Pieter Waterdrinker

Waterdrinkers energieke, kleurrijke 'Russische' roman is zo druk bevolkt dat we niemand goed leren kennen.

Pieter Waterdrinker: Lenins balsem

Prometheus; 400 pagina's; € 19,95.


Oplichters en hoeren. Ga naar Moskou en je wordt bij de neus genomen door smoezelige sjacheraars die dollars willen zien. Schrijver/journalist Pieter Waterdrinker (1961) voert in Lenins balsem een bonte stoet van zulke kwartjesvinders en knopendraaiers op.


We schrijven Moskou 1990. Het jaar waarin Michail Gorbatsjov, president van de USSR, het einde van de Koude Oorlog inluidt. Verandering is op til. Tot die tijd staan de mensen in lange rijen voor lege winkels in de hoop dat er iets wordt aangevoerd. In deze overgangsperiode komt de 26-jarige Nederlandse jurist Olaf Weber naar Moskou. Afgezien van de vroegere maîtresse van zijn inmiddels overleden grootvader (een dame met een kampverleden, zij is van belang voor de ontknoping) heeft Weber kind noch kraai. Dat maakt Olaf voor de reisorganisatie die hem in dienst heeft tot een geschikte kandidaat om uit te zenden. Maar binnen een mum van tijd maakt hij deel uit van een netwerk van pooiers en zwendelaars.


Waterdrinkers voorstelling van de bevolking is van een James Ensor-achtige drukte. Knuppels en onderknuppels dringen zich naar voren om een centje te verdienen aan de stroom toeristen die gestaag op gang begint te komen. In deze dagen leert Olaf de Duitser Heinz kennen, die toegangskaartjes 'regelt' voor het Bolsjoi of Lenins mausoleum. Via Heinz komt Olaf in contact met Perelman. Maar voor het zover is, hebben we tal van figuren en figuranten zien langskomen. Het is een continue drukte in Waterdrinkers roman, die daardoor een kleurrijke maar vooral ook overbevolkte indruk maakt. Het geeft Lenins balsem de vorm van een estafette waarin niet alle spelers de verhaallijn doorgeven.


Perelman brengt ons verder. Hij vertelt het verhaal van een kerel wiens moeder eens de balsem in handen kreeg waarmee het stoffelijk overschot van Lenin in conditie wordt gehouden. Ze smeerde het op haar gezicht, waarna haar rimpels op slag verdwenen. Dit goedje nu wil Perelman op de markt brengen. Olaf wordt zijn kompaan.


Wat volgt is een gang langs (fictieve) wetenschappers en balsemdeskundigen, geleerden uit heden en verleden: Abrikosov en diens assistent Filaretov, de 19de-eeuwse Nikolay Pirogov, de 17de-eeuwse anatoom Frederik Ruysch enzovoort. Plus de schurken die het op Lenins balsem hebben voorzien. De optocht komt tot stilstand wanneer de maîtresse van Olafs grootvader haar rol opeist, en samen met Olaf naar Oekraïne reist. Dan pas komt aan alle gesjoemel en gesteggel een einde.


Ondertussen is Olaf verliefd geworden op een Russische schone, met wie hij, zo lazen we in de proloog al, jaren later in Frankrijk een bestaan heeft opgebouwd.


Het is nogal wat. Nog sterker dan in zijn vorige romans laat Waterdrinker zich zien als een gretige verteller. In stijl en avontuur bevat Lenins balsem energie voor tien. We lezen kwieke zinnen, vergelijkingen waarop de schrijver zijn best heeft gedaan: 'Tante Felicia drukte haar Louis Vuitton-reistas als een knuffel tegen zich aan, terwijl ze van de nervositeit helemaal roze gevlekt aanliep.'


En toch. Er ontbreekt iets in dit afgeladen epos: van niet één personage leren we de diepere drijfveren kennen. Hoogstens lees je een plichtmatige verklaring. Psychologische vergezichten en verrassingen blijven uit. Om die reden lijkt Olaf Weber eerder een actieheld dan een literair personage.


Wijzer word je niet, onderhoudend is het wel. Lenins balsem biedt doorzicht in de breedte, niet in de diepte.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden