Pijn in eigen portemonnee overheerst nog

De recessie is uit de boeken, maar zit nog wel tussen onze oren. Brengt de eerste kwartaalgroei sinds de lente van 2012 daar verandering in?

AMSTERDAM - Niemand verwacht dat Nederlandse consumenten terstond een stormloop zullen ontketenen op de meubelboulevard. Maar helpt het positieve nieuws om Nederlanders weer wat vaker de portemonnee te laten trekken? Want de grote zwakte van de Nederlandse blijft de lage consumptie.


José Bloemer, economisch psychologe van de Radboud Universiteit, denkt dat de kleine plus van 0,1 procent een grote plus in de Nederlandse psyche teweeg kan brengen. 'Het is een optelsom: we zijn de recessie uit, de dekkingsgraad van de pensioenfondsen stijgt, er worden meer huizen verkocht. Dat werkt uiteindelijk door bij de consumenten. Die positieve berichten zie je ook terug in het gestegen consumentenvertrouwen.'


Het consumentenvertrouwen is volgens CBS-cijfers inderdaad gestegen naar min 27, de beste (of minst slechte) score sinds september 2011. Maar met het consumentenvertrouwen is iets opmerkelijks aan de hand, constateert Rik Pieters, hoogleraar consumentengedrag aan de Universiteit Tilburg: Nederlanders zijn minder negatief over de economie in het algemeen, maar nog niet of nauwelijks positiever over hun eigen portemonnee. Terwijl dat laatste nu juist de belangrijkste indicator is voor de consumptie.


Het CBS meet het consumentenvertrouwen aan de hand van vijf vragen. Twee daarvan gaan over de hele economie: 'Vindt u dat de economische situatie van ons land de afgelopen 12 maanden beter of slechter is geworden of hetzelfde is gebleven?', gevolgd door: 'En wat denkt u van de komende 12 maanden?' Twee andere vragen blikken juist terug en vooruit op de persoonlijke financiële situatie van de ondervraagden. Tot slot is er nog een vijfde vraag over de koopbereidheid van mensen: 'Vindt u het een gunstige tijd om meubelen, een wasmachine, een televisie en andere duurzame artikelen te kopen?'


Uit de cijfers over het consumentenvertrouwen spreekt vooral dat Nederlanders veel minder negatief zijn over de economie in de komende twaalf maanden. Die indicator staat nu op min 8, dus bijna weer op 'neutraal'. In december was dat nog min 54. Maar de koopbereidheid laat nog nauwelijks vooruitgang zien, terwijl de Nederlanders voorlopig ook hun toekomstige financiële situatie niet positiever inzien.


Dat is ook niet verwonderlijk, zegt Pieters, gezien de hoge werkloosheid (46 duizend banen verloren in het derde kwartaal) en de berichten over versobering van uitkeringen en pensioenen. 'Consumenten lijken het gevoel van Klaas Knot wel te delen dat de Nederlandse economie weer wat aan de beterende hand is. Maar dat is niet de manier waarop ze naar hun eigen situatie kijken. Pas als daarin verbetering zit, zullen ze gaan nadenken over een nieuwe auto.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden