet herinneren ooit van mening te zijn veranderd. Ik sta pal. En ik kan niet tegen mijn verlies. De dagen waarop ik win, dát zijn de glorieuze dagen.'

- Drie maanden geven we u, hooguit, in harmonie met Pim Fortuyn.

'Ik ben heel benieuwd!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden