Pijnlijke aderlating voor privécollectie met topwerken

Het echtpaar Cordia, in de Rotterdamse haven en de olie rijk geworden, had een belangrijk deel van zijn collectie uitgeleend aan de jubilerende Kunsthal.

Toch niet weer de zoveelste particulier met een 'opmerkelijke' verzameling, dacht oud-directeur John Leighton van het Van Gogh Museum toen hij voor het eerst bij het echtpaar Willem en Marijke Cordia op visite ging. Het bleek een verkeerde inschatting en het bezoek zorgde voor een grote verrassing, schrijft hij in de inleiding van de omvangrijke catalogus van de zogenoemde Triton-collectie van het echtpaar (inmiddels meer dan 250 werken van 170 kunstenaars).


Wat Leighton bij zijn eerste kennismaking in 1997 zag: schilderijen van Monet, Vuillard, Balthus, Van Gogh en Toulouse-Lautrec - van 'internationale kwaliteit'. Willem en Marijke Cordia hadden blijkbaar goed ingekocht, en zouden dat blijven doen in de jaren daarna, vond Leighton. Hij bleef het echtpaar bezoeken.


Wie de catalogus doorbladert, kan dat enkel onderschrijven. De Cordia's begonnen van hun aankopen serieus werk te maken halverwege de jaren negentig van de vorige eeuw. Het kapitaal waarmee ze dat deden, was afkomstig uit de onderneming van Willem Cordia. Hij werd rijk door zijn investeringen in de Rotterdamse haven en investeringen in olie. Vorig jaar overleed Willem Cordia op 70-jarige leeftijd. De verzameling wordt nu, naast Marijke Cordia, beheerd door haar twee (schoon)dochters Eliane en Marlies. In 2011 stond de familie Cordia op plaats 80 van de Quote 500-lijst van rijkste Nederlanders, met een geschat vermogen van 330 miljoen euro.


De verzameling kent niet alleen hoogtepunten uit de moderne kunstgeschiedenis, met uiteenlopend werk van Pierre Bonnard, Henry Moore, Henri Matisse, Amedeo Modigliani, Fernand Khnopff en Jacob Meyer de Haan. Er spreekt ook een voorkeur uit voor bepaalde stromingen en richtingen, zoals van de Kubisten, de Nabis en Surrealisten. Het echtpaar heeft altijd gericht aangekocht, ondersteund, zoals Leighton schrijft, door de beste handelaren in deze business, als Martin Summers in Londen en Waring Hopkins in Parijs. Volgens het Amerikaanse kunsttijdschrift ArtNews behoort de Triton-collectie tot de 200 belangrijkste ter wereld. Bijzonder was dat het echtpaar Cordia een belangrijk deel - ruim 150 werken - van die collectie aan de Rotterdamse Kunsthal had uitgeleend, ter viering van het 20-jarig bestaan van de instelling.


De kunstroof die daar gisteren plaatsvond, is niet alleen een aderlating voor de Triton-verzameling: de gestolen schilderijen van Freud, Matisse, Picasso, Meyer de Haan, Gauguin en Monet behoren tot de topwerken.


De roof ligt ook gevoelig vanwege het momentum, juist nu de samenwerking tussen musea en privéverzamelaars net goed op gang begint te komen. Dat is niet altijd zo geweest. Lange tijd bouwden veel verzamelaars liever een eigen museumgebouw voor hun collectie, dan dat ze contact zochten met museale instellingen. Er bestond een zekere argwaan. Museumdirecteuren vonden privéverzamelaars moeilijke einzelgängers die altijd hoge eisen stelden. Privéverzamelaars wantrouwden museumdirecteuren, omdat je maar nooit wist wat ze met je collectie deden: aan de muur hangen of opbergen in de kelder.


Vertrouwen

Dat tij is aan het keren. Er is de laatste jaren een groeiend vertrouwen tussen kunstinstellingen en private collectioneurs. Dat moet ook wel: musea zijn genoodzaakt meer en meer een beroep te doen op particulieren vanwege de verminderde overheidssubsidies. Met succes. Kijk naar hoe verzamelaar Maurice van Valen een substantiële schenking deed aan het Stedelijk Museum in Amsterdam en hoe Hans Sonnenberg datzelfde deed bij het Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam.


Vergelijkbaar is de museale betrokkenheid van de Triton Foundation. Die werkt al jaren nauw samen met het Gemeentemuseum Den Haag. Daar is een aparte zaal met werk uit de privécollectie ingericht, aangevuld met schilderijen, beelden en tekeningen van het museum zelf. Daarbij gaf Triton altijd al ruimhartig bruiklenen af aan andere musea. Dat de stichting nu een aparte tentoonstelling kreeg in de Kunsthal was voor het eerst. Het is te hopen dat verzamelaars zich door de kunstroof uit de Kunsthal niet laten afschrikken, uit vrees dat hun verzameling bij musea en kunsthallen niet in goede handen zou zijn.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden