Pijnboom als filter langs de snelweg

Bomen reduceren de hoeveelheid fijnstof en stikstofdioxide. Maar hoeveel scheelt het? Een onderzoek bij Arnhem...

Als kleumende stokstaartjes staan de pijnbomen wezensvreemd langs de kant van A50 bij de brug van Ewijk. Korte tijd later krijgen ze gezelschap van een pluk lindebomen.

Twee keer tien bij tien meter wordt na woensdag bij Arnhem aangeplant voor milieuonderzoek. De rest blijft kaal en leeg, maar als de proef slaagt, kunnen we straks langs alle snelwegen groenwallen, pijnbomen of bossen verwachten.

Dat ons uitzicht vanuit de auto groen wordt, is wel zeker. Want het ligt voor de hand dat bomen en struiken de luchtvervuiling kunnen opvangen, alleen weet niemand nog hoeveel. Wetenschappelijke literatuur spreekt van 10 procent reductie van stikstofdioxide door loofbomen en 15 tot 20 procent van fijnstof door naaldbomen. Maar die filterende werking van bomen is nog nooit in de praktijk getoetst.

Dat wordt vanaf april tot oktober langs de drukke, filegevoelige A50 wel gedaan. Vijf partijen onder leiding van de Stadsregio Arnhem Nijmegen wonnen een prijsvraag van Rijkswaterstaat om het effect van vegetatie op luchtkwaliteit te meten in een praktijkproef.

Zo’n prijsvraag is een manier om anderen te betrekken bij de innovatie die nodig is om Nederland schoon, veilig en mobiel te maken, aldus Theo van de Gazelle van de rijksdienst, die volgens hem steeds meer als netwerkmanager opereert in plaats van als ‘een staat in een staat’.

Rond drie proefvelden langs de snelweg – een naaldbomenvak, een loofbomenvak en een leeg vak – staan dertien masten met meetapparatuur. Ze meten per uur de concentratie fijnstof en stikstofdioxide in de lucht. Ook het weer en de hoeveelheid verkeer worden per uur gemeten, om een model van een jaargemiddelde te krijgen.

De verwachting is dat de verschillende eigenschappen van de bomen verschillende scores zullen opleveren in het opvangen van fijnstof en stikstofdioxide. Deze effecten kunnen worden vergeleken met het lege vak, waar de lucht geen obstakel tegenkomt.

Bij de meting van de concentratie fijnstof (PM) wordt uitgegaan van de normen die de de Europese Unie hanteert. Nu is dat nog PM10, later dit jaar wordt dat PM2,5. De ultrakleine deeltjes (PM0,5) worden niet gemeten. Terwijl die hoogstwaarschijnlijk het allergevaarlijkst voor de gezondheid zijn. Hoe kleiner de deeltjes, des te dieper ze in de longen kunnen doordringen, verklaart Maarten Krol, hoogleraar chemie van de atmosfeer en luchtkwaliteit aan de Wageningen Universiteit.

De A50 bij Valburg is bewust gekozen. Het is een drukke weg met weinig verstorende factoren zoals gebouwen, water of bestaand groen. De weg ligt mooi dwars op de zuidwestelijke wind die doorgaans in Nederland waait. Bovendien staat het verkeer zeer regelmatig muurvast, wat goed is voor de informatie over stilstaand, optrekkend en rijdend verkeer, aldus Krol.

Een beetje cynisch is wel dat de A50 deel uitmaakt van een heel wegennet rond Arnhem en Nijmegen dat de komende jaren door verbreding (A50, A12), doortrekking (A15) en twee nieuwe bruggen uit zijn infarct moet worden geholpen. De Stadsregio weet hierna precies of, en zo ja waar bomenaanplant de uitstoot van dat ongetwijfeld toenemende verkeer kan dempen. Dat ontlokte Krol de opmerking dat bomen niet de oplossing zijn. ‘Het beste is natuurlijk om de luchtkwaliteit aan te pakken bij de bron. Met schonere auto’s en openbaar vervoer.’

Bomen worden geplant langs de A50 om onderzoek te doen naar luchtkwaliteit. (Marcel van den Bergh)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden