Pikante periode van Toon Hermans op video

'Was ik laatst in Cannes, zie ik Marilyn Monroe en Gina Lollobrigida aan één tafeltje zitten. Dat zijn wat je noemt brokken cultuur....

RONALD OCKHUYSEN

De lach na deze grap golft als een zee bij windkracht zestien. Hij komt traag op gang om plotseling te exploderen. Ook de maker van de grap kirt van plezier. 'Een gewaagd mopje, hè? Eentje moet kunnen.'

Maar het liefst hoort het publiek in het Haagse Westend-theater een gros schuine grappen. Het is 1958 en Toon Hermans bespeelt zijn toeschouwers met vrolijke deuntjes, breed uitgesmeerde moppen, quasi Engels en lollig Limburgs. Het verschil met zijn huidige programma Toon Hermans zit niet in zijn aanpak, maar in de reacties. Nu is een avondje Toon synoniem met milde grappen en mierzoete versjes, in 1958 zagen de mensen hem als pikant en ondeugend.

Dat is wat opvalt bij het kijken naar de eerste videoband uit een serie van tien, met daarop de one man-shows van Hermans uit de periode 1958-1993. Vier banden, met daarop shows uit 1958, 1961, 1965 en 1967, liggen vanaf deze week in de winkel.

Toon Hermans was in 1955 de eerste Nederlandse kleinkunstenaar ('ik ben een muzeman') die een avond lang in zijn eentje optrad. Die show is in 1971 bij een brand verloren gegaan, maar de opname uit 1958 maakt duidelijk dat het genre ook toen nog splinternieuw was.

Dat de shows zijn vastgelegd terwijl video nog toekomstmuziek was, komt doordat tijdens de televisie-uitzendingen een monitor in het theater werd gefilmd met een filmcamera.

Daardoor kan iedere fan het complete werk van de meester van de uitgestelde grap in huis halen. Al was het maar om die lach, wars van cynisme of leedvermaak, te horen, die volgt als Hermans een vrouw met flinke borsten beschrijft. Dat is een type dat 'er rond voor uitkomt. Zo'n decolleté complète, met een taartrand erlangs'.

Ronald Ockhuysen

De Toon Hermans Collectie. PolyGram Video. 39,95 gulden per deel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden