Pillen maken depressie juist behandelbaar

Bij het behandelen van de symptomen van een depressie zijn antidepressiva nodig, zij het dat psychiaters kritisch moeten kijken naar het nut, menen H.G....

H.G. RuhéA.H. Schene en J.A. Swinkels

Geert Gordijn beweert dat pillen niet helpen tegen depressie en hij beroept zich op de gegevens van de Stichting Farmaceutische Kengetallen (Forum, 19 juni). Maar de nadruk van zijn stuk ligt niet op antidepressiva, maar op cholesterolverlagers, pijnstillers en slaap- en kalmeringstabletten. Wij vrezen dat hij bijdraagt aan een negatief beeld van een belangrijk onderdeel in de behandeling van depressie. Depressie is een ziekte die jaarlijks bij ongeveer 5 procent van de Nederlanders voorkomt, en veel leed bij patiënten en hun familieleden veroorzaakt. Helaas komt depressie vaak terug. De symptomen zijn somberheid, lusteloosheid, het nergens meer zin in hebben, slaapproblemen, concentratieproblemen, schuld- en waardeloosheidgevoelens en vaak ook zelfmoord gedachten. Deze symptomen zijn dominant en maken het leven uitzichtloos.

Depressie kan door vele oorzaken (vaak meer tegelijk) ontstaan, dikwijls is dé oorzaak moeilijk te achterhalen. De behandeling moet dan ook in de eerste plaats gericht zijn op het verminderen van symptomen. Hiervoor zijn anti depressiva (bijvoorbeeld citalopram, fluoxetine, fluvoxamine, paroxetine, sertraline, venlafaxine) aangetoond effectiever dan placebo (een vereiste om als geneesmiddel te worden geregistreerd). Antidepressiva geven in 50 à 70 procent van de behandelingen een verbetering binnen zes weken, en hebben een revolutie in de behandeling van depressie teweeg gebracht. Gesprekstherapie (bijvoorbeeld cognitieve gedragstherapie) werkt ook. De keuze welke behandeling de beste is, wordt bepaald door de ernst van de depressie en de beperkingen van de patiënt.

De wens van de patiënt speelt hierbij een belangrijke rol, zeker omdat de therapietrouw bij antidepressiva matig is. Wij zijn het met Gordijn eens dat slaap- en kalmeringstabletten (Normison, Seresta) niet helpen tegen depressie. Wel kunnen deze medicijnen een ondersteunend effect hebben, mits kort gebruikt.

Het adequaat aanpakken van factoren die als oorzaak van de depressie zijn aan te merken is pas echt mogelijk als de ernstige, acute symptomen zijn verminderd. Dan begint een belangrijke vervolgbehandeling: het bestendigen van de verbetering en het voorkomen van terugval. Arbeidsrehabilitatie en het aanpakken van eventuele persoonlijke kwetsbaarheden in een (cognitieve) psychotherapie, al dan niet ondersteund door antidepressiva, zijn in deze vervolgbehandeling mogelijk en zeer nuttig gebleken.

Er is in de behandeling van depressie nog veel te verbeteren. Het aan de kaak stellen van eventuele problemen is goed. Dat vraagt wel om nuancering in plaats van on evenredig boude uitspraken. De onderkende toename van antidepressiva gebruik vraagt om een kritische beschouwing van de indicatiestellingen.

Ook blijft het van belang dat psychiaters kritisch naar het voorschrijven van medicatie blijven kijken. In dat licht zal binnenkort vanuit het AMC een onderzoek naar het nut, en de eventuele nadelige effecten van hogere doseringen antidepressiva beginnen. Ook het doelmatig vaststellen en kiezen voor een behandeling (met aandacht voor de voorkeur van de patiënt) kan verbeteren. Ook dit gaan wij (met huisartsen) door een onderzoek in de hun praktijk proberen te optimaliseren.

Gordijns oproep dat vanuit Den Haag maatregelen moeten worden genomen is dan ook verkeerd, en koren op de molen van door bezuinigingsdrift gedreven beleidsmakers. Stimulering van onderzoek naar wat er eventueel mis gaat levert op termijn meer op, en leidt tot verbetering van de zorg voor mensen die ernstig lijden aan de symptomen van depressie.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden